Зини замини хасӣ ба чарх касе
زین زمین خسی به چرخ کسی
Шаб ва шабгир кун магар барисӣ
شب و شبگیر کن مگر برسی
Хосса дар хайр ор бошад ор
خاصه در خیر عار باشد عار
Аз тавонои туоне андари кор
از توانا توانی اندر کار
Дилу танро асали мада бисёр
دل و تن را عسل مده بسیار
Кони асали ҷуз Касал наёрад бор
کان عسل جز کسل نیارد بار
Гар асал кам хурии туро шояд
گر عسل کم خوری ترا شاید
Гармии дили асали биафзояд
گرمی دل عسل بیفزاید
Ту макун кори ҷуз ба дастурӣ
تو مکن کار جز به دستوری
Марг агар раҳ занад ту маъзӯрӣ
مرگ اگر ره زند تو معذوری
Ту бикун ҷаҳди худ ба нафасу нафас
تو بکن جهد خود به نفس و نفس
Вари марии марги узрхоҳи ту бас
ور مری مرگ عذرخواه تو بس
Марди ҷўлоҳаҳ чун шавад бекор
مرد جولاهه چون شود بیکار
Накунад зери пойгоҳи қарор
نکند زیر پایگاه قرار
Равғани сарду гарми дидаи зи тоб
روغن سرد و گرم دیده ز تاب
Афсарӣ шуд зи ранҷ бар сари об
افسری شد ز رنج بر سر آب
Равған аз ранҷи тан ба ҷой оварад
روغن از رنج تن به جای آورد
Обро сар ба зер пой оварад
آب را سر به زیر پای آورد
Ранҷи кашро насибаи чбўди ганҷ
رنج کش را نصیبه چبود گنج
Бистари хоб роҳат омад ранҷ
بستر خواب راحت آمد رنج
Ҳамчуи аҳрори сӯии давлати пўӣ
همچو احرار سوی دولت پوی
Ҳамчуи бадбахти зод ва буд мҷўӣ
همچو بدبخت زاد و بود مجوی
Қадари раҳ рафтан арча кам донад
قدر ره رفتن ارچه کم داند
Марди вақти сипеда дам донад
مرد وقت سپیده دم داند
То ту дар банди он ва ин бошӣ
تا تو در بند آن و این باشی
Сояи пурвирд ва нозанин бошӣ
سایه پرورد و نازنین باشی
Ту дар ин коргоҳ бесар ва бен
تو در این کارگاه بیسر و بن
Вондроини лофгоҳи боду сухан
واندراین لافگاه باد و سخن
Ҷомаи шўӣӣ валек ъўрон ро
جامه شوئی ولیک عوران را
Шамъи резӣ валек кӯрон ро
شمعریزی ولیک کوران را
Нашавад марди пари дилу сълўк
نشود مرد پر دل و صعلوک
Пеши момону боди рейсау дӯк
پیش مامان و باد ریسه و دوک
Илми доне валек илми ҳиял
علم دانی ولیک علم حیل
Сими дорӣ валек сими дағал
سیم داری ولیک سیم دغل
Мардро гулшанаст сояи теғ
مرد را گلشنست سایهٔ تیغ
Варна гирад чу ҳизи роҳи гриғ
ورنه گیرد چو حیز راه گریغ
Нашавад кас ба кунҷи хонаи фақиҳ
نشود کس به کنج خانه فقیه
Кам буд мурғи хонагиро пиҳ
کم بُوَد مرغ خانگی را پیه
Ҳарки ӯ хӯрда нест дӯди чароғ
هرکه او خورده نیست دود چراغ
Нанишинад ба коми дил ба фироқ
ننشیند به کام دل به فراغ
На ҳамаи солаи навбат айш аст
نه همه ساله نوبت عیش است
Мазаи айши марг дар ҷяш аст
مزهٔ عیش مرگ در جیش است
Кӣ шавад мояи нишоту сарвар
کی شود مایهٔ نشاط و سرور
Ҳам дар ангури шираи ангур
هم در انگور شیرهٔ انگور
То самандат ҳануз бар дар тест
تا سمندت هنوز بر درِ تست
Сояи ақрабоат бар сари тест
سایهٔ اقربات بر سرِ تست
Кӯдакӣ дар сафари ту марди шӯй
کودکی در سفر تو مرد شوی
Ранҷа ар роҳи гарму сарди шӯй
رنجه ار راه گرم و سرد شوی
Андарин раҳ на бар дами пардоз
اندرین ره نه بر دم پرداز
Балки аз сӯзи синау зи ниёз
بلکه از سوز سینه و ز نیاز
Рафт бояд ба боду нам чу сФн
رفت باید به باد و نم چو سفن
Лаби кушода салб кашида зи тан
لب گشاده سلب کشیده ز تن
Лекини ин саъбтар ки дар манзил
لیکن این صعبتر که در منزل
Бо парии ҳамлу сустии ҳомил
با پری حمل و سستی حامل
Бори ту шишаи роҳ пар сангаст
بار تو شیشه راه پر سنگست
Дасти пари гўзу хумра сар тангаст
دست پر گوز و خمره سر تنگست
Ба таманнои ту мард раҳ нашӯй
به تمنّا تو مرد ره نشوی
Поси худ дор то таба нашӯй
پاس خود دار تا تبه نشوی
Кандарин раҳи ҳронкаҳи пои ниҳод
کاندرین ره هرآنکه پای نهاد
Сар буд пой ва соя бошад бод
سر بود پای و سایه باشد باد
Чун ба ғурбат дарун наҳодӣ гом
چون به غربت درون نهادی گام
Орат аз фахри дону нанг аз ном
عارت از فخر دان و ننگ از نام
Дар ғарибӣ на корсоз ва на бор
در غریبی نه کارساز و نه بار
Дар ғарибии маи Фхрдону маи ор
در غریبی مه فخردان و مه عار
Дар ғурбат мазан ки хори шӯй
درِ غربت مزن که خوار شوی
Заҳри нодидаи зҳрхўори шӯй
زهر نادیده زهرخوار شوی
Дар гул ар тухм шодӣ андозӣ
در گِل ار تخم شادی اندازی
Ндрўии ҷузи ғам ар чаҳ ба тозӣ
ندروی جز غم ار چه به تازی
Дар сафари хоҷагӣ накӯ ноед
در سفر خواجگی نکو ناید
Ки сафари хоҷагии биполояд
که سفر خواجگی بپالاید
Андарин пойгоҳи сари гардон
اندرین پایگاه سر گردان
Шуд сафари бутаи ҷавонмардон
شد سفر بوتهٔ جوانمردان
Падари аввалат ғарбӣ кард
پدر اوّلت غربی کرد
Зоби ғурбати равону ҷони пурвирд
زاب غربت روان و جان پرورد
То ғарибӣ накард мард нагашт
تا غریبی نکرد مرد نگشت
Омад аз коху соя то бар дашт
آمد از کاخ و سایه تا برِ دشت
Зери рони ту аз барои талаб
زیرِ ران تو از برای طلب
Ашҳби рӯзи боду адҳами шаб
اشهب روز باد و ادهم شب
Падари онҷои муаллиму Меҳдӣ
پدر آنجا معلّم و مهدی
Пас ту даҷоли инат бади аҳдӣ
پس تو دجّال اینت بد عهدی
Ту чу одами зи рангу буии бабр
تو چو آدم ز رنگ و بوی ببُر
То шӯии подшоҳи бандау ҳур
تا شوی پادشاه بنده و حُر
Ба талаби ёбӣ аз бузургони ҷоҳ
به طلب یابی از بزرگان جاه
Ба талаб кун сӯии бузургони роҳ
به طلب کن سوی بزرگان راه
Тан мазан поси дори мари тан ро
تن مزن پاس دار مر تن را
Зонка бар сар зананд тани зан ро
زانکه بر سر زنند تنزن را
Андарин баҳри бекарона чу ғўк
اندرین بحر بیکرانه چو غوک
Даст ва пое бизан чаҳ донеи бўк
دست و پایی بزن چه دانی بوک
Борӣ ар зу нагардадат ҳосил
باری ار زو نگرددت حاصل
Ба саломати рисии сӯии соҳил
به سلامت رسی سوی ساحل
Бар ту раҳ рафтанаст ва ҷон кандан
بر تو ره رفتنست و جان کندن
То шавад беди чӯби ту чндн
تا شود بید چوب تو چندن
Дар бен хона онкӣ ҳушёраст
در بُن خانه آنکه هشیارست
Кор ҷғдаст ва кор кафтораст
کار جغد است و کارِ کفتارست
Мардум онгаҳ расад ба зебоӣ
مردم آنگه رسد به زیبایی
Ки шавад ҳамчуи боди саҳройӣ
که شود همچو باد صحرایی
Сафари оташ ар нахоҳӣ кард
سفرِ آتش ار نخواهی کرد
Тоҷи хулати бунаи зи раҳи баргард
تاج خلّت بنه ز ره برگرد
Зиреҳии дони броб лек аз бод
زرهی دان برآب لیک از باد
Ақлу илми ту дар хаёли обод
عقل و علم تو در خیال آباد