Аз хилофаст ӣнҳамаи шар дар ниҳоди бўолбшр

از خلافست اینهمه شر در نهاد بوالبشر

Ваз хилофаст одамӣ дар чанги ҷангу шӯру шар

وز خلافست آدمی در چنگ جنگ و شور و شر

Ҷузи хилофи охири крои ин даст бошад кӯрад

جز خلاف آخر کرا این دست باشد کورد

Асри оламро ба пойу умрро ба сар

عصر عالم را به پای و عمر را به سر

Ҷузи хилофи охир ки донад бргссти андари ҷаҳон

جز خلاف آخر که داند برگسست اندر جهان

Чархро банди қабоӣу кӯҳро тарафи камар

چرخ را بند قبای و کوه را طرف کمر

Гар набӯдӣ теғи ъзроӣилро асл аз хилоф

گر نبودی تیغ عزرائیل را اصل از خلاف

Захм ӯ бар ҳеҷ ҷондорӣ нагаштӣ коргар

زخم او بر هیچ جانداری نگشتی کارگر

Бо хилоф ар ёр будӣ фоили андари бадви нафас

با خلاف ار یار بودی فاعل اندر بدو نفس

Як ҳаюло кӣ шудӣ ҳаргизи пазирои сувар

یک هیولا کی شدی هرگز پذیرای صور

Тозён мари бедро ҳаргизи нхўонндии хилоф

تازیان مر بید را هرگز نخوانندی خلاف

Гар дарави як зарраи ҳаргизи дидаи Андии буи ва бар

گر درو یک ذره هرگز دیده اندی بوی و بر

Олимонро аз хилофаст ин ҳамаи тоқу ҷноғ

عالمان را از خلافست این همه طاق و جناغ

Омилонро аз хилофаст ин ҳамаи теғу сипар

عاملان را از خلافست این همه تیغ و سپر

Аз вифоқи Идрӣс бар рафт аз замин бар осмон

از وفاق ادریس بر رفت از زمین بر آسمان

Аз хилофи Иблис дар рафт аз биҳишти андари сқр

از خلاف ابلیس در رفت از بهشت اندر سقر

Аз вифоқи устод бар саҳрои нӯронии малик

از وفاق استاد بر صحرای نورانی ملک

Ваз хилоф афтод дар тобути зулмонеи башар

وز خلاف افتاد در تابوت ظلمانی بشر

Аз хилофи саҷда нокардан надидӣ то чаҳ кард

از خلاف سجده ناکردن ندیدی تا چه کرد

Сад ҳазор озоди марди покро хӯнҳо ҳадар

صد هزار آزاد مرد پاک را خونها هدر

То ба акнӯн ин сиррӣ мекард лек андари сарахс

تا به اکنون این سری می کرد لیک اندر سرخس

Аз паии пайванди шайхаши сайф ҳақ бибаред сар

از پی پیوند شیخش سیف حق ببرید سر

Лоҷарами зини сулҳи ҷонҳо осмонӣ шуд ба зер

لاجرم زین صلح جان‌ها آسمانی شد به زیر

Лоҷарами зини кори дилҳо осмонӣ шуд з бар

لاجرم زین کار دلها آسمانی شد ز بر

То ду некӯ хоҳ карданд аз паии дайни оштӣ

تا دو نیکو خواه کردند از پی دین آشتی

Кард қалби оштӣ дар қалби бадхоҳони асар

کرد قلب آشتی در قلب بدخواهان اثر

Лоҷарами кори қадамҳошону дамҳошон кунун

لاجرم کار قدمهاشان و دمهاشان کنون

Шоҳроҳ дӯзахасту наъраи ин алмФр

شاهراه دوزخست و نعرهٔ این المفر

Аҳли бидъатро қиёмат нақд шуд зини оштӣ

اهل بدعت را قیامت نقد شد زین آشتی

Чун бидид ӣнҷо чу онҷои ҷамъи хуршеду қамар

چون بدید اینجا چو آنجا جمع خورشید و قمر

Гарчи ин бе ӯ тавонад комҳо рондан ба теғ

گرچه این بی او تواند کامها راندن به تیغ

Врчаҳ ӯ бе ин тавонад номҳо монад аз ҳунар

ورچه او بی این تواند نامها ماند از هنر

Лек баҳри машваратро бо малики беҳтари вазир

لیک بهر مشورت را با ملک بهتر وزیر

Ваз барои маслиҳатро бо алии беҳтари умр

وز برای مصلحت را با علی بهتر عمر

Ришта то яктост онрои зӯри золии бугсалад

رشته تا یکتاست آنرا زور زالی بگسلد

Чун ду то шуд оҷиз ояд аз гусастани золи зар

چون دو تا شد عاجز آید از گسستن زال زر

Гул ки танҳо бӯеи охир хушк гирданд димоғ

گل که تنها بویی آخر خشک گرداند دماغ

Вари шукр танҳо хурии ҳам гарм гардад зу ҷигар

ور شکر تنها خوری هم گرم گردد زو جگر

Зини ду танҳо ҳеҷ қӯт ноед андари ҷону дил

زین دو تنها هیچ قوت ناید اندر جان و دل

Қӯти ҷонроу дилро глшкр ба глшкр

قوت جان را و دل را گلشکر به گلشکر

Аз барои қӯти дилро шукр бо гул бааст

از برای قوت دل را شکر با گل بهست

Аз барои қӯти дайнро шумо бо икдгр

از برای قوت دین را شما با یکدگر

эй зи зеби халқу хилқати сарву гулро рангу буи

ای ز زیب خلق و خلقت سرو و گل را رنگ و بوی

Ваии зи нури ҷоҳу рояти ақли кулро зебу фар

وی ز نور جاه و رایت عقل کل را زیب و فر

Ончии андари ҳақ Юсуф кард ёқӯб аз вафо

آنچه اندر حق یوسف کرد یعقوب از وفا

Шайх дар ҳақи ту он кардаст донеи он қадр

شیخ در حق تو آن کردست دانی آنقدر

Ин фидои гӯш ниўшо кард андари ҳиҷри ту

این فدا گوش نیوشا کرد اندر هجر تو

Ва он фидогари чашм бино кард дар ҳиҷри писар

و آن فداگر چشم بینا کرد در هجر پسر

Ин зи ҳиммати сулҳи дида боз напазируфт самъ

این ز همت صلح دیده باز نپذیرفت سمع

Ва он з наҳиммат васли нодида қарин шуд бо басар

و آن ز نهمت وصل نادیده قرین شد با بصر

Шайх гуфт он гӯш кандар ҳиҷр ӯ кардам фидо

شیخ گفت آن گوش کاندر هجر او کردم فدا

Зишт бошадгар бадв раҷъат кунам бор дигар

زشت باشد گر بدو رجعت کنم بار دگر

Дар чунин ҳолеи чунин озод мардӣ кард ӯ

در چنین حالی چنین آزاد مردی کرد او

наменадидам дар ҷаҳони перии азуи озода тар

می ندیدم در جهان پیری ازو آزاده‌تر

эй зи бахшиши бухлро чун кӯҳ кард мағзи хушк

ای ز بخشش بخل را چون کوه کرد مغز خشک

Ваии зи кӯшиши хасмро чун абр карда дида тар

وی ز کوشش خصم را چون ابر کرده دیده‌تر

Ботинатро дайн ба саҳро оваред аз баҳри сулҳ

باطنت را دین به صحرا آورید از بهر صلح

Чун нигаҳ кард андрў аз абра ба дид остар

چون نگه کرد اندرو از ابره به دید آستر

Гар намонад дарду гардӣ дар миён набӯд аҷаб

گر نماند درد و گردی در میان نبود عجب

Дард бар дорад шифо ва гирд бинишонад мтр

درد بر دارد شفا و گرد بنشاند مطر

Дар миёни Юсуфу ёқӯб агар гуфтӣ равад

در میان یوسف و یعقوب اگر گفتی رود

Оқилон донанд кон гуфтор набӯд муътабар

عاقلان دانند کان گفتار نبود معتبر

Дар миёни дӯстони гуҳ ҷанг бошад гоҳи сулҳ

در میان دوستان گه جنگ باشد گاه صلح

Дар мизоҷи ахтарони гуҳ нафъ бошад гоҳи зр

در مزاج اختران گه نفع باشد گاه ضر

Душманони бади ҷигар киро бснбнд аз кулӯх

دشمنان بد جگر که را بسنبند از کلوخ

Дӯстони неки дили хамро бишӯйанд аз табар

دوستان نیک‌دل خم را بشویند از تبر

Гоҳ улфат дод бояд неши каждумро амон

گاه الفت داد باید نیش کژدم را امان

Вақт хасмӣ кунад бояд коми танинро зи фар

وقت خصمی کند باید کام تنین را ز فر

Табъ то бошад мувофиқи сарду гармаши михўрон

طبع تا باشد موافق سرد و گرمش میخوران

Чун мухолифи гашт ё талхяши даҳ ё нештар

چون مخالف گشت یا تلخیش ده یا نیشتر

эй дариғо гӯш ӯ башнавадӣ ар борӣ кунун

ای دریغا گوش او بشنودی ار باری کنون

То ту зин алмос барон чун ҳамеи пошии дрр

تا تو زین الماس بران چون همی پاشی درر

Ҷони ҳаме ҳозир кунад ҳар бор то аз рӯй ишқ

جان همی حاضر کند هر بار تا از روی عشق

ӯ зи гӯши ҷони ниўшди дигарон аз гӯши сар

او ز گوش جان نیوشد دیگران از گوش سر

эй турои яздон аз он хон дода неъмат каз шараф

ای ترا یزدان از آن خوان داده نعمت کز شرف

Злаҳи прўрдон он хонанд нӯъмони вази фар

ذله پروردان آن خوانند نعمان وز فر

Ҳеҷ миннат нест касро бар ту кат ҳақ парваред

هیچ منت نیست کس را بر تو کت حق پرورید

Гоҳ дар маҳди қабулу гоҳ дар сифти зафар

گاه در مهد قبول و گاه در سفت ظفر

Фахру фари ин ҷаҳон ва он ҷаҳони гаштӣ чу дод

فخر و فر این جهان و آن جهان گشتی چو داد

Шерат аз пистони фахру миўт аз бустони фар

شیرت از پستان فخر و میوت از بستان فر

Ту бузург аз осмонии дигарон аз обу хок

تو بزرگ از آسمانی دیگران از آب و خاک

Ту азиз аз кирдигории дигарон зи аслу гуҳар

تو عزیز از کردگاری دیگران ز اصل و گهر

Мурғи кон эзад кунад чун меҳри пурд бар сипеҳр

مرغ کان ایزد کند چون مهر پرد بر سپهر

Мурғи кон исо кунад бас хор бошад пеши хур

مرغ کان عیسی کند بس خوار باشد پیش خور

Кӣ чаро созад чу мурғи хонагӣ бар хокдон

کی چرا سازد چو مرغ خانگی بر خاکدان

Ҳркрои рӯҳи алқудс парварда бошад зери пар

هرکرا روح‌القدس پرورده باشد زیر پر

Фосиқонро заҳматии ҳам дар халои ҳам дар мулло

فاسقان را زحمتی هم در خلا هم در ملا

Ошиқонро раҳматии ҳам дар сафари ҳам дар ҳзр

عاشقان را رحمتی هم در سفر هم در حضر

Олимиро дар ҳзр дилшод кардӣ зини ҳузур

عالمی را در حضر دلشاد کردی زین حضور

Кишвариро зон сафар озод кардӣ аз сқр

کشوری را زان سفر آزاد کردی از سقر

Ончӣ бар сӯрат прессатон ҳарӣ кардӣ аён

آنچه بر صورت پرستان هری کردی عیان

Ҳеҷ сӯрат байн надорад зон маъонии ҷузи хабар

هیچ صورت‌بین ندارد زان معانی جز خبر

Тилсони дорон дайн буданд онҷои наъраи зан

طیلسان داران دین بودند آنجا نعره زن

Хонгаҳи дорон ҷон буданд онҷои ҷома дар

خانگه داران جان بودند آنجا جامه در

Ҳанбалӣ чун дид чашмати чашм ӯ шуд ҳамчуи сим

حنبلی چون دید چشمت چشم او شد همچو سیم

Ашъарӣ чун дид роят рӯй ӯ шуд ҳамчуи зар

اشعری چون دید رایت روی او شد همچو زر

Ақл ин мегуфт « азои ҷоءи алқзои зоқи алФзо »

عقل این می‌گفت «اذا جاء القضا ضاق الفضا»

Ҷон он мегуфт « азои ҷоءи алқдри зоъи алҳзр »

جان آن می‌گفت «اذا جاء القدر ضاع الحذر»

Аз паии аҳёءи шаръ ва маърифат кардӣ ҷудо

از پی احیاء شرع و معرفت کردی جدا

Тирагии зи асҳоби ҷабру хирагии зи аҳли қадар

تیرگی ز اصحاب جبر و خیرگی ز اهل قدر

Ин кунун з « алҳкми ллаҳ » нақш дорад бар нигин

این کنون ز «الحکم لله» نقش دارد بر نگین

Ва он дигар з « аёк наабд » ҳалқа дорад бар камар

و آن دگر ز «ایاک نعبد» حلقه دارد بر کمر

Зарди гӯашон ҳариро кардӣ аз гуфтори нағз

زرد گوشان هری را کردی از گفتار نغز

Чун сияҳи чашмони ҷинати гӯшу гардани пари гуҳар

چون سیه چشمان جنت گوش و گردن پر گهر

Дар ҳарӣ ин соҳирӣ дидӣ ба тарку рӯми шӯ

در هری این ساحری دیدی به ترک و روم شو

То чилипо сӯхтани бинии ту дар чину хазар

تا چلیپا سوختن بینی تو در چین و خزر

Гар на арақи минбари тестӣ дар ашҷори Ироқ

گر نه عرق منبر تستی در اشجار عراق

Рӯҳи номии аррае гштстии андар ҳар шаҷар

روح نامی اره‌ای گشتستی اندر هر شجر

Гар зар саҳар гуфт ту дайнро набӯдӣ парвариш

گر زر سحر گفت تو دین را نبودی پرورش

Доягии ин саҳар кӣ кардӣ ба таъсии саҳар

دایگی این سحر کی کردی به تاثیر سحر

То з рӯй мояи мардумро на аз рӯй насаб

تا ز روی مایه مردم را نه از روی نسب

Чор унсур модаранд ва ҳафт сайёраи падар

چار عنصر مادرند و هفت سیاره پدر

Боди амрат дар замин чун чори унсури пеши рӯ

باد امرت در زمین چون چار عنصر پیش رو

Бод науммат дар замон чун ҳафт сайёраи смр

باد نامت در زمان چون هفت سیاره سمر

Боди роят бе табоҳии боди шахсат бе ҳудус

باد رایت بی تباهی باد شخصت بی حدوث

Боди ҷоҳат бе тноҳии боди ҷонат бе зарар

باد جاهت بی تناهی باد جانت بی ضرر

Бод ҳамчун даври ҳамкори ту карти мустақӣм

باد همچون دور همکار تو کارت مستقیم

Бод ҳамчун дайни ҳам ном ту науммат мштҳр

باد همچون دین هم نام تو نامت مشتهر