Дӯстӣ бо мқомру қлош

دوستی با مُقامر و قلّاش

ё макун ё чу кардӣ онро бош

یا مکن یا چو کردی آن را باش

Дӯстӣ каз пай пиёла кунанд

دوستی کز پی پیاله کنند

Надиҳӣ пӯсти пӯст кола кунанд

ندهی پوست پوست کاله کنند

Дӯсти хоҳӣ ки то бимонад дӯст

دوست خواهی که تا بماند دوست

Он талаб зу ки табъ ва хотир ӯст

آن طلب زو که طبع و خاطر اوست

Бад касе дон ки дӯст кам дорад

بد کسی دان که دوست کم دارد

Зу бтар чун гирифт бигузорад

زو بتر چون گرفت بگذارد

Дӯст гарчи ду сад ду ёр буд

دوست گرچه دو صد دو یار بُوَد

Душман арча яке ҳазор буд

دشمن ارچه یکی هزار بُوَد

Мари турои хасму душмани доно

مر ترا خصم و دشمن دانا

Беҳтар аз дӯстони ҳамаи коно

بهتر از دوستان همه کانا

Аз тақии дайни талаби зи раънои лоф

از تقی دین طلب ز رعنا لاف

Аз садаф дар талаби зи оҳӯи ноф

از صدف دُر طلب ز آهو ناف

Остин ар зи ҳеҷ хоҳии пар

آستین ار ز هیچ خواهی پُر

Аз садафи машки ҷӯи вази оҳӯ дар

از صدف مشک جو وز آهو دُر

Ончӣ аз ҳиси чашму бинӣу гӯш

آنچه از حس چشم و بینی و گوش

Зин бибин зон ббўӣ ва зон бниўш

زین ببین زان ببوی و زان بنیوش

Ноед аз гӯшҳо ҷаҳони бинӣ

ناید از گوشها جهان‌بینی

Начишад чашм ва нашунӯд бинӣ

نچشد چشم و نشنود بینی

Аз ҳавос ар биҷӯе ин ҳамаи соз

از حواس ار بجویی این همه ساز

Он азин ин аз он наёбӣ боз

آن ازین این از آن نیابی باز

Ки падедаст дар ҷаҳони борӣ

که پدیدست در جهان باری

Кор ҳар марду мард ҳар корӣ

کار هر مرد و مرد هر کاری

Гар нахоҳӣ дил аз надомати пар

گر نخواهی دل از ندامت پر

Ба бадӣ аз рафиқ нек мабар

به بدی از رفیق نیک مبر

Гарчи сад бор боз гардад ёр

گرچه صد بار باز گردد یار

Сӯй ӯ бози гирд чун тӯмор

سوی او باز گرد چون طومار

Зин бидон рух ҳаме бигардоне

زین بدان رخ همی بگردانی

Бош то қадар ин бидон доне

باش تا قدر این بدان دانی

Дӯстони ганҷ хона розанд

دوستان گنج‌خانهٔ رازند

Ранҷ бурдор ва ганҷ пардозанд

رنج‌بردار و گنج پردازند

Бо нФоиаҳу сира ба хуфт ва ба хез

با نفایه و سره به خفت و به خیز

На даромез чуст ва на бигурез

نه درآمیز چُست و نه بگریز

На талаби зини сутӯдаи дон на ҳрб

نه طلب زین ستوده دان نه هرب

Ки чунин омад аз ҳакими араб

که چنین آمد از حکیم عرب

Сифати дӯст аз раҳи таҳқиқ

صفت دوست از ره تحقیق

Аз алӣ бишинав ар нае зиндиқ

از علی بشنو ار نه‌ای زندیق

Дӯсти нодон буд набояд сӯхт

دوست نادان بود نباید سوخت

Бояд ин ҳикмат аз алии омухт

باید این حکمت از علی آموخت

Халқ душман шавад чу бигурезӣ

خلق دشمن شود چو بگریزی

Бади қарини гардӣ ар даромезӣ

بد قرین گردی ار درآمیزی

Чун турои дӯстӣ падед ояд

چون ترا دوستی پدید آید

Ақл бояд ки зуд наситояд

عقل باید که زود نستاید

Вақти ъушрат аз ӯ ба кам дидан

وقت عشرت از او به کم دیدن

Кам шунидан ба аз псндидн

کم شنیدن به از پسندیدن

Матлаб гарчи ҷузами фурмоне

مطلب گرچه جزم فرمانی

Пайкӣ аз мақъадони зиндонӣ

پیکی از مقعدان زندانی

Он талаб кун ки донад ва дорад

آن طلب کن که داند و دارد

То ту аз ваии вай аз ту нозорд

تا تو از وی وی از تو نازارد

Дӯстӣ бо мизоҷ бе хурдӣ

دوستی با مزاج بی‌خردی

Даври давр ва ҳам эдараст худӣ

دور دور و هم ایدرست خودی

То набошӣ ҳариф бе хирадон

تا نباشی حریف بی‌خردان

Ки накӯи кор бад шавад з бидон

که نکو کار بد شود ز بدان

Бод каз лутф ӯст ҷон бар кор

باد کز لطف اوست جان بر کار

Заҳр гардад ҳаме ба суҳбати мор

زهر گردد همی به صحبت مار

Ёри бади ҳамчу хордон бадараст

یار بد همچو خاردان بدرست

Ки ҳаме доманат бигирад чуст

که همی دامنت بگیرد چُست

Зарди рӯеи зар аз қарини бадаст

زرد رویی زر از قرین بدست

Варна сурхаст то қарин худаст

ورنه سرخست تا قرین خودست

Суҳбати боғҳо ба фасли баҳор

صحبت باغها به فصل بهار

Бодро ҳар замон кунад ътрбор

باد را هر زمان کند عطربار

Равғани кунҷидӣ ки будӣ ом

روغن کنجدی که بودی عام

Шуд зи гулҳо азизу некӯи ном

شد ز گلها عزیز و نیکو نام

Чун ба гулҳо супурди нафасу нафас

چون به گلها سپرد نفس و نفس

Равған кунҷидаш нахонд кас

روغن کنجدش نخواند کس

Ин бараст аз сабу ва он аз зл

این برست از سبو و آن از ذُل

Гул аз ӯ никном ва аз гул

گل از او نیکنام و از گُل

Бо бидон кам нишин ки бади Монӣ

با بدان کم نشین که بد مانی

Ху пазираст нафаси инсонӣ

خو پذیر است نفس انسانی

Хуши ху аз бдхўон сутург шавад

خوش خو از بدخوان سترگ شود

Мяш чун гург хӯрд гург шавад

میش چون گرگ خورد گرگ شود

Суҳбати некро зи дасти мада

صحبت نیک را ز دست مده

Ки ма ва ба шӯии зи суҳбати ма

که مِه و به شوی ز صحبت مه

Асби тавсани зи асби сокини раг

اسب توسن ز اسب ساکن رگ

Гашти ҳам ху агар нашуд ҳам таг

گشت هم خو اگر نشد هم تگ

Гар бадӣ сӯратат шавад маста

گر بدی صورتت شود مسته

Бади донои зи неки нодон ба

بد دانا ز نیک نادان به

Ҳеҷ суҳбат мабод бо омат

هیچ صحبت مباد با عامت

Ки чу худ мухтасар кунад науммат

که چو خود مختصر کند نامت

Суҳбати оми оташ ва пунба аст

صحبت عام آتش و پنبه است

Зишти ному табоҳ ва астнбаҳ аст

زشت نام و تباه و استنبه است

Суҳбати ом дар биҳишти обод

صحبت عام در بهشت آباد

Марг бошад ки марги омии бод

مرگ باشد که مرگ عامی باد

Бо ду оқил ҳаво наёмизад

با دو عاقل هوا نیامیزد

Як ҳаво аз ду ақл бигурезад

یک هوا از دو عقل بگریزد

Бо баду нек ҷисм донад зист

با بد و نیک جسم داند زیست

Ҷони шиносад ки дӯст ва душман кист

جان شناسد که دوست و دشمن کیست

Дӯстиро ки нест бо ту маҷол

دوستی را که نیست با تو مجال

Ки бигӯед ҳаром нест ҳалол

که بگوید حرام نیست حلال

Бо ту то луқма дид ҷон ва диласт

با تو تا لقمه دید جان و دلست

Чун шиддати луқмаи тезу теғ ва шуласт

چون شدت لقمه تیز و تیغ و شلست

Шикамаш чун дил пиёла бибин

شکمش چون دل پیاله ببین

Вази даҳонаш дил чу лола бибин

وز دهانش دل چو لاله ببین

Бо калла кӣ буд ухуввати пок

با کُله کی بُوَد اخوّت پاک

Зонка гуфтанд ахўки ману асок

زانکه گفتند اخوک من و اساک

Ҷомаи хӯну гӯшти пӯст буд

جامهٔ خون و گوشت پوست بود

Айбаи айби дӯсти дӯст буд

عیبهٔ عیب دوست دوست بود

Нест дар ҳеҷ ёри сидқу сафо

نیست در هیچ یار صدق و صفا

Нест бо ҳеҷ дӯсти меҳру вафо

نیست با هیچ دوست مهر و وفا

Чун ба иллат кунад саломи алейк

چون به علت کند سلام علیک

Аз баду нек ту шавад баду нек

از بد و نیک تو شود بد و نیک

Дӯсту душман барои ҷон бояд

دوست و دشمن برای جان باید

Тан буд каши ғизои нон бояд

تن بود کش غذای نان باید

Гар кунӣ чашми ҷуфт бе хобӣ

گر کنی چشم جفت بی‌خوابی

Дӯстӣ ба ихлос кам ёбӣ

دوستی به اخلاص کم یابی

Мари туро зу вафо нахоҳад хост

مر ترا زو وفا نخواهد خواست

Ки тнўрист бо тарозуи рост

که تنوریست با ترازو راست

Пас ту акнӯн ма ба маи бадро бош

پس تو اکنون مه به مه بد را باش

Домани хеши гир ва худро бош

دامن خویش گیر و خود را باش

Ки буд аҳду ишқи луқмаи занон

که بود عهد و عشق لقمه زنان

Бемадад чун чароғи беваи занон

بی‌مدد چون چراغ بیوه زنان

Сулҳи душман чу ҷанги дӯст буд

صلح دشمن چو جنگ دوست بُوَد

Ки аз он мағзи он чу пӯст буд

که از آن مغز آن چو پوست بُوَد

Дил дар эшон мабанд каз гиҳон

دل در ایشان مبند کز گیهان

Ҳамаи одами дманду марҷони ҷон

همه آدم دمند و مرجان جان

Некро аз бидон чаҳ ҷоҳ буд

نیک را از بدان چه جاه بُوَد

Зонка ақраби ҳубути моҳ буд

زانکه عقرب هبوط ماه بُوَد