Ақли султони қодир хуш хуаст

عقل سلطان قادر خوش خوست

Онкии соя худоаш гӯйанд ӯст

آنکه سایهٔ خداش گویند اوست

Соя бо зот ошно бошад

سایه با ذات آشنا باشد

Соя аз зот кӣ ҷудо бошад

سایه از ذات کی جدا باشد

Сояи ҷузи бандаи вор кӣ бошад

سایه جز بنده‌وار کی باشد

Сояро ихтиёр кӣ бошад

سایه را اختیار کی باشد

Ақли кули таҳтаи зер гул дорад

عقل کُل تخته زیر گُل دارد

Ҳркҷои амри амр қул дорад

هرکجا امر امر قل دارد

Ақл то пеш гӯй фармонаст

عقل تا پیش گوی فرمانست

Суханаши ҳам қарин қуръонаст

سخنش هم قرین قرآنست

Ҳарчӣ аз боргоҳ фармон нест

هرچه از بارگاه فرمان نیست

Он ҳамаи дарди тест дармон нест

آن همه درد تست درمان نیست

Ақли бартари зи ваҳму ҳису қиёс

عقل برتر ز وهم و حسّ و قیاس

Бартараст аз фалаки ситораи шинос

برترست از فلک ستاره‌شناس

Дар масолеҳи мудаббир ҷон ӯст

در مصالح مدبّر جان اوست

Дар мамолики дабир яздон ӯст

در ممالک دبیر یزدان اوست

Ақлро аз Ақилаи бози шинос

عقل را از عقیله باز شناس

Набӯд ҳамчуи фарбеҳии омос

نبود همچو فربهی آماس

Ақли кули мар туро раҳанд зуд

عقل کل مر ترا رهاند زود

Аз қаринии деву оташу дӯд

از قرینی دیو و آتش و دود

Раҳмаи аллٰаҳи ниҳоди олам ро

رحمة‌اللّٰه نهاد عالم را

Ҳаҷа алҳақ сарои одам ро

حجّة‌الحق سرای آدم را

Ақли андари сарой парда кун

عقل اندر سرای پردهٔ کن

Аз барои қабул кун ва макун

از برای قبول کن و مکن

Мқблӣ буд мудаббирӣ шуд боз

مُقبلی بود مُدبری شد باز

Боз иқбол ёфт аз паии роз

باز اقبال یافت از پی راز

Қобили нур амр шуд ба ҳама

قابل نور امر شد به همه

Дархури худ на дархури калима

درخور خود نه درخور کلمه

Ҳарки ӯро мухолиф аз худ хаст

هرکه او را مخالف از خود خَست

Вонкаҳ ӯро мтобъ аз бад раст

وانکه او را متابع از بد رست

Бо хирад кун чу муштарии тадбир

با خرد کن چو مشتری تدبیر

Чун қамари дайни зи баҳри ғалабаи мгир

چون قمر دین ز بهر غلبه مگیر

Нафаси рўиндаҳ дар риоят ӯст

نفس روینده در رعایت اوست

Нафаси гӯянда дар ҳидоят ӯст

نفس گوینده در هدایت اوست

ӯст аз ҷӯади кошифи алғмаҳ

اوست از جود کاشف الغمّة

Ҳазрат ӯ нҳоиаҳи алҳмаҳ

حضرت او نهایة الهمة

Ақл донад асомӣ ҳарчиз

عقل داند اسامی هرچیز

ӯ кунад дар ба ва бтар тмииз

او کند در به و بتر تمییز

Кадхудои тан башар ақласт

کدخدای تن بشر عقلست

Аз ҳамаи ҳол бо хабар ақласт

از همه حال با خبر عقلست

Поку мурдор бар яке хонаст

پاک و مردار بر یکی خوانست

Ҷуз ба ақли ин куҷо тавон донист

جز به عقل این کجا توان دانست

Ҳарки бо ақл ошно бошад

هرکه با عقل آشنا باشد

Аз ҳамаи айбҳо ҷудо бошад

از همه عیبها جدا باشد

Ёфт оқили з рӯй Фўзу фалоҳ

یافت عاقل ز روی فوز و فلاح

Дар сарои фасоди айни салоҳ

در سرای فساد عین صلاح

Сухани оқил аз тариқи қиёс

سخن عاقل از طریق قیاس

Дар дайнасту зеҳн ӯ алмос

دُرِّ دین است و ذهن او الماس

Гарчи марди ҳунари бёбонист

گرچه مرد هنر بیابانیست

Ҷон ӯ лавҳ сар раббонӣаст

جان او لوح سرّ ربّانیست

Ҳунар аз марди ҳамчуи рӯҳ аз тан

هنر از مرد همچو روح از تن

Бе ҳунари мурдаи ҷону зиндаи бадан

بی‌هنر مرده جان و زنده بدن

Шарбати ақли бурдбори чшд

شربت عقل بردبار چشد

Хар чу беақл буд бор кашад

خر چو بی‌عقل بود بار کشد

Ақл чун абҷади ҳақ аз бар кард

عقل چون ابجدِ حق از بر کرد

Ҷомаи ботил аз сараш бар кард

جامهٔ باطل از سرش بر کرد

Ҳарки бо ақл хеш ноаҳласт

هرکه با عقل خویش نااهلست

Ҳалам ӯ зӯру илм ӯ ҷаҳласт

حلم او زور و علم او جهلست

Ҳарки дар банд қилҳо афтод

هرکه در بند قیلها افتاد

Ақл ӯ дар Ақила ҳо афтод

عقل او در عقیله‌ها افتاد

Мард бе ақли ҷуз хаёлӣ нест

مرد بی‌عقل جز خیالی نیست

Бед бе бар зи дев холӣ нест

بید بی‌بَر ز دیو خالی نیست

Мағз ақласт ва ахтарон сиқланд

مغز عقل است و اختران ثقلند

Пер ақласт ва хокён Тифланд

پیر عقل است و خاکیان طفلند

Доя ақл омад аз барои сухан

دایه عقل آمد از برای سخن

Муҷтаҳидро ба гоҳўораҳи занн

مجتهد را به گاهوارهٔ ظن

Ақл ҳам қодираст ва ҳам мақдӯр

عقل هم قادرست و هم مقدور

Ақл ҳам омираст ва ҳам маъмур

عقل هم آمرست و هم مأمور

Бартар аз сӯрату макону маҳал

برتر از صورت و مکان و محل

Дар дарвозаи ҷаҳони азал

درِ دروازهٔ جهانِ ازل

Ақл шоҳаст ва дигарон ҳашаманд

عقل شاهست و دیگران حشمند

Зонка дар мартабати зи ақли каманд

زانکه در مرتبت ز عقل کمند

Ҳамаи ташрифи ақли з аллٰаҳ аст

همه تشریف عقل ز اللّٰه است

Варна бечорааст ва гумроҳаст

ورنه بیچاره است و گمراهست

Ақли кулро басони боми шинос

عقل کل را بسان بام شناس

Нардбони пояи сӯии боми ҳавос

نردبان پایه سوی بام حواس

Ақл таҳтаасту нафас нақш намой

عقل تخته است و نفس نقش‌نمای

Нақш амрасту Нақшбанди худоӣ

نقش امرست و نقشبند خدای

Ақлро дод кирдигори ин ъз

عقل را داد کردگار این عزّ

Варна кӣ дидӣ ин шарафи ҳаргиз

ورنه کی دیدی این شرف هرگز

Ақл дар кӯй ишқ нобӣност

عقل در کوی عشق نابیناست

Оқилии кор буъалӣ синост

عاقلی کار بوعلی سیناست

Сӯии ту ақли сулҳ ё кин аст

سوی تو عقل صلح یا کین است

Инат риш ар сӯии ту ақл ин аст

اینت ریش ار سوی تو عقل این است

Ақли кони раҳнамои ҳиялати тест

عقل کان رهنمای حیلت تست

Он на ақласт кони Ақилати тест

آن نه عقل است کان عقیلت تست

Аз барои салоҳи душман ро

از برای صلاح دشمن را

Ақли хондаи ҳавоси равшан ро

عقل خوانده حواس روشن را

Мангар он равшанӣ ки ҳам ба ғурур

منگر آن روشنی که هم به غرور

Кишти парвонаро чароғ аз нур

کشت پروانه را چراغ از نور

Ақлро ҳарки бо бадӣ омехт

عقل را هرکه با بدی آمیخت

Лоҷарами ақли ҷуст ва ӯ овехт

لاجرم عقل جست و او آویخت

Ончӣ ақлат намӯд он раҳи гир

آنچه عقلت نمود آن ره گیر

Руху асбат чу шуд кам шаҳи гир

رخ و اسبت چو شد کمِ شه گیر

Ошно нест ҳарки бегона аст

آشنا نیست هرکه بیگانه است

Ҳркро ақл нест девона аст

هرکرا عقل نیست دیوانه است

Гунг бояд мурӣди пери ниёз

گنگ باید مرید پیر نیاز

То шавад ақл ӯ сухани пардоз

تا شود عقل او سخن پرداز

Чун сухани гӯии гашти ақли мурӣд

چون سخن گوی گشت عقل مُرید

Мурда бар дар бимонада деви мурӣд

مرده بر در بمانده دیو مَرید

Ҳарки дар ақли ҳамчу салмон шуд

هرکه در عقل همچو سلمان شد

Дон ки деви дилаш мусулмон шуд

دان که دیو دلش مسلمان شد

Лоҷарам чун з ақл ёфт камол

لاجرم چون ز عقل یافت کمال

Се биёбони барад ба сесад сол

سه بیابان بُرد به سیصد سال

Ҳркрои рой ва рӯй слмонист

هرکرا رای و روی سلمانیست

Охирин манзилаш мусулмонӣаст

آخرین منزلش مسلمانیست

Нест аз ақл дар сарои ғурур

نیست از عقل در سرای غرور

Табашу тобиш аз дами ангур

تبش و تابش از دم انگور

Ваз хирад нест дар хаёли сўоӣ

وز خرد نیست در خیال سوای

Майу шатранҷ ва нараду барбат ва ноӣ

می و شطرنج و نرد و بربط و نای

Хирад аз баҳри амн ва амр омад

خرد از بهر امن و امر آمد

Наз паии хамру змр қамар омад

نز پی خمر و زمر قمر آمد

Ақли фармони подшоҳии рост

عقل فرمان پادشاهی راست

Наз паии лоҳӣу млоҳии рост

نز پی لاهی و ملاهی راست

Зоҷри змру ноҳӣ хамр ӯст

زاجر زمر و ناهی خمر اوست

Вонкаҳи бишнидае аўлўооломр ӯст

وآنکه بشنیده‌ای اولواالامر اوست

Венаи салотин ки наз раҳ дайн анд

وین سلاطین که نز ره دین‌اند

На салотин ки он шаётин анд

نه سلاطین که آن شیاطین‌اند

Ақл каз баҳри молу ҷоҳ ва даҳаст

عقل کز بهر مال و جاه و دهست

Дон ки аттор нест нок даҳаст

دان که عطّار نیست ناک دهست

Ақли таррору ҳила гар набӯд

عقل طرّار و حیله‌گر نبود

Ақли ду рӯйу кӣна вар набӯд

عقل دو روی و کینه‌ور نبود

Ақл аз ашъор ор дорад ор

عقل از اشعار عار دارد عار

Ақлро бо дурӯғу ҳарза чикор

عقل را با دروغ و هرزه چکار

Ақл бар ҳеҷ дил ситам накунад

عقل بر هیچ دل ستم نکند

Ба тамаъи қасди мадҳ ва зм накунад

به طمع قصد مدح و ذم نکند

Ақли ҷузи хоҷа муҳаққиқ нест

عقل جز خواجهٔ محقق نیست

Ақли сўФичаҳ мбқбқ нест

عقل صوفیچهٔ مبقبق نیست

Онкӣ ӯ оби рез ва нон талабаст

آنکه او آب ریز و نان طلبست

Вонкаҳи ношӣ вонкаҳ булъаҷабаст

وانکه ناشی وانکه بوالعجبست

Вонкаҳ аз баҳри маҷмаъи риндон

وانکه از بهر مجمع رندان

Кард туфи тамӯз дар зиндон

کرد تفِّ تموز در زندان

Вонкаҳи сармои даии маиро боз

وانکه سرمای دی مهی را باز

Банд бар май наад з рӯй ниёз

بند بر می‌نهد ز روی نیاز

Вонкаҳи доҳӣу онкии солўсист

وانکه داهی و آنکه سالوسیست

Вонкаҳи ғаммоз вонкаҳ номӯсӣаст

وانکه غماز وآنکه ناموسیست

Вонкаҳ аз санги шишаи пардозад

وانکه از سنگ شیشه پردازد

Вонкаҳ дар ҳуққа муҳра ме бозад

وانکه در حقّه مُهره می‌بازد

Вонкаҳ ӯ бар замини ҳазорон бор

وانکه او بر زمین هزاران بار

Пой бар сари ниҳоди чнбрўор

پای بر سر نهاد چنبروار

Ҳаст бисёр зини нсқ ба ҷаҳон

هست بسیار زین نسق به جهان

Ки ҳисобу шумор он натавон

که حساب و شمار آن نتوان

Ин ҳамаи ақлҳои ориятӣ аст

این همه عقلهای عاریتی است

Каз паии ҷоҳу молу бади нитист

کز پی جاه و مال و بد نیتیست

Ин ҳамаи зрнмоӣ хок диҳанд

این همه زرنمای خاک دهند

Ҳамаи аттори шакл ва нок диҳанд

همه عطار شکل و ناک دهند

Ҳар дҳое ки нописандида аст

هر دهایی که ناپسندیده است

Ҳиси инсони зи ақли дздидст

حِسّ انسان ز عقل دزدیده است

Ҳарчӣ некӯастгар бадасти бадаст

هرچه نیکوست گر بِدست بَدست

Он ӯ нест гум шуда хирадаст

آن او نیست گم شدهٔ خردست

Ақлро ҷуз салоҳ набӯд кор

عقل را جز صلاح نبوَد کار

Ақлро дар салоҳи ҳарзаи мадор

عقل را در صلاح هرزه مدار

Ақли худ корҳои бад накунад

عقل خود کارهای بد نکند

Ҳарчӣ он нописанд худ накунад

هرچه آن ناپسند خود نکند

Ақл дар дасти як рамаи худ рой

عقل در دست یک رمه خود رای

Чун чароғӣаст дар таҳорати ҷой

چون چراغی است در طهارت جای

Хурдӣ бӯда аслу донишу музд

خردی بوده اصل و دانش و مزد

Зишт номӣ ӯст муштии дузд

زشت نامی اوست مشتی دزد

Ақли ҳаргиз ба кизб розӣ нест

عقل هرگز به کذب راضی نیست

Ақли ҳаргизи вакил қозӣ нест

عقل هرگز وکیل قاضی نیست

Ақли ҷузи рости гӯй ва ламтар нест

عقل جز راست گوی و لمتر نیست

Ҳилаи созандау гулӯ бар нест

حیله سازنده و گلو بر نیست

Ақли ҳаргиз хато наяндешад

عقل هرگز خطا نیندیشد

Бо ман ва ту бало наяндешад

با من و تو بلا نیندیشد

Ақли дмсози зӯр ва бӯҳтон нест

عقل دمساز زور و بهتان نیست

Пардаи пӯши фалон ва баҳмон нест

پرده‌پوش فلان و بهمان نیست

Карда чун дар ниҳоди пой ба қил

کرده چون در نهاد پای به قیل

Дасти ҳайдари сазои ақли Ақил

دست حیدر سزای عقل عقیل

Дарди айтом ваанда атфол

درد ایتام و اندُه اطفال

Оваредаш тамаъ ба байти алмол

آوریدش طمع به بیت‌المال

Дод чун хост аз алии доруаш

داد چون خواست از علی داروش

Оҳании тофтаи сӯии паҳлуаш

آهنی تافته سوی پهلوش

Зӯр ӯ чун надошт гоҳи мқил

زور او چون نداشت گاه مقیل

На бинолед зори ақли Ақил

نه بنالید زار عقل عقیل

То бадонеи баростӣ на ба рӯй

تا بدانی براستی نه به روی

Ки дил аз пушт чашм бинад рӯй

که دل از پشت چشم بیند روی

Зонка андари нигорхонаи ҷон

زانکه اندر نگارخانهٔ جان

Аз паии панҷ ҳису чори арқон

از پی پنج حس و چار ارکان

Ақл аз ин корҳо карона кунад

عقل از این کارها کرانه کند

Ақл кӣ қасди дом ва дона кунад

عقل کی قصد دام و دانه کند

Карами кирдори гирд хеш тананд

کرم کردار گرد خویش تنند

Зонка дар банд ҷаҳл хештананд

زانکه در بند جهل خویشتنند

Гарчи аз зарқу худъау талбис

گرچه از زرق و خدعه و تلبیس

Вази паии шодии дили Иблис

وز پی شادی دل ابلیس

Аз гули ту бунафша рӯйонанд

از گل تو بنفشه رویانند

Тира роён ва хира рӯйонанд

تیره‌رایان و خیره رویانند

Онкии зишони ҳакимтар дар кор

آنکه زیشان حکیم‌تر در کار

Дар ниҳони гздмсту пайдои ёр

در نهان گزدمست و پیدا یار

Дар сахо кунад ва дар ҷафо тезанд

در سخا کند و در جفا تیزند

Ҳамчуи баҳмон баҳман ангезанд

همچو بهمان بهمن انگیزند

То турои ақл дурбин Чехияанд

تا ترا عقل دوربین چکند

Хештанро ба ту ҷузи ин чаҳ кунад

خویشتن را به تو جز این چه کند

Ақл ҷое ҷамол бинмоед

عقل جایی جمال بنماید

Ки мураффаҳ шавад бросоид

که مرّفه شود برآساید

Нанамояд турои зи хеши нишон

ننماید ترا ز خویش نشان

То ту ӯро макон кунӣ зиндон

تا تو او را مکان کنی زندان

Мари турои ақли чеҳра нанамуда аст

مر ترا عقل چهره ننموده است

Вари бннмўди чеҳра бар судаст

ور بننمود چهره بر سودست

Ин казин рӯй ақли мард ва занаст

این کزین روی عقل مرد و زنست

Ин на ақл истироқ аҳриманаст

این نه عقل استراق اهرمنست

Зеҳни қуллобу коҳину соҳир

ذهن قلاب و کاهن و ساحر

Рои дузду мшъбду шоир

رای دزد و مشعبد و شاعر

Ин ҳамаи Фтнт ва дҳоу ҳиял

این همه فطنت و دها و حیل

Аз атоӣ Уторидасту Зуҳал

از عطای عطاردست و زحل

Худ падедаст то ба макорӣ

خود پدیدست تا به مکّاری

Чаҳ диҳад ҳиндӯеу таррорӣ

چه دهد هندویی و طرّاری

Диҳиши тиру бахшиши кайвон

دهش تیر و بخشش کیوان

Гӯша киштат кунанд ҳамчуи камон

گوشه کشتت کنند همچو کمان

Дев аз ин ақли гашт бо шару шӯр

دیو از این عقل گشت با شر و شور

То ба мхроқ лаънатӣ шуд кӯр

تا به مخراق لعنتی شد کور

Бигузар аз ақлу худъау талбис

بگذر از عقل و خدعه و تلبیس

Ки ъзозил азин шудаст Иблис

که عزازیل ازین شدست ابلیس

Хурдиро ки он далел бадӣаст

خردی را که آن دلیل بدیست

Лаънаташ кун ки бе хурдӣаст

لعنتش کن که بی‌ خردیست

Ақл донист хуии бухл аз ҷӯад

عقل دانست خوی بخل از جود

Ақл бишнохт буии бед аз авд

عقل بشناخت بوی بید از عود

Даргузар зин киёст авбош

درگذر زین کیاست اوباش

Ақли дайни ҷӯ ва пас рӯ ӯ бош

عقل دین جو و پس روِ او باش

Ақли дайни мари туро накӯ ёрӣаст

عقل دین مر ترا نکو یاریست

Гар биёбӣ на срсрӣ корӣаст

گر بیابی نه سرسری کاریست

Ақли дайни мари туро чу тир кунад

عقل دین مر ترا چو تیر کند

Бар ҳамаи офарӣда мейр кунад

بر همه آفریده میر کند

Ақли дайни ҷузи ҳудо ато накунад

عقل دین جز هدی عطا نکند

То набардат ба ҳақ раҳо накунад

تا نبردت به حق رها نکند

Нафас беақл аҳмақӣ бошад

نفس بی‌عقل احمقی باشد

Нӯҳ берӯҳ заврақӣ бошад

نوح بی‌روح زورقی باشد

Ақли мардони расида то дар ҳақ

عقل مردان رسیده تا در حق

Шуда аз банди неку бади мутлақ

شده از بند نیک و بد مطلق

Сӯии оқил чу дев ва дад бошад

سوی عاقل چو دیو و دد باشد

Ҳарки дар банди нек ва бад бошад

هرکه در بند نیک و بد باشد

Зонка худ нест оқилонро брх

زانکه خود نیست عاقلان را برخ

Аз чаҳ аз ҳафт мейр ва аз на чарх

از چه از هفت میر و از نه چرخ

Чун ҳама нек дид бад накунад

چون همه نیک دید بد نکند

Зонка бади волӣ хирад накунад

زانکه بد والی خرد نکند

Волии чарх ва даҳр кист хирад

والی چرخ و دهر کیست خرد

Олами шаръ ва дод чист хирад

عالم شرع و داد چیست خرد

Нест андари мақоми роҳату ранҷ

نیست اندر مقام راحت و رنج

Бар сари ганҷ ба зи мори шиканҷ

بر سرِ گنج به ز مار شکنج

Доя эй зери ин куҳани бунёд

دایه‌ای زیر این کهن بنیاد

Нест касро чу ақли модарзод

نیست کس را چو عقل مادرزاد

Ақли ту рӯзу шаб чу тавофон

عقل تو روز و شب چو طوّافان

Бар сари чорсўии саррофон

بر سر چارسوی صرّافان

Хира мегардад ва ҳаме гуяд

خیره می‌گردد و همی گوید

Ки фалони кун ба нек ме шавед

که فلان کون به نیک می‌شوید

Ин фалони хуб ва он фалон зиштаст

این فلان خوب و آن فلان زشتست

Ин замини шӯра ва он замин киштаст

این زمین شوره و آن زمین کشتست

Гули ин хору оби он паст аст

گل این خار و آب آن پست است

Дили ин хуфтаи ақли он маст аст

دل این خفته عقل آن مست است

Ин яке исои он дигар хари сўл

این یکی عیسی آن دگر خرِ سول

Ин сими Хизр ва он чаҳоруми ғӯл

این سیم خضر و آن چهارم غول

Ин баландаст ва он дигар кӯтоҳ

این بلندست و آن دگر کوتاه

Сурх ин шуд аз он сипеду сиёҳ

سرخ این شد از آن سپید و سیاه

Ин ҳама биҳдаҳ аст бигузар азин

این همه بیهده است بگذر ازین

Шоҳи ҷонро лақаб макун фарзин

شاه جان را لقب مکن فرزین

Ту ндонӣ тариқи ҳушёрӣ

تو ندانی طریق هشیاری

Ту хирадро дурӯғи зани дорӣ

تو خرد را دروغ‌زن داری

Парда аз рӯй ақли бартари каш

پرده از روی عقل برتر کش

Чаҳ зании дасти хира бар таркиш

چه زنی دست خیره بر ترکش

Чун нае марди кори рӯзи масоф

چون نه‌ای مرد کار روز مصاف

Шаб рӯйро бимону хираи млоФ

شب روی را بمان و خیره ملاف

Марди дармони дарди неи зи хирад

مرد درمان درد نی ز خرد

Дайр ёбад валек зуди хирад

دیر یابد ولیک زود خرد

Сифати оқилони дарин нави боғ

صفت عاقلان درین نو باغ

Куҳна нав карданаст пеши чароғ

کهنه نو کردنست پیش چراغ

зи аввали хилқату бохри умр

ز اول خلقت و بآخر عمر

Бӯда дар кори ақли ҷоҳилу ғмр

بوده در کار عقل جاهل و غمر

Кард бояд зи баҳри касби маъод

کرد باید ز بهر کسب معاد

Коса чун кӣсаи хирад пар дод

کاسه چون کیسهٔ خرد پر داد

Бар дар ғайб тарҷумон хирадаст

بر درِ غیب ترجمان خردست

Шоҳи тани ҷону шоҳ ҷон хирадаст

شاه تن جان و شاه جان خردست

Ҳаркии баҳри ҳавои хирадро ронад

هرکه بهر هوا خرد را راند

Аз ду хар то абад пиёда бимонад

از دو خر تا ابد پیاده بماند

Гарчи бар бе хиради ҳавои чирст

گرچه بر بی‌خرد هوا چیرست

Бар дар хона ҳар сегӣ шераст

بر درِ خانه هر سگی شیرست

Бехирадро бадасти фазлу ҳунар

بی‌خرد را بَدست فضل و هنر

Зонка бошад ҳалоки мӯр аз пар

زانکه باشد هلاک مور از پر

Морро чуат аҷал фароз ояд

مار را چوت اجل فراز آید

Ба сари раҳи варо ҷавоз ояд

به سرِ ره ورا جواز آید

Диҳад эзади гуҳи саволу ҷавоб

دهد ایزد گه سؤال و جواب

Ҳаркасиро ба қадари ақли савоб

هرکسی را به قدر عقل ثواب

Дил дар ҷони хештани дорӣ

دیل در جان خویشتن داری

Гар хирадро дурӯғи зани дорӣ

گر خرد را دروغ‌زن داری

Вар надорем бовар , аз қуръон

ور نداریم باور، از قرآن

?вили волмрслот бар худ хон

ویل والمرسلات بر خود خوان

Ақл кардан ба хуй рӯе ҳаст

عقل کردن به خوی رویی هست

Масхи гашти онкии масҳи ақли шикаст

مسخ گشت آنکه مسح عقل شکست

Ақлро чун бёФтӣ бинавоз

عقل را چون بیافتی بنواز

Аз дили хеши ҷой ӯ бар соз

از دل خویش جای او بر ساز