Аз амали мард илм бошад давр
از عمل مرد علم باشد دور
Мисли ин муҳандису муздур
مثل این مهندس و مزدور
Он сетанд муҳандиси доно
آن ستاند مهندس دانا
Ба яке дам ки панҷ маи банно
به یکی دم که پنج مه بنّا
Вон кунад дар ду моҳ банно кард
وآن کند در دو ماه بنّا کرد
Ки набинад ба солҳо шогирд
که نبیند به سالها شاگرد
Бози шогирди он чшди зи сарвар
باز شاگرد آن چشد ز سرور
Ки наёбад ба умрҳо муздур
که نیابد به عمرها مزدور
Музди ин кам зи музд он зонаст
مزد این کم ز مزد آن زانست
Кин ба тан кард ва он ба ҷон донист
کین به تن کرد و آن به جان دانست
Он накарда бидида қисмаш ро
آن نکرده بدیده قسمش را
Вена бкрдаҳ бимонада исмаш ро
وین بکرده بمانده اسمش را
Бӯда бинад касе ки ҷонвараст
بوده بیند کسی که جانورست
Онкӣ нобӯда бинад он дигараст
آنکه نابوده بیند آن دگرست
Ҳарки шуд ҷони зи илмаши осӯда
هرکه شد جان ز علمش آسوده
Бӯда донист ва дид нобӯда
بوده دانست و دید نابوده
Ҷони олам буд молии байн
جان عالم بود مآلیبین
Дида ҷоҳиласт ҳолеи байн
دیدهٔ جاهلست حالیبین
Зонка нозиркону тарророн
زانکه نازیرکان و طرّاران
Гул фиристанд сӯии гули хорон
گِل فرستند سوی گِلخواران
Бози олам чу бинадаш бо гул
باز عالم چو بیندش با گِل
Сарди грдондши гули андари дил
سرد گرداندش گِل اندر دل
Лиззати гул ба дилаш сард кунад
لذت گل به دلش سرد کند
Дилаш аз гул ба ҳила фард кунад
دلش از گل به حیله فرد کند
Аз пай маслиҳат бирав хандад
از پی مصلحت برو خندد
Кхи кхӣ дар бирават ӯ бандад
کخ کخی در بروت او بندد
Чун туро азтарӣ дили бтрист
چون ترا از تری دل بتریست
Онкии шер харат диҳад зи христ
آنکه شیر خرت دهد ز خریست
Неки нодон дар асли некӯ на
نیک نادان در اصل نیکو نه
Бади донои зи неки нодон ба
بد دانا ز نیک نادان به
Кори як соларо баҳои ду дирам
کار یک ساله را بها دو درم
Илми як лаҳзаро баҳои олам
علم یک لحظه را بها عالم
Он кашад зин ва ин кашад зон бор
آن کشد زین و این کشد زان بار
Ки амал мураккабасту илми савор
که عمل مرکبست و علم سوار
Чакании илм дар миёнаи ганҷ
چکنی علم در میانهٔ گنج
Кор бояд ки кор дорад хунҷ
کار باید که کار دارد خنج
Илм нар омаду амали мода
علم نر آمد و عمل ماده
Дайну давлати бад-ӣни ду омода
دین و دولت بدین دو آماده
Олимони худ каманд дар олам
عالمان خود کمند در عالم
Бози омили миёни олам кам
باز عامل میان عالم کم
Заъфарони хори тоза рӯй буд
زعفرانخوار تازهروی بود
Заъфарони сои ёваи гӯй буд
زعفرانسای یاوهگوی بود
Шодии дил шробхўор хӯрд
شادی دل شرابخوار خورد
Анда дили шаробдори барад
انده دل شرابدار برد
Чанд пурсим чун гронҷонон
چند پرسیم چون گرانجانان
Ки амал нест бо схндонон
که عمل نیست با سخندانان
Радро зиҳи з ҳол бархезад
رد را زه ز حال برخیزد
Ҳол бояд ки қол бархезад
حال باید که قال برخیزد
Аз сухангӯӣ қол пресс на ҳол
از سخنگوی قال پرس نه حال
Аз зирагар зираи талаб на ҷувол
از زره گر زره طلب نه جوال
Зоди ин роҳи аҷз ва хомӯшӣаст
زاد این راه عجز و خاموشیست
Қӯту қӯти мард кам кўшист
قوّت و قوت مرد کم کوشیست
Раҳравонро чу дард роҳбараст
رهروان را چو درد راهبرست
Онкиро дард нест кам з хараст
آنکه را درد نیست کم ز خرست