Халқ то дар ҷаҳон асбобанд
خلق تا در جهانِ اسبابند
Ҳама дар киштӣанд ва дар хобанд
همه در کشتیاند و در خوابند
То рӯонишон чаҳ бинад андари хоб
تا روانشان چه بیند اندر خواب
Ончӣ пеш ояд аз савобу уқоб
آنچه پیش آید از ثواب و عقاب
Оташи тези тоби хашм буд
آتشِ تیز تاب خشم بُوَد
Чашмаи оби нури чашм буд
چشمهٔ آب نور چشم بُوَد
Нрдбозӣ ба хоб ё шатранҷ
نردبازی به خواب یا شطرنج
Сабаби ҷанг ва ғалаба бошаду ранҷ
سبب جنگ و غلبه باشد و رنج
Об дар хоб рӯзӣаст ҳалол
آب در خواب روزیست حلال
Гар буд поку ъзбу софу зулол
گر بود پاک و عذب و صاف و زلال
Вар буд тираи айши нохуши дон
ور بُوَد تیره عیش ناخوش دان
Гарчи обаст айни оташи дон
گرچه آبست عین آتش دان
Хок дар хоб моя рӯзӣаст
خاک در خواب مایهٔ روزیست
Барзигарро далел ба рӯзӣаст
برزگر را دلیل به روزیست
Бод агар гарм ё ки сард буд
باد اگر گرم یا که سرد بُوَد
Ҳардуи ганҷури ранҷу дард буд
هردو گنجور رنج و درد بُوَد
Бод агар ҳаст муътадил дар пӯст
باد اگر هست معتدل در پوست
Анда душманасту шодии дӯст
انده دشمنست و شادی دوست
Чиз додан ба мурдаи андари хоб
چیز دادن به مرده اندر خواب
Адам мол бошаду асбоб
عدم مال باشد و اسباب
Гиря дар хоб моя шодӣаст
گریه در خواب مایهٔ شادیست
Бандагӣ аз мазаллат озодӣ аст
بندگی از مذلّت آزادی است
Ханда андӯҳ бошаду аҳўол
خنده اندوه باشد و اهوال
Хомшӣ бастани дили андари мол
خامشی بستنِ دل اندر مال
Майли оби зиёдат аз аташон
میل آب زیادت از عطشان
Илм бошад ки нест сирӣ азон
علم باشد که نیست سیری ازان
Вонкаҳ бошад бараҳнаи андари хоб
وانکه باشد برهنه اندر خواب
Шуд Фзиҳти басони масти хароб
شد فضیحت بسان مست خراب
Табл дар хоб роз гардад фош
طبل در خواب راز گردد فاش
Буқ дар хоби мояи пархош
بوق در خواب مایهٔ پرخاش
Банду ғули тавбаи насӯҳ буд
بند و غل توبهٔ نصوح بود
Боғ дидани ғизои рӯҳ буд
باغ دیدن غذای روح بود
Мива дар хоб рӯзӣаст аз шоҳ
میوه در خواب روزیست از شاه
Лек нндри замон ки андари гоҳ
لیک نندر زمان که اندر گاه
Вақти идрок чун фароз расад
وقت ادراک چون فراز رسد
Марди бинанда зу ба ноз расад
مرد بیننده زو به ناز رسد
Дасти худ чун дароз бинад мард
دست خود چون دراز بیند مرد
Шавад андари сахоу родии фард
شود اندر سخا و رادی فرد
Вар буд дастҳои ӯ кӯтоҳ
ور بود دستهای او کوتاه
Кашад аз бухли гирди хеши сипоҳ
کشد از بخل گرد خویش سپاه
Даст бошад бародару хоҳар
دست باشد برادر و خواهر
Он чапи духтар ва он рости писар
آنِ چپ دختر و آنِ راست پسر
Бошад ангушти ҳамчуи фарзандон
باشد انگشت همچو فرزندان
Нисбати модару падари дандон
نسبت مادر و پدر دندان
Духтаронанд сина бо пистон
دخترانند سینه با پستان
Чун шиками молу неъмати пинҳон
چون شکم مال و نعمت پنهان
Ҷигару дил ба хоби ганҷ буд
جگر و دل به خواب گنج بُوَد
Соқу зонуи ъноу ранҷ буд
ساق و زانو عنا و رنج بُوَد
Мғри моли ниҳону паҳлуи зан
مغر مال نهان و پهلو زن
Пӯст чун стар дар кашида ба тан
پوست چون ستر در کشیده به تن
Ҳаст фарзанди олати тавлид
هست فرزند آلت تولید
Неку бади зишту хуши шқӣу Саид
نیک و بد زشت و خوش شقی و سعید
Даст шустани з кор навмидӣаст
دست شستن ز کار نومیدیست
Рақс кардани вақоҳату шидист
رقص کردن وقاحت و شیدیست
Мӣзру сатилу олати тғсил
مئزر و سطل و آلت تغسیل
Ҳама бар ходимон кунанд далел
همه بر خادمان کنند دلیل
Вонкаҳ барбат занад ба хоби андар
وآنکه بربط زند به خواب اندر
Зан кунад бешак ӯ шитоби андар
زن کند بیشک او شتاب اندر
Бо дигар каси мсорът кардан
با دگر کس مصارعت کردن
Ғалаба карданаст ва озурдан
غلبه کردنست و آزردن
Вонкаҳ дору хӯрд ҳаме дар хоб
وآنکه دارو خورد همی در خواب
Руста гардад зи ранҷу дарду азоб
رسته گردد ز رنج و درد و عذاب
Таййиб бошад ду гӯнаи андари хоб
طیب باشد دو گونه اندر خواب
Ин яке роҳати он дигар ҳамаи тоб
این یکی راحت آن دگر همه تاب
Роҳати он навъро ки дар моланд
راحت آن نوع را که در مالند
Меҳнати он навъро ки брколнд
محنت آن نوع را که برکالند
Каз духони ранҷ бештар бошад
کز دخان رنج بیشتر باشد
Роҳаташи камтар аз зарар бошад
راحتش کمتر از ضرر باشد
Марди бемору таййибу ҷомаи нав
مرد بیمار و طیب و جامهٔ نو
Бад буд бади зи ман накӯ бишинав
بد بود بد ز من نکو بشنو
Рақс кардан ба хоб дар киштӣ
رقص کردن به خواب در کشتی
Бим ғарқасту мояи зиштӣ
بیم غرقست و مایهٔ زشتی
Вонкаҳ дар ҳабсу банди баста буд
وآنکه در حبس و بند بسته بُوَد
Рақс кардани варои хуҷаста буд
رقص کردن ورا خجسته بُوَد
Ҳарки бинад зи тани равон шудаи хӯн
هرکه بیند ز تن روان شده خون
Неъматӣ бошад аз ҳисоби бурун
نعمتی باشد از حساب برون
Чун набинад ҷароҳат ин бошад
چون نبیند جراحت این باشد
Вари ҷароҳат буд ҷуз ин бошад
ور جراحت بود جز این باشد
Андҳӣ саъб ёбад аз корӣ
اندهی صعب یابد از کاری
Баста гардад ба дасти хунхорӣ
بسته گردد به دست خونخواری
Вони зании каши зи фараҷ хӯн ояд
وآن زنی کش ز فرج خون آید
Кӯдакии мурда зу бурун ояд
کودکی مرده زو برون آید
Гўштн бинад ба хоби вари бемор
گوشتن بیند به خواب ور بیمار
Ки хӯрд зуд аз ӯ тамаъ бурдор
که خورد زود از او طمع بردار
Мастӣу бихўдӣу шурби шароб
مستی و بیخودی و شرب شراب
Онкӣ тозӣаст бад буд дар хоб
آنکه تازیست بد بُوَد در خواب
Вонкаҳ ӯ порсӣаст рӯзии дон
وآنکه او پارسی است روزی دان
Сарфарозӣу неки рӯзии дон
سرفرازی و نیک روزی دان
Шер дар хоби ганҷу мол буд
شیر در خواب گنج و مال بود
Рӯй некӯу ҳалол буд
روی نیکو و حلال بُوَد