Нур каз халқ ӯ муассир шуд

نور کز خلق او مؤثّر شد

Чашмаи офтоб ва кавсар шуд

چشمهٔ آفتاب و کوثر شد

Пеши он муқтадои раҳмонӣ

پیش آن مقتدای رحمانی

Ақл бо ҳФс шуд дабистонӣ

عقل با حفص شد دبستانی

Қадам сидқ ёфт нақл аз вай

قدم صدق یافت نقل از وی

Ваз Ақила бараст ақл аз вай

وز عقیله برست عقل از وی

Чун даромад ба маркази суфло

چون درآمد به مرکز سفلی

Гуфт дайнро ҳануз ту тифлӣ

گفت دین را هنوز تو طفلی

Доягӣ кард дайни яздон ро

دایگی کرد دین یزدان را

То бпрўрди нури имон ро

تا بپرورد نورِ ایمان را

Пеш ӯ гӯш гашта ақли ҳама

پیش او گوش گشته عقل همه

Пеш ӯ фош гашта нақли ҳама

پیش او فاش گشته نقل همه

Ҳар масолеҳ ки Мустафо фармуд

هر مصالح که مصطفی فرمود

Ақл донад ки гӯш бояд буд

عقل داند که گوش باید بود

Ақл дар пеш ӯст ҳамчуи раҳе

عقل در پیش اوست همچو رهی

Зонка зу ёфт ақли рӯзбеҳӣ

زانکه زو یافت عقل روزبهی

Ақл дар мактаб ҳидоят ӯст

عقل در مکتب هدایت اوست

Зиракии ақл аз бдоит ӯст

زیرکی عقل از بدایت اوست

Карда меҳмони зи бими гумроҳӣ

کرده مهمان ز بیم گمراهی

Ақли кулро ба амри аллоҳӣ

عقل کلّ را به امر اللّهی

Ақли доўдўор дар миҳроб

عقل داودوار در محراب

Пеш ӯ хари рокъоу аноб

پیش او خرّ راکعاً و اناب

Пеш ӯ ақли қад хамида равад

پیش او عقل قد خمیده رود

Ту ба пои ое ӯ ба дида равад

تو به پای آیی او به دیده رود

Раҳ намой ту роҳ имонаст

ره نمای تو راه ایمانست

Ақл дар кор хеш ҳайронаст

عقل در کار خویش حیرانست

Ақли ту дар маротиби дилу тан

عقل تو در مراتب دل و تن

Зиндагонӣ даҳаст ва зиндон кун

زندگانی دهست و زندان کن

Раҳи намоянда ту яздонаст

ره نمایندهٔ تو یزدانست

Ки пазироӣ ақл мардонаст

که پذیرای عقل مردانست

Ақл ва фармон кашӣданӣ бошад

عقل و فرمان کشیدنی باشد

Ишқу имон чашеданӣ бошад

عشق و ایمان چشیدنی باشد

Ин ду беруни зи ақлу ҷони хезад

این دو بیرون ز عقل و جان خیزد

Ин барони он барин наёмизад

این برآن آن برین نیامیزد

Шаръ ӯ рӯҳ ақл рӯҳонӣаст

شرع او روح عقل روحانیست

Рои ту ёр дев нафсонӣаст

رای تو یار دیو نفسانیست

Чун сарои баҳри чашм захм бизан

چون سرای بهر چشم زخم بزن

Ақлро пеши шаръ ӯ гардан

عقل را پیش شرع او گردن

Ҳркҷои шаръ рӯй хеш намӯд

هرکجا شرع روی خویش نمود

Рой дар гирди сам ӯ Фрсўд

رای در گرد سمّ او فرسود

Ақли худ кор срсрӣ накунад

عقل خود کار سرسری نکند

Лек бо дайн баробарӣ накунад

لیک با دین برابری نکند

Ҳаст бо шаръи кори ройу қиёс

هست با شرع کار رای و قیاس

Ҳамчуи пеши каломи ҳақи васвос

همچو پیش کلام حق وسواس

Рои шаръи онкии нафасро сӯзад

رای شرع آنکه نفس را سوزد

Рои ақли онкии шуълаи афрӯзад

رای عقل آنکه شعله افروزد