Ҳаст шаҳрии бузург дар ҳади рӯм

هست شهری بزرگ در حدِِ روم

Боз бисёр андари он бару бум

باز بسیار اندر آن بر و بوم

Номи он шаҳри шуҳраи Фстотст

نام آن شهر شهره فسطاطست

Соҳилаш то ба ҳади дмётст

ساحلش تا به حد دمیاطست

Андрўи мурғ хонагӣ напарад

اندرو مرغ خانگی نپرد

Зонка боз аз ҳавои варои шукрад

زانکه باز از هوا ورا شکرد

Вондрони шаҳр мурғ нагузорад

واندران شهر مرغ نگذارد

Зонкаҳ дар соъаташи биўборд

زآنکه در ساعتش بیوبارد

Ҳамчу Фстот шуд замона кунун

همچو فسطاط شد زمانه کنون

Уламои ҳамчуи мурғи хору забун

علما همچو مرغ ‌خوار و زبون

Ман ба даст оваредам ин боло

من به دست آوریدم این بالا

То шавам эмин аз бади дунё

تا شوم ایمن از بدِ دنیا

Гуфт доно ки бо ту ӣнҷо кист

گفت دانا که با تو اینجا کیست

Бар сари кӯҳпоя ҳолат чист

بر سرِ کوهپایه حالت چیست

Гуфт зоҳид ки нафаси ман бо ман

گفت زاهد که نفس من با من

Ҳаст рӯзу шаби андарин маскан

هست روز و شب اندرین مسکن

Гуфт доно ки пас накардӣ ҳеҷ

گفت دانا که پس نکردی هیچ

Биҳдаҳи роҳи зоҳидии мпсич

بیهده راه زاهدان مپسیچ

Гуфт зоҳид ки нафас дӯхта анд

گفت زاهد که نفس دوخته‌اند

Дар ман ва зӣ ваем фурӯхта анд

در من و زی ویم فروخته‌اند

Натавонам зи ваии ҷудои гаштан

نتوانم ز وی جدا گشتن

Чаканами чораи раҳои гаштан

چکنم چارهٔ رها گشتن

Гуфт бо зоҳиди он сутӯдаи ҳаким

گفت با زاهد آن ستوده حکیم

Нафаси афъол бад кунад таълим

نفس افعالِ بد کند تعلیم

Гуфт зоҳид ки ман бсохтаҳ ам

گفت زاهد که من بساخته‌ام

Зонка ман нафасро шинохта ам

زانکه من نفس را شناخته‌ام

Ҳаст бемори нафас ва ман чу табиб

هست بیمار نفس و من چو طبیب

Ман кунам рӯзу шаби варои тартиб

من‌کنم روز و شب ورا ترتیب

Ба мудовои нафаси машғӯлам

به مداوای نفس مشغولم

Зонкаҳ гуяд ҳаме ки маълулам

زآنکه گوید همی که معلولم

Гуҳи варои қасд Фсд фармоем

گه ورا قصد فصد فرمایم

Акҳл аз дидагонаш бигушоем

اکحل از دیدگانش بگشایم

Чун тсъд кунад фурӯи борад

چون تصعد کند فرو بارد

Фсди таскинии андрўи орад

فصد تسکینی اندرو آرد

Гуҳи варо мсҳлӣ бифармоем

گه ورا مُسهلی بفرمایم

Илал аз ҷисм ӯ бполоим

علل از جسم او بپالایم

Ҳуби дунёу ҳақаду буғзу ҳасад

حبّ دنیا و حقد و بغض و حسد

Ғулу ғашаш бурун шавад зи ҷасад

غل و غشش برون شود ز جسد

Гоҳ наяш кунам ман аз шаҳавот

گاه نهیش کنم من از شهوات

То магар боз монад аз лаззот

تا مگر باز ماند از لذّات

Аз хӯриши хуии хеш боз кунад

از خورش خوی خویش باز کند

Дар шаҳват ба худ фароз кунад

درِ شهوت به خود فراز کند

Қӯташ аз боқулӣ дӯдона кунам

قُوتش از باقلی دودانه کنم

Хона бар вай чу гўрхонаҳ кунам

خانه بر وی چو گورخانه کنم

Соъатии нафас чун шавад дар хоб

ساعتی نفس چون شود در خواب

Ман кунам як ду ракаатӣ башитоб

من کنم یک دو رکعتی بشتاب

Пеш аз он кӯи з хоб бархезад

پیش از آن کو ز خواب برخیزد

Ҳамчуи бемор дар ман овезад

همچو بیمار در من آویزد

Як ду ракаат бе ӯ чу бигзорам

یک دو رکعت بی او چو بگذارم

Баъд аз он нафаси гашти бедорам

بعد از آن نفس گشت بیدارم

Марди доно чу ин сухан бишунид

مردِ دانا چو این سخن بشنید

Ҷома бар тани зи ваҷд он бадаред

جامه بر تن ز وجد آن بدرید

Гуфт ллаҳи дарак эй зоҳид

گفت للّه درّک ای زاهد

Боруки аллоҳи ъмрк эй обид

بارک الله عمرک ای عابد

Ин сухани ҷузи туро мусаллам нест

این سخن جز ترا مسلّم نیست

Малики ту кам зи маликат ҷам нест

ملک تو کم ز ملکت جم نیست

Ҳарчат имрӯз ҳаст ороиш

هرچت امروز هست آرایش

Дон ки фардот бошад олоиш

دان که فردات باشد آلایش

Нест олӯда каз гунаҳи хезад

نیست آلوده کز گنه خیزد

Он каз андӯҳи оҳу أаҳи хезад

آن کز اندوه آه و أه خیزد

Зан кунад баҳри миҳмонии пок

زن کند بهر میهمانی پاک

Мӯии абрӯу мӯии рухи чолок

موی ابرو و موی رخ چالاک

Дили бад-ӣни ҷои ғариб ва нодонаст

دل بدین‌جا غریب و نادانست

То ба банд чаҳор арқонаст

تا به بندِ چهار ارکانست

Хиради ӣнҷо тиҳӣ кунад ҷаъба

خرد اینجا تهی کند جعبه

Ки тҳрӣ бадаст дар каъба

که تحرّی بد است در کعبه

Пеши каъбаи магар ки булҳавасӣ

پیش کعبه مگر که بوالهوسی

Башнавад илми самти қиблаи басӣ

بشنود علم سمت قبله بسی

Ҳарки дар каъба бо тҳрии мард

هرکه در کعبه با تحرّی مرد

Зератар басӯии Кирмони барад

زیرهٔ تر بسوی کرمان برد

Дар се зиндони ғулу ҳақаду ҳасад

در سه زندان غل و حقد و حسد

Ақлро бастае ба банди ҷасад

عقل را بسته‌ای به بندِ جسد

Панҷ ҳис каз чаҳор арқонанд

پنج حس کز چهار ارکانند

Панҷ ғаммози ин се зиндонанд

پنج غمّاز این سه زندانند

Дил шудаи муҳаррами хазонаи роз

دل شده محرم خزانهٔ راز

Чехияанд нанг манеҳӣу ғаммоз

چکند ننگ مُنهی و غمّاز

Бе забонони забон ӯ гӯйанд

بی‌زبانان زبان او گویند

Бе нишонони нишон ӯ ҷӯянд

بی‌نشانان نشانِ او جویند

Ҳарчӣ ҷузи дӯсти оташи андари зан

هرچه جز دوست آتش اندر زن

Онгаҳ аз оби ишқи сар бар зан

آنگه از آب عشق سر بر زن

Ки на ёранду ёр май бинӣ

که نه یارند و یار می‌بینی

Ҳамаи знҳорхўор май бинӣ

همه زنهارخوار می‌بینی

Гулбуни боғи хештани байнон

گلبن باغ خویشتن بینان

Шуда чун дилами дилами бадбӣнон

شده چون دُلم دُلم بدبینان

Нек маълум кун ки дар маҳшар

نیک معلوم کن که در محشر

Нашавад ҳеҷ ҳоли халқ дигар

نشود هیچ حال خلق دگر

Пешаш ояд ҳрончаҳи бгзинд

پیشش آید هرآنچه بگزیند

Ҳарчӣ зинҷои барад ҳамон бинад

هرچه زینجا برد همان بیند