Рӯзӣ аз рӯзҳо ба вақти баҳор

روزی از روزها به وقت بهار

Рафт Маҳмӯди зоўлӣ ба шикор

رفت محمود زاولی به شکار

Дид золӣ нишаста бар сари роҳ

دید زالی نشسته بر سرِ راه

Рӯйиш аз дӯд зулм гашта сиёҳ

رویش از دود ظلم گشته سیاه

Бар тан аз зулму ҷаври пероҳан

بر تن از ظلم و جور پیراهن

Аз гиребони дарида то доман

از گریبان دریده تا دامن

Ҳар замон гуфтӣ эй малики фарёд

هر زمان گفتی ای ملک فریاد

Чист ин зулм ва чист ин бедод

چیست این ظلم و چیست این بیداد

Човушии рФто то кунад давраш

چاوشی رفت تا کند دورش

Дид аз даври шоҳу дастураш

دید از دور شاه و دستورش

Ронад Маҳмӯди асбро бар зол

راند محمود اسب را برِ زال

То ҳамеи бози пурсади он аҳвол

تا همی باز پرسد آن احوال

Кин чаҳ ошӯбу бонг ва фарёдаст

کاین چه آشوب و بانگ و فریادست

Бози гӯ каз ки бар ту бедодаст

باز گو کز که بر تو بیدادست

Гандаи пери заъифи тираи равон

گنده پیر ضعیف تیره روان

Оби ҳасрати з дида кард равон

آب حسرت ز دیده کرد روان

Гуфт золии заъифу дарвешам

گفت زالی ضعیف و درویشم

Кас ниёзорад аз кам ва бешам

کس نیازارد از کم و بیشم

Писарӣ дорам ва ду духтари хирад

پسری دارم و دو دختر خُرد

Падар ҳар се шуд ду сол ки мард

پدر هر سه شد دو سال که مرد

Аз ғами нону ҷомаи эшон

از غم نان و جامهٔ ایشان

Май дувум бар тариқи даравишон

می‌دوم بر طریق درویشان

Хӯшаи чинам ба вақти кишту дарав

خوشه چینم به وقت کِشت و درو

Арзану боқулӣу гандуму ҷӯ

ارزن و باقلی و گندم و جو

Сол то сол аз он буд нонам

سال تا سال از آن بُوَد نانم

То нагӯйӣ ки ман тани осонам

تا نگویی که من تن‌آسانم

Бар ман аз чист ҷаври ту пайдо

بر من از چیست جور تو پیدا

Охири имрӯзро буд фардо

آخر امروز را بُوَد فردا

Чанд аз ин зулму раият озурдан

چند از این ظلم و رعیت آزردن

Молу малики итимгон хӯрдан

مال و ملک یتیمگان خوردن

Будам андари диҳии маии муздур

بودم اندر دهی مهی مزدور

Аз барои яке сабади ангур

از برای یکی سبد انگور

Даии сари моҳ буд ва ман зи нишот

دی سرِ ماه بود و من ز نشاط

Бстдми музд то рӯм ба работ

بستدم مزد تا روم به رباط

Панҷ тарк омад аз қазои пешам

پنج ترک آمد از قضا پیشم

Хонд аз эшон яке бар хешам

خواند از ایشان یکی برِ خویشم

Бигирифт он сабади зи гардани ман

بگرفت آن سبد ز گردن من

Ман баровардам аз ънои шеван

من برآوردم از عنا شیون

Дайгарӣ омад ва задам чӯбӣ

دیگری آمد و زدم چوبی

То змни брнхизди ошӯбӣ

تا زمن برنخیزد آشوبی

Гуфтам ин кист вена ки шояд буд

گفتم این کیست وین که شاید بود

Кӯ баровард аз тани ман дӯд

کو برآورد از تن من دود

Гуфт ҷондор шоҳ Маҳмӯдаст

گفت جاندار شاه محمودست

Зини ҷазаъи мари туро чаҳ мақсӯдаст

زین جَزَع مر ترا چه مقصودست

Бар худу ҷон худ махӯр зинҳор

بر خود و جان خود مخور زنهار

Роҳро пеши гиру бонги мадор

راه را پیش گیر و بانگ مدار

Ман зи гуфтори ваии бтрсидм

من ز گفتار وی بترسیدم

Роҳи ашкори ту бпрсидм

راه اشکار تو بپرسیدم

Ба сари роҳи ту давидами тафт

به سرِ راه تو دویدم تفت

Аз ман орому сабр ҷумла бирафт

از من آرام و صبر جمله برفت

Ман турои ҳол хеш кардам дарс

من ترا حال خویش کردم درس

Аз дуои ман заъиф битарс

از دعای من ضعیف بترس

Гар наёбам з назд ту ман дод

گر نیابم ز نزد تو من داد

Дар саҳар назд ӯ кунам фарёд

در سحر نزد او کنم فریاد

Оҳи мазлӯм дар саҳари биқин

آه مظلوم در سحر بیقین

Бтар аз тиру новаку зубин

بتر از تیر و ناوک و زوبین

Дар саҳаргаҳи дуои мазлӯмон

در سحرگه دعای مظلومان

Нолаи зору оҳи маҳрӯмон

نالهٔ زار و آه محرومان

Бишиканади шери шарзаро гардан

بشکند شیر شرزه را گردن

Даракаш аз зулми хсрўои доман

درکش از ظلم خسروا دامن

Ончӣ дар ним шаб кунад золӣ

آنچه در نیم شب کند زالی

Накунад чун ту хусравии солӣ

نکند چون تو خسروی سالی

Гар ту инсоф ман нахоҳӣ дод

گر تو انصاف من نخواهی داد

Рӯзӣ аз малик худ набошӣ шод

روزی از ملک خود نباشی شاد

Ин чаҳ бирсмӣу стмгорист

این چه بیرسمی و ستمگاریست

Вена чаҳ фиръавнӣ ва чаҳ ҷабборӣаст

وین چه فرعونی و چه جبّاریست

?герат дар малики одилӣ будӣ

گرت در ملک عادلی بودی

Боди коҳии зи ман нбрбўдӣ

باد کاهی ز من نبربودی

Охир аз ҳашари ёд бояд кард

آخر از حشر یاد باید کرد

Шоҳро адл ва дод бояд кард

شاه را عدل و داد باید کرد

Тахти султон чаҳ ту басии дидаи сет

تخت سلطان چه تو بسی دیده‌ست

Доду бедоди ҳаркаси ашнидаҳи сет

داد و بیداد هرکس اشنیده‌ست

Бугзарад даври умри ту ногоҳ

بگذرد دور عمر تو ناگاه

Бар сар дайгарӣ ниҳанд кулоҳ

بر سرِ دیگری نهند کلاه

Хӯрд ӯ мол ва ту ҳисоби диҳӣ

خورد او مال و تو حساب دهی

Андари он рӯз чун ҷавоби диҳӣ

اندر آن روز چون جواب دهی

Андари он рӯз кӣ расад фарёд

اندر آن روز کی رسد فریاد

Мари турои ҳеҷ бандау озод

مر ترا هیچ بنده و آزاد

Монад Маҳмӯди зоўлии ҳайрон

ماند محمود زاولی حیران

Андари он гандаи пери чираи забон

اندر آن گنده پیر چیره زبان

Зори зор аз ҳадис ӯ бигирист

زار زار از حدیث او بگریست

Гуфт моро чунин чаҳ бояд зист

گفت ما را چنین چه باید زیست

То наёрад ки аз рузии ангур

تا نیارد که از رزی انگور

Сӯии хонаи баради зании муздур

سوی خانه برد زنی مزدور

Рӯзи ҳашари охири ин бпрсндм

روز حشر آخر این بپرسندم

Бингар аз ҷаҳли ман чаҳ хурсандам

بنگر از جهل من چه خرسندم

Малик агар ҳаст ё на ин чаҳ ғамаст

ملک اگر هست یا نه این چه غمست

Бар ман ин ғами зи ном ман ситамаст

بر من این غم ز نام من ستمست

Хасми мангар ҳамин зан пераст

خصم من گر همین زن پیرست

Дар қиёмати маро чаҳ тадбираст

در قیامت مرا چه تدبیرست

Зан нагардад агар зи ман хушнӯд

زن نگردد اگر ز من خشنود

Дар қиёмат чаҳ зор хоҳад буд

در قیامت چه زار خواهد بود

Гуфт охир нигар кӣанд эшон

گفت آخر نگر کیند ایشان

Ки намоянди ранҷи даравишон

که نمایند رنج درویشان

Золро пеш хонд ва гуфт бигӯӣ

زال را پیش خواند و گفت بگوی

Ончӣ бояд турои муроди биҷавӣ

آنچه باید ترا مراد بجوی

Зор бигирист зол ва гуфт эй шоҳ

زار بگریست زال و گفت ای شاه

Гарчи дастами з мол шуд кӯтоҳ

گرچه دستم ز مال شد کوتاه

Ба худо ар ба ман диҳии сад ганҷ

به خدا ار به من دهی صد گنج

Брнхизди зи ҷони ман ин ранҷ

برنخیزد ز جان من این رنج

Хусрав аз баҳри адл бояд ва дод

خسرو از بهر عدل باید و داد

Варна ҳаркаси зи пушти одами зод

ورنه هرکس ز پشت آدم زاد

То чаҳ бояд ки чун ту бошӣ шоҳ

تا چه باید که چون تو باشی شاه

Бодӣ аз пеш ман рибоед коҳ

بادی از پیش من رباید کاه

Хӯрд савганди шаҳриёри ҷаҳон

خورد سوگند شهریار جهان

Ба худоу паямбару қуръон

به خدا و پیمبر و قرآن

Гуфт ҳар панҷро броўизм

گفت هر پنج را برآویزم

Асб аз ӣнҷои пас барангезам

اسب از اینجای پس برانگیزم

Зуд ҳар панҷро биовараданд

زود هر پنج را بیاوردند

Ҳалқашони сӯии ресмони бурданд

حلقشان سوی ریسمان بردند

Ҳарякиро ба гӯша Эй овехт

هریکی را به گوشه‌ای آویخت

Лашкар аз дидагони ҳамеи хӯни рехт

لشکر از دیدگان همی خون ریخت

Золро гуфт ҳон шудӣ хушнӯд

زال را گفت هان شدی خشنود

Аз ту бар раҳзанони насиби ин буд

از تو بر رهزنان نصیب این بود

Боғӣ аз хоси худ бадв бахшед

باغی از خاص خود بدو بخشید

То азуи ҷӯаду адл ҳарду бидид

تا ازو جود و عدل هردو بدید

Хусрави Комрони чунин бояд

خسرو کامران چنین باید

То азуи малику дайни бросоид

تا ازو ملک و دین برآساید

Ҳарки дар малику дайн чунин бошад

هرکه در ملک و دین چنین باشد

Дархури ҳамд ва офарин бошад

درخور حمد و آفرین باشد

Дасти инсоф то ту бикшодӣ

دست انصاف تا تو بگشادی

Ин ҷаҳони басти каллаи шодӣ

این جهان بست کلّهٔ شادی

Гар ту некӣ кунӣ ҷазои ёбӣ

گر تو نیکی کنی جزا یابی

Дар ҷаҳони ҷовдони бақои ёбӣ

در جهان جاودان بقا یابی