Он шунидӣ ки аблаҳӣ бархест
آن شنیدی که ابلهی برخاست
Саргузашт аз мхнсии дархост
سرگذشت از مخنثی درخواست
Ки бигӯ саргузаштӣ эй баҳмон
که بگو سرگذشتی ای بهمان
Гуфт рӯи рӯ мзҳ макун ҳиллаи ҳон
گفت رَو رَو مَزَح مکن هله هان
Касе аз ҳиз саргузашт наҷуст
کسی از حیز سرگذشت نجست
Ҳизро куни гузашт бояд гуфт
حیز را کون گذشت باید گفت
Гӯши сӯии ҳамаи суханҳо дор
گوش سوی همه سخنها دار
Ҳарчӣ зон ба дарун ҷон бинагор
هرچه زان به درون جان بنگار
Ҳарчӣ моя сафо бидон даҳ рӯй
هرچه مایه صفا بدان ده روی
Ҳарчӣ мояи кидир гузар кун зуӣ
هرچه مایه کدر گذر کن زوی
Ҳуҷҷат эзадаст дар гардан
حجّت ایزدست در گردن
Хондани илму кор нокардан
خواندن علم و کار ناکردن
Кардае ҳамчуи гўзи бен гардан
کردهای همچو گوز بُن گردن
Аз чаҳ аз ишвау қафо хӯрдан
از چه از عشوه و قفا خوردن
Мхри он ишваи кандарин бунёд
مخر آن عشوه کاندرین بنیاد
Ишваи тан пар кунад валек аз бод
عشوه تن پر کند ولیک از باد
Машки пари бодӣ , аз сару дилу тан
مَشکِ پر بادی، از سر و دل و تن
Ресмонии шӯй ба як сӯзан
ریسمانی شوی به یک سوزن
Дар ҷаҳони хароб бе фарёд
در جهان خراب بیفریاد
Каси гирифтори бод ишва мабод
کس گرفتار بادِ عشوه مباد
Қиблаи аввали зи қиблаи бози шинос
قُبله اول ز قِبله باز شناس
То бадонеи ту фарбеҳии зи амос
تا بدانی تو فربهی ز اماس
Чанд азин дар нифоқу мҳтолӣ
چند ازین در نفاق و محتالی
Чашмҳо дарду лофи кҳолӣ
چشمها درد و لاف کحّالی
Ҳаркии мағрури бонги ғўлонст
هرکه مغرور بانگ غولانست
Аҷалаш зер ам ғелонаст
اجلش زیر امغیلانست
Илмат аз ҷону Малта аз тани тест
علمت از جان و مالت از تن تست
Он ду маъшуқаи ин ду душмани тест
آن دو معشوقه این دو دشمن تست
Поки шӯ то зи аҳли дайни гардӣ
پاک شو تا ز اهل دین گردی
Он чунон бош то чунин гардӣ
آن چنان باش تا چنین گردی
Раҳравонро з нутқ набӯд соз
رهروان را ز نطق نبود ساز
Пели фарбеҳ буд заъифи овоз
پیل فربه بود ضعیف آواز
Ълмдони кадхудоӣ ду ҷаҳонаст
علمدان کدخدای دو جهانست
Вонкаҳи нодони ҳақир ва ҳайронаст
وآنکه نادان حقیر و حیرانست
Ҳукамои бор ҷумла барбастанд
حکما بار جمله بربستند
Ҳамаи рафтанду зини ҳаваси растанад
همه رفتند و زین هوس رستند
Ту гулу дайни дарин ҷаҳони бастӣ
تو گل و دین درین جهان بستی
эй на ҳушёр чун чунин мастӣ
ای نه هشیار چون چنین مستی
Илми дони хосса худо омад
علم دان خاصهٔ خدا آمد
Илм хон шӯху нар гадо омад
علم خوان شوخ و نر گدا آمد
Баҳри дайн бо сафеҳ рой мазан
بهر دین با سفیه رای مزن
Раги қиФоли баҳр пой мазан
رگ قیفال بهر پای مزن
Бади зи некон саломатӣ нашавад
بد ز نیکان سلامتی نشود
Ки зи биҷодаҳ қӣматӣ нашавад
که ز بیجاده قیمتی نشود
Дар дунӣ барои зар назананд
در دونی برای زر نزنند
Бослиқ аз барои сар назананд
باسلیق از برای سر نزنند
Онкиро иллатӣ буд дар пушт
آنکه را علّتی بود در پشت
Чун бинолад зи панҷау ангушт
چون بنالد ز پنجه و انگشت
Чун ту бар сар наҳй варои марҳам
چون تو بر سر نهی ورا مرهم
Нафазояд зи марҳамаши марҳам
نفزاید ز مرهمش مرهم
Он ҳакямон ки рӯй бинмоӣанд
آن حکیمان که روی بنمایند
Бар гул ва бар дилати нбхшоинд
بر گل و بر دلت نبخشایند