Обрӯе кон шавад беилм ва бе ақли ошкор
آبرویی کان شود بی علم و بی عقل آشکار
Оташи дӯзах буд он обрӯ аз ҳар шумор
آتش دوزخ بود آن آبرو از هر شمار
Пешии он танро расад каз илм бошад пеши даст
پیشی آن تن را رسد کز علم باشد پیش دست
Бешии он сарро расад каз ақл бошад пойдор
بیشی آن سر را رسد کز عقل باشد پایدار
Вои он илмӣ ки аз беақл бошад мунташир
وای آن علمی که از بی عقل باشد منتشر
Вои он зуҳдӣ ки аз беилм ёбад интишор
وای آن زهدی که از بی علم یابد انتشار
эй ки май қадари фалаки ҷӯӣу нури офтоб
ای که می قدر فلک جویی و نور آفتاب
Як шабаҳи бедоре чун чарх ва чун анҷум биор
یک شبه بیداریی چون چرخ و چون انجم بیار
Лоф пинҳонӣ мазан беилм ҳар ҷои биҳдаҳ
لاف پنهانی مزن بی علم هر جا بیهده
Илм хон худ пеш аз он пинҳон кунад илми ошкор
علم خوان خود پیش از آن پنهان کند علم آشکار
Моя эй дорӣ чу умр аз ваии мадони ҷузи илми суд
مایهای داری چو عمر از وی مدان جز علم سود
Қӯтии дорӣ чу ақл аз вай макун ҷузи ҷаҳди кор
قوتی داری چو عقل از وی مکن جز جهد کار
ӯҳдаи фатвои дайн беилм дар гардани мгир
عهدهٔ فتوای دین بی علم در گردن مگیر
Ваъдаи шоҳӣу шодӣ бехирад дар дили мадор
وعدهٔ شاهی و شادی بیخرد در دل مدار
Олат ромиш бигиру ҷои оромиши мҷўӣ
آلت رامش بگیر و جای آرامش مجوی
Парда ғифлат мапуашу тухм бе фазлии макор
پردهٔ غفلت مپوش و تخم بیفضلی مکار
Лоба ҳар хоссаи мангар банди дил бар табъ на
لابهٔ هر خاصه منگر بند دل بر طبع نه
Ёва ҳар омма машну панди ман бар ҷони гумор
یاوهٔ هر عامه مشنو پند من بر جان گمار
Ёдгории даҳ зи бедории шаби худро магар
یادگاری ده ز بیداری شب خود را مگر
Вақт рафтани ном беҳрузят монад ёдгор
وقت رفتن نام بهروزیت ماند یادگار
Афсару фарқ эй писар беранҷ кӣ гардад қарин
افسر و فرق ای پسر بیرنج کی گردد قرین
Сирӣу хоб эй фато бо илм кӣ гирад қарор
سیری و خواب ای فتا با علم کی گیرد قرار
Илми хоҳии марҳалаи илм аз мижаи чашмати сипар
علم خواهی مرحلهٔ علم از مژه چشمت سپر
Фазли ҷӯии роҳи шаб бар баҳри бедории гузор
فضل جویی راه شب بر بحر بیداری گذار
Моҳи гардӣ гар биёбӣ оташӣ аз нури илм
ماه گردی گر بیابی آتشی از نور علم
Баҳри гардӣ гар биёбӣ дар илми обдор
بحر گردی گر بیابی در علم آبدار
Дар агар хоҳии чунин рӯ назд он дарёии илм
در اگر خواهی چنین رو نزد آن دریای علم
Нур агар хоҳии чунин шӯи сӯии он шамъи табор
نور اگر خواهی چنین شو سوی آن شمع تبار
Бўолмъолии Аҳмади бен Юсуфи бен Аҳмади онк
بوالمعالی احمد بن یوسف بن احمد آنک
Осмон донишасту офтоби рӯзгор
آسمان دانشست و آفتاب روزگار
Нўрбхшӣ чун сипеҳру дирафшоне чун саҳоб
نوربخشی چون سپهر و درفشانی چون سحاب
Ҳқгзорӣ чун замину мояи дорӣ чун баҳор
حقگزاری چون زمین و مایهداری چون بهار
Он гуҳари борӣ ки чун бедор шуд аз ктми адам
آن گهر باری که چون بیدار شد از کتم عدم
Монад бе чунон гуҳари баҳри адам то ҳашари хор
ماند بیچونان گهر بحر عدم تا حشر خوار
Лофгоҳи илму дайн аз наҷм пар кард анҷуман
لافگاه علم و دین از نجم پر کرد انجمن
Домани ктми адами зин дар тиҳӣ кардаш канор
دامن کتم عدم زین در تهی کردش کنار
Шамъи гардун назд ҷўдш моя бухласт бухл
شمع گردون نزد جودش مایهٔ بخلست بخل
Авҷи гардуни пеши қадараш моя ораст ор
اوج گردون پیش قدرش مایهٔ عارست عار
Ёр ӯгар чашм дорад рӯзгори андари улӯм
یار او گر چشم دارد روزگار اندر علوم
« лнтароне » бонг бархезад зи халқи интизор
«لن ترانی» بانگ برخیزد ز خلق انتظار
Хор бо хурмо бгоҳ таъми кас кӣ кард ҷуфт
خار با خرما بگاه طعم کس کی کرد جفت
Лаъл бо хари муҳраи андари ақди кас кӣ кард ёр
لعل با خر مهره اندر عقد کس کی کرد یار
Об ҷӯйаст онкӣ ҷӯяд сӯй ҳар ноҷинси роҳ
آب جویست آنکه جوید سوی هر ناجنس راه
Ҷавҳари оташи зи ҳиммат бар фалак бошад савор
جوهر آتش ز همت بر فلک باشد سوار
Лоҷарам зин дода гардуну зодаи чори табъ
لاجرم زین دادهٔ گردون و زادهٔ چار طبع
Ин ҷаҳон дар ромиши сет ва он ҷаҳон дар ифтихор
این جهان در رامش ست و آن جهان در افتخار
Пояи поиидни ҷон назд лутфаши як ба даст
پایهٔ پاییدن جان نزد لطفش یک به دست
Моя болидани тани пеши райши як шарор
مایهٔ بالیدن تن پیش رایش یک شرار
эй зи таъсии мизоҷати чоргўҳр бар фузун
ای ز تاثیر مزاجت چارگوهر بر فزون
Ёфта қадару баландии сФўту лутфу виқор
یافته قدر و بلندی صفوت و لطف و وقار
Майли дониши сӯии ту чун майли аҷзои сӯии кул
میل دانش سوی تو چون میل اجزا سوی کل
Оби давлати сӯии ту чун оби сайл аз кӯҳсор
آب دولت سوی تو چون آب سیل از کوهسار
Оташи табъ бе Аслони зи об рӯй худ бикаш
آتش طبع بی اصلان ز آب روی خود بکش
Дӯд бе илмии зи хонаи мағз беилмон барор
دود بیعلمی ز خانهٔ مغز بی علمان برآر
Лолаи даъвии зи кӯҳ ки дурӯғон нест кун
لالهٔ دعوی ز کوه که دروغان نیست کن
Офати фатвои бабр аз муфтёни ҷаҳли бор
آفت فتوی ببر از مفتیان جهل بار
Ҷоҳилонро чора нест аз нисбати пасти дурӯғ
جاهلان را چاره نیست از نسبت پست دروغ
Мори муҳраи ҷӯй нодон нест давр аз заҳри мор
مار مهره جوی نادان نیست دور از زهر مار
Лангӣу раҳвории андари роҳ дайн ноед накӯ
لنگی و رهواری اندر راه دین ناید نکو
Асби дониш бояд ар неи даври шӯи зини раҳгузор
اسب دانش باید ار نی دور شو زین رهگذار
Фақр аз он хоҳӣ ки покӣ аз баёни фиқҳу шаръ
فقر از آن خواهی که پاکی از بیان فقه و شرع
Лола зон ҷӯӣ ки даврӣ аз миёни марғзор
لالهزان جویی که دوری از میان مرغزار
Қӯти шаръ аз фақиҳон мешиносам наз фақир
قوت شرع از فقیهان میشناسم نز فقیر
Лофи бўбкр аз Муҳамад мешиносам на зи ғор
لاف بوبکر از محمد میشناسم نه ز غار
Ёдгори мстФо дар роҳ дайн илмаст илм
یادگار مصطفا در راه دین علمست علم
Ҳеҷ ҷоҳил бе тааллуми фақр кӣ кард ихтиёр
هیچ جاهل بی تعلم فقر کی کرد اختیار
Ҳавлу хашми Юсуфӣ бояд дарин раҳи бадарға
هول و خشم یوسفی باید درین ره بدرقه
Фиқҳу фазли Юсуфӣ бояд дарин раҳи ғмгсор
فقه و فضل یوسفی باید درین ره غمگسار
эй ҷамоли малику дониши сарфароз аз баҳри онк
ای جمال ملک و دانش سرفراز از بهر آنک
Юсуфии аслӣу Аҳмади халқу ҳаддодии табор
یوسفی اصلی و احمد خلق و حدادی تبار
Лолау кӯҳии блўни ҳалами бобуиӣу ранг
لاله و کوهی بلون حلم بابویی و رنگ
Оташу обӣ ба қадару лутф бедӯду бухор
آتش و آبی به قدر و لطف بی دود و بخار
Кони дайнро моя эй ҳамчун баданро панҷ ҳис
کان دین را مایهای همچون بدن را پنج حس
Лашкарии мари малики ъзро чун набиро чори ёр
لشکری مر ملک عز را چون نبی را چار یار
Тарбият ёб аз падар чун офтоб аз осмон
تربیت یاب از پدر چون آفتاب از آسمان
Илмҳо гир аз падар чун бхрдон аз рӯзгор
علمها گیر از پدر چون بخردان از روزگار
Ибтидои ин ранҷҳо май каш ки дар боғи шараф
ابتدا این رنجها میکش که در باغ شرف
Зуди ёбии сад гули хушбӯӣ аз як нӯки хор
زود یابی صد گل خوشبوی از یک نوک خار
Сад ҳазорон чархи бинии зин сипас бартарафи кун
صد هزاران چرخ بینی زین سپس برطرف کون
Аз табарруки наъл асбат карда чун маи гӯшвор
از تبرک نعل اسبت کرده چون مه گوشوار
Оқилони бинӣ ба шодии баҳри он дар ҳар макон
عاقلان بینی به شادی بهر آن در هر مکان
Ноқидони бинӣ ба ранҷ аз баҳри ин дар ҳар диёр
ناقدان بینی به رنج از بهر این در هر دیار
Даври муштии ҷоҳили ношстаҳ рӯй андари гузашт
دور مشتی جاهل ناشسته روی اندر گذشت
Даври даври Юсуфи сет эй подшои пояндаи дор
دور دور یوسف ست ای پادشا پایندهدار
Ҳамчуи ҷонии холӣ аз эърозу ашбоаҳи ҷаҳон
همچو جانی خالی از اعراض و اشباه جهان
Офтобу осмонӣ бекусуф ва бе ғубор
آفتاب و آسمانی بی کسوف و بی غبار
ӣнҳамаи зи иқбол ва илм ӯст варна дар ҷаҳон
اینهمه ز اقبال و علم اوست ورنه در جهان
Юсуфон бехирад бисёр байнами длФгор
یوسفان بی خرد بسیار بینم دلفگار
Лӯхтакӣ чун чарх бедорӣ гузин каз баҳри ту
لختکی چون چرخ بیداری گزین کز بهر تو
Минбарӣ кард аз шараф чун шамси гардуни ихтиёр
منبری کرد از شرف چون شمس گردون اختیار
Лаки лаки номўхтаҳгар мор мегирад чсўд
لک لک ناموخته گر مار میگیرد چسود
Боз илм омӯхта аз қадар ва ъз ҷӯяд шикор
باز علم آموخته از قدر و عز جوید شکار
Ҳайбату ъзу баҳо бо ранҷ тан бошад қарин
هیبت و عز و بها با رنج تن باشد قرین
Қудрату қадару шараф бо илм дайн дорад қарор
قدرت و قدر و شرف با علم دین دارد قرار
Қоиди чашму чароғ олимӣ гардад чу шамъ
قاید چشم و چراغ عالمی گردد چو شمع
Онкӣ паймоед ба дидаи қомати шабҳои тор
آنکه پیماید به دیده قامت شبهای تار
ЁФаҳ кам гӯй эй сенаеи мадҳи гӯ каз рӯй ақл
یافه کم گوی ای سنایی مدح گو کز روی عقل
Ҳеҷ прхўобии нҷстст аз табибони кӯкнор
هیچ پرخوابی نجستست از طبیبان کوکنار
ӯ эмом панд гӯйонаст пандаш май диҳӣ
او امام پند گویانست پندش میدهی
Виҳк аз густохӣу жожи ту ёрб зинҳор
ویحک از گستاخی و ژاژ تو یارب زینهار
Лўлўи авсоф ӯ бар садр ҷоҳаш мефишон
لولو اوصاف او بر صدر جاهش میفشان
Гавҳари аФғол ӯ бар ёди табъаш май шумор
گوهر افغال او بر یاد طبعش می شمار
Даври шӯи зини панд додан зон ки зишт ояд шудан
دور شو زین پند دادن زان که زشت آید شدن
Беҳисоб ва бесипар бо ҳайдари андари корзор
بی حساب و بی سپر با حیدر اندر کارزار
Аблаҳӣ бошад брохтни теғи чубин бар касе
ابلهی باشد براختن تیغ چوبین بر کسی
Кӯ ба камтар кас бубахшад дар замони сад зулфиқор
کو به کمتر کس ببخشد در زمان صد ذوالفقار
Рӯз то набӯд чу моҳу моҳ то набӯд чу сол
روز تا نبود چو ماه و ماه تا نبود چو سال
Илм то набӯд чу ҷаҳлу об то набӯд чу нор
علم تا نبود چو جهل و آب تا نبود چو نار
Ямани бодат бар ясору исри бодат бар ямин
یمن بادت بر یسار و یسر بادت بر یمین
Донишати ҷуфти ямину давлатати ҷуфти ясор
دانشت جفت یمین و دولتت جفت یسار
Навбаҳорат бо эмоми дайни мубораки боду бод
نوبهارت با امام دین مبارک باد و باد
Ин чунин тон ҳар замон бо офияти сесад баҳор
این چنین تان هر زمان با عافیت سیصد بهار
Боди нуҳсад соли умрати рӯз аз нуҳсад замон
باد نهصد سال عمرت روز از نهصد زمان
Ҳар замонии рӯз ӯ чун рӯзи маҳшари сад ҳазор
هر زمانی روز او چون روز محشر صد هزار