Ҳаст таркиби нафаси инсонӣ
هست ترکیب نفسِ انسانی
Нафасӣу ақлӣу ҳиўлонӣ
نفسی و عقلی و هیولانی
Аз дилу ҷону неруии Фоит
از دل و جان و نیروی فایت
Ҳад ӯ ҳии нотиқи моят
حدِّ او حیّ ناطق مایت
Гулу дил дон сиришта одам
گِل و دل دان سرشتهٔ آدم
Ин барони он барин шудаи дарҳам
این برآن آن برین شده درهم
Ҳарчӣ ҷузи мардманд як ранганд
هرچه جز مردمند یک رنگند
ё ҳамаи сулҳ ё ҳама ҷанганд
یا همه صلح یا همه جنگند
Рӯҳи инсони ъҷоибисти азим
روح انسان عجایبیست عظیم
Одам аз рӯҳ ёфт ин таъзим
آدم از روح یافت این تعظیم
Булъаҷаби рӯҳ рӯҳ инсонӣаст
بلعجب روح روح انسانیست
Ки дар ин диўхонаҳ зиндонӣаст
که در این دیوخانه زندانیست
Гоҳ бо амри сӯии ҳақи ёзд
گاه با امر سوی حق یازد
Гоҳ бо халқ холкӣ бозад
گاه با خلق خالکی بازد
Фалакии зери даст ӯ пайваст
فلکی زیر دست او پیوست
ӯ худ аз дасти хеши ҳафт бадаст
او خود از دست خویش هفت بدست
Поеи андари тан ва яке дар ҷон
پایی اندر تن و یکی در جان
Мутаҳайир бимонада чун марҷон
متحیّر بمانده چون مرجان
Гулу дили одамӣ чу нахчир аст
گِل و دل آدمی چو نخچیر است
Ҳам забунаст ва ҳам забун гираст
هم زبونست و هم زبونگیرست
Гоҳи оҷизи заъифи тани зи табӣ
گاه عاجز ضعیف تن ز تبی
Гоҳ ҳамчун сабъи пар аз шағабӣ
گاه همچون سبع پر از شغبی
Тани заъифу қавии дил одамӣ аст
تن ضعیف و قوی دل آدمی است
Офарӣдаи тан аз гул одамӣ аст
آفریده تن از گِل آدمی است
Лек дорад миёни гули гавҳар
لیک دارد میان گِل گوهر
Нест аз халқи мари варои ҳамсар
نیست از خلق مر ورا همسر
Эътиқоди туро ба хайр ва ба шар
اعتقاد ترا به خیر و به شر
Ҷуз қиёмат мабод қимат гар
جز قیامت مباد قیمت گر
Нест аз баҳри томъу хоиФ
نیست از بهر طامع و خایف
Ҳеҷ қиматгарӣ чунуи мунсиф
هیچ قیمت گری چنو منصف
Нафхаи сувар сур мардонаст
نفخهٔ صور سورِ مردانست
Ҳарки зон сур хӯрд мард онаст
هرکه زان سور خورد مرد آنست
Роз агар чун замини нигаҳдорӣ
راز اگر چون زمین نگهداری
Осмони вор баҳра бурдорӣ
آسمانوار بهره برداری
Рӯй дилро хирад равон омад
روی دل را خرد روان آمد
Баҳраи чори табъ ҷон омад
بهرهٔ چار طبع جان آمد
Рӯҳ чун рафт хона пок бимонад
روح چون رفت خانه پاک بماند
Колбуд дар муғок хок бимонад
کالبد در مغاک خاک بماند
Ҳаркии зини ҷуръаи тоФҳу смлст
هرکه زین جرعه طافح و ثملست
Ақл ӯ шаби чароғ рӯз диласт
عقل او شب چراغ روز دلست
Дар шаби васли парда гар бошад
در شبِ وصل پرده گر باشد
Роз дар рӯзи парда дар бошад
راز در روز پردهدر باشد
Рӯз бошад қавии дилу ғаммоз
روز باشد قوی دل و غمّاز
Бо заъифон ба шаб ба ояд роз
با ضعیفان به شب به آید راز
Зонка мқлўби рӯзи зӯр буд
زانکه مقلوب روز زور بود
Мурғи исо ба рӯзи кӯр буд
مرغ عیسی به روز کور بود