Иллати рӯзу шаб хурасту замин

علّت روز و شب خور است و زمین

Чун гузаштӣ на онат монад ва на ин

چون گذشتی نه آنت ماند و نه این

эй ду бар заъми ту муроду мурӣд

ای دو بر زعم تو مراد و مرید

Дуе аз ақли дон на аз тавҳид

دویی از عقل دان نه از توحید

Дар чунин ҳазрат ар зи ман шинавӣ

در چنین حضرت ار ز من شنوی

Чун ҳама шуд яке мҷўии дуе

چون همه شد یکی مجوی دویی

Ки бар ин дар агарчӣ пар шӯраст

که بر این در اگرچه پر شورست

Золи зари ҳамчуи зол бе зӯраст

زال زر همچو زال بی زورست

Дар дуе дони машаққату тмииз

در دویی دان مشقت و تمییز

Дар икиӣӣ якеаст рустаму ҳиз

در یکیئی یکیست رستم و حیز

Дар масофи сафоу соҳати дил

در مصاف صفا و ساحت دل

Бар фарози равону тораки гул

بر فراز روان و تارکِ گل

Теғ то нФкнӣ сипар нашӯй

تیغ تا نفکنی سپر نشوی

То бннҳии кулоҳ сар нашӯй

تا بننهی کلاه سر نشوی

То дилати бандаи кулоҳ буд

تا دلت بندهٔ کلاه بود

Феъли ту солу маи гуноҳ буд

فعل تو سال و مه گناه بود

Чун шудӣ фориғ аз кулоҳу камар

چون شدی فارغ از کلاه و کمر

Бар сарони замонаи гаштии сар

بر سران زمانه گشتی سر

Тарки таркиби Рахши тавфиқи сет

ترک ترکیب رخش توفیق‌ست

Нафии тартиби маҳзи таҳқиқи сет

نفی ترتیب محض تحقیق‌ست

Мурдани дили ҳалок ҷон бошад

مردنِ دل هلاکِ جان باشد

Мурдани ҷони варо амон бошад

مردنِ جان ورا امان باشد

Садраи садри подшоҳи сухан

صُدرهٔ صدر پادشاه سخن

Фориғ омад зи сӯзану нохун

فارغ آمد ز سوزن و ناخن

Андарин раҳ ба ҳеҷ рӯй моиаст

اندرین ره به هیچ روی مایست

Нест гирд ва з нест гаштан нест

نیست گرد و ز نیست گشتن نیست

Гарми рӯ гарчи фӣ алмисл танҳост

گرم رو گرچه فی‌المثل تنهاست

Нест иктн ки олимӣ барпост

نیست یکتن که عالمی برپاست

Чун ту бархестӣ зи нафасу зи ақл

چون تو برخاستی ز نفس و ز عقل

Ин ҷаҳонат бидон ҷаҳон шуд нақл

این جهانت بدان جهان شد نقل

Ҳар сиррӣ каз ту раст ҳам дар дам

هر سری کز تو رست هم در دم

Сар бизан чун чароғу шамъу қалам

سر بزن چون چراغ و شمع و قلم

Зонка ҳар сар ки дӣданӣ бошад

زانکه هر سر که دیدنی باشد

Дар тариқат бариданӣ бошад

در طریقت بریدنی باشد

Бе сиррии пеш гарданон адабаст

بی‌سری پیش گردنان ادبست

Зонка пайвастаи сар калла талабаст

زانکه پیوسته سر کله طلبست

Бе сиррии мари турои сари оради бор

بی‌سری مر ترا سر آرد بار

Дарҷи пар дар з бе сиррӣаст анор

دُرج پر دُر ز بی‌سریست انار

Сари кулро каллаи паноҳ буд

سرّ کل را کله پناه بُوَد

Бо чунин сари каллаи гуноҳ буд

با چنین سر کله گناه بُوَد

Ту бзири кулоҳи ғаши дорӣ

تو بزیر کلاه غش داری

Лоҷарами ҷср нор нагузорӣ

لاجرم جسر نار نگذاری

Одамиро зи ҷоҳи беҳтари чоҳ

آدمی را ز جاه بهتر چاه

Кул фузулӣ шавад чу ёфт кулоҳ

کل فضولی شود چو یافت کلاه

Ҷоҳи Юсуфи зи чоҳ пайдо шуд

جاه یوسف ز چاه پیدا شد

Нафаси донои зи ақл гуё шуд

نفس دانا ز عقل گویا شد

Зонка дар боргоҳи раббонӣ

زانکه در بارگاه ربّانی

Ман бигӯям агар намайдонӣ

من بگویم اگر نمیدانی

Он накӯтар ки андарин миъроҷ

آن نکوتر که اندرین معراج

Даст бар сар кунӣ наёбӣ тоҷ

دست بر سر کنی نیابی تاج

Каз паии ғайби мурда раҳ пуед

کز پی غیب مرده ره پوید

Вази паии айби кул калла ҷӯяд

وز پی عیب کل کله جوید

Чун сулаймони камоли раҳро дод

چون سلیمان کمال ره را داد

Ҳамчуи Юсуфи ҷамол чаҳро дод

همچو یوسف جمال چه را داد

То нашуд нақши сӯратати чоҳӣ

تا نشد نقش صورتت چاهی

Нашавад нақши сарати аллоҳӣ

نشود نقش سرّت اللّهی

Бо кулоҳат агар зиён бошад

با کلاهت اگر زیان باشد

Қалб ӯ худ ҳалок ҷон бошад

قلب او خود هلاک جان باشد

Дар тариқати сару кулоҳи мадор

در طریقت سر و کلاه مدار

Варна дорӣ чу шамъи дили пари нор

ورنه داری چو شمع دل پر نار

Гар ҳамеи Юсуфят бояду ҷоҳ

گر همی یوسفیت باید و جاه

Пеши ҳақи бошгўнаҳи пол чу чоҳ

پیش حق باشگونه پال چو چاه

Сар ки он бандаи кулоҳ буд

سر که آن بندهٔ کلاه بُوَد

Ҳамчуи бежани асири чоҳ буд

همچو بیژن اسیر چاه بود

Вари калла боядат ҳамеи ночор

ور کله بایدت همی ناچار

Ҳамчуи шамъи он кулоҳ аз оташи дор

همچو شمع آن کلاه از آتش دار

Конкаҳ дар ишқи шамъ раҳ бошад

کانکه در عشق شمع ره باشد

Ҳамчуи шамъи оташин калла бошад

همچو شمع آتشین کله باشد

эй зи сӯрати чунонкии ҷон аз ҷисм

ای ز صورت چنانکه جان از جسم

Дили зи ваҳдати чунонкии мард аз исм

دل ز وحدت چنانکه مرد از اسم

Кӯшиш аз тани кашиши зи ҷони хезад

کوشش از تن کشش ز جان خیزد

Чшш аз тарки ин ва он хезад

چشش از ترک این و آن خیزد

То абад бо қадами ҳдс Тифл аст

تا ابد با قدم حدث طفل است

Вонкаҳи софии буруни азин сФл аст

وانکه صافی برون ازین ثفل است

То замини ҷой одамӣ зойаст

تا زمین جای آدمی زایست

Хаймаи рӯзгори брпоист

خیمهٔ روزگار برپایست

Ин замини миҳмони сароеи дон

این زمین میهمان‌سرایی دان

Одамиро чу кадхудоеи дон

آدمی را چو کدخدایی دان