Хоҷаи бўнсри ноӣби дастур
خواجه بونصر نائب دستور
Чашми бад зон ҷамолу дониши давр
چشم بد زان جمال و دانش دور
Халқ ӯ ҳаст бериёу нифоқ
خُلق او هست بیریا و نفاق
Халқ ӯ ҳаст бехилофу шиқоқ
خلق او هست بیخلاف و شقاق
Ҳам накӯи халқ ва ҳам накӯи гуфтор
هم نکو خلق و هم نکو گفتار
Ҳам накӯи хат ва ҳам накӯи дидор
هم نکو خط و هم نکو دیدار
Ончии гӯш аз камол хоҷа шунид
آنچه گوش از کمال خواجه شنید
Чашм аз ӯ сад ҳазор чандон дид
چشم از او صد هزار چندان دید
Ҷону дилро ҳдиқаҳу мӯнис
جان و دل را حدیقه و مونس
Ақлу гулро шмомаҳу маҷлис
عقل و گل را شمامه و مجلس
Кончаҳ дорад зи халқ ӯ атроф
کانچه دارد ز خلق او اطراف
Оҳӯӣ чин надорад андари ноф
آهوی چین ندارد اندر ناف
Рӯҳи дидор ва ақл гуфтораст
روح دیدار و عقل گفتارست
Давлати эсор ва миллат осораст
دولت ایثار و ملّت آثارست
Фазл ӯ дар замон чунон фошаст
فضل او در زمان چنان فاشست
Ки адаб бар дараш чу фаррошаст
که ادب بر درش چو فرّاشست
Аз паии ҷоҳу хизмати султон
از پی جاه و خدمت سلطان
На барои Флонку баҳмон
نه برای فلانک و بهمان
Қиблаи фозилон сетона ӯст
قبلهٔ فاضلان ستانهٔ اوست
Серумаи ақли гирд хона ӯст
سرمهٔ عقل گرد خانهٔ اوست
Моли худ чун хаёли бигузорад
مال خود چون خیال بگذارد
Вони султон чу ҷон нигаҳ дорад
وآنِ سلطان چو جان نگه دارد
Сӯраташи ибтидои қӯти рӯҳ
صورتش ابتدای قوّت روح
Сираташ интиҳои сӯраи Нӯҳ
سیرتش انتهای سورهٔ نوح
Карда аз баҳри ҳақи бикрад ва бигуфт
کرده از بهر حق بکرد و بگفت
Одаташи ъдти вафоро ҷуфт
عادتش عُدّت وفا را جفت
Дар раҳи шокирии Фриштаҳ вааш
در ره شاکری فریشته وش
Рост меҳнат кунасту меҳнати каш
راست محنت کن است و محنت کش
Пеш ӯ аз барои суду зиён
پیش او از برای سود و زیان
Садҳазорон диласт ва як фармон
صدهزاران دلست و یک فرمان
Ҳамчуи ақл аз кӣ ва ки ва чаҳ ва чун
همچو عقل از کی و که و چه و چون
Фкртши паии баради даруну бурун
فکرتش پی برد درون و برون
Аз паии офтоби дҳророӣ
از پی آفتاب دهرآرای
Зу баради муштарии исобати рой
زو برد مشتری اصابت رای
Рой ӯ қутби давлати мардон
رای او قطب دولت مردان
Малику дайни гирди рой ӯ гардон
ملک و دین گرد رای او گردان
Ҳамчуи ақл аз варои чархи кабӯд
همچو عقل از ورای چرخ کبود
Дида нобӯда ҳарчӣ хоҳад буд
دیده نابوده هرچه خواهد بود
Пеш райш намонад пӯшида
پیش رایش نماند پوشیده
Бар фалаки ҳеҷ рӯй пӯшида
بر فلک هیچ روی پوشیده
Фаҳмиш аз ҷом ҷам наёяд кам
فهمش از جام جم نیاید کم
Ки ҳама бӯданӣ бидид чу ҷам
که همه بودنی بدید چو جم
Дил ӯ аз барои ба доне
دل او از برای به دانی
Ҳаст машкоти нури раббонӣ
هست مشکات نور ربّانی
Асари лутф ӯ чу оби зулол
اثر لطف او چو آب زُلال
Хоки рўб дараш асири ҷалол
خاکروب درش اثیر جلال
Нест дар коргоҳи сунъи худоӣ
نیست در کارگاه صُنع خدای
Кори бандӣ чу хоҷаи коргшоӣ
کار بندی چو خواجه کارگشای
Чун сарангушт ӯ қалам гирад
چون سرانگشت او قلم گیرد
Чори табъи аду ?илам гирад
چار طبع عدو الم گیرد
Ақдӣ аз дар кашад зи нӯки қалам
عقدی از دُر کشد ز نوک قلم
Чун зи сар бар баёзи сохт қадам
چون ز سر بر بیاض ساخت قدم
Паст болост пеши ъзши арш
پست بالاست پیش عزّش عرش
Танг паҳност пеши фарши фарш
تنگ پهناست پیش فرّش فرش
Абри гирёни зи дасту дасти гуҳаш
ابر گریان ز دست و دست گهش
Субҳи хандони зи хоки бӯси раҳаш
صبح خندان ز خاک بوس رهش
Ҳаст дар рашки он кафу гуфтор
هست در رشک آن کف و گفتار
Оби дарёу лؤлؤи шҳўор
آب دریا و لؤلؤ شهوار
Бардаи оби баҳору овозаи ш
برده آب بهار و آوازهش
Лаби хандону чеҳраи тозаи ш
لب خندان و چهرهٔ تازهش
Пеши сари хдоигон аз ҳуш
پیش سرِّ خدایگان از هوش
Ҳар замони ҳалқа Эй кунад дар гӯш
هر زمان حلقهای کند در گوش
Гар фалак нест калак ӯ ҳаргоҳ
گر فلک نیست کلک او هرگاه
Аз гиребон чаро براردи моҳ
از گریبان چرا برآرد ماه
Дар яке фазл ӯ таъаммул кун
در یکی فضل او تأمّل کن
Ақлро молу рӯҳро мл кун
عقل را مال و روح را مل کن
То набинӣ ба чашми ақлу яқин
تا نبینی به چشم عقل و یقین
Дар ду хати сад нигорхонаи чин
در دو خط صد نگارخانهٔ چین
Дарҷ карда чу сояу хуршед
درج کرده چو سایه و خورشید
Дар шабу рӯзи номи биму умед
در شب و روز نام بیم و امید
Аз хат ӯ ки ?дане ва дайнаст
از خط او که دنیی و دینست
Дидаи гули байну ақл гул чинаст
دیده گلبین و عقل گل چینست
Ҳимматаши осмону халқи малик
همّتش آسمان و خُلق ملک
Хотираши офтобу калаки фалак
خاطرش آفتاب و کلک فلک
Хат ӯ дар ҳавои гулбуни роз
خط او در هوای گلبن راز
Пушти тоўси дону синаи боз
پشت طاوسدان و سینهٔ باز
Зода аз рӯҳи калаку нури яқин
زاده از روح کلک و نور یقین
Шабу рӯзи ҷаҳони давлату дайн
شب و روز جهان دولت و دین
Зардаи ақли зардии хомаи ш
زردهٔ عقل زردی خامهش
Адҳами дайни сиёҳии номаи ш
ادهم دین سیاهی نامهش
Ҳркро нест чун қалами райш
هرکرا نیست چون قلم رایش
Қалам ӯ қалам кунад поиш
قلم او قلم کند پایش
Хат ӯ хати ҷони исрофил
خط او خط جان اسرافیل
Калак ӯ кили ризқи Микоил
کلک او کیل رزق میکائیل
Сӯрати хат ӯ ки дар номаи сет
صورت خط او که در نامهست
Чун насими бҳорхўши ҷомаи сет
چون نسیم بهارخوش جامهست
Калак ӯ ҳамчуи нӯки дидаи кашон
کلک او همچو نوک دیدهکشان
Хат ӯ ҳамчуи ғамзаҳои хуашон
خط او همچو غمزههای خوشان
Шаҳнаи роҳи дайни салобат ӯ
شحنهٔ راه دین صلابت او
Рӯҳи қудсии камӣни мсобт ӯ
روح قدسی کمین مثابت او
Нест пӯшида зу қалилу касӣр
نیست پوشیده زو قلیل و کثیر
Наз нақӣр инчи чиз ва наз қтмир
نز نقیر ایچ چیز و نز قطمیر
Ҷоҳ ӯ ҳамчуи моҳи малик нигор
جاه او همچو ماه ملک نگار
Калак ӯ ҳамчуи теғи коргзор
کلک او همچو تیغ کارگذار
Ба амон ва ба халқи ҳуру парӣ
به امان و به خلق حور و پری
Дар тбошири башар ӯ башарӣ
در تباشیر بشر او بشری
Бардаи бехи сахоаш то Айюқ
برده بیخ سخاش تا عیّوق
Мивау баргу шох ва нараду урӯқ
میوه و برگ و شاخ و نرد و عروق
Таййиби зикраши ғизои рӯҳи малик
طیب ذکرش غذای روح ملک
Тӯли умраши мадори даври фалак
طول عمرش مدار دور فلک
Боди амраш чу амри рӯҳи малик
باد امرش چو امر روح ملک
Боди умраш чу умри Нӯҳу лмк
باد عمرش چو عمر نوح و لمک
Ақл бо вай нишаста дар мактаб
عقل با وی نشسته در مکتب
Илм аз ваии гирифтаи илму адаб
علم از وی گرفته علم و ادب
Рӯҳ бар мураккаб аноят ӯст
روح بر مرکب عنایت اوست
Ақл дар мактаб ҳидоят ӯст
عقل در مکتب هدایت اوست
Ба гуҳи забти молу ақди ҳсиб
به گه ضبط مال و عقد حسیب
Соҳиронро занад ба илми осеб
ساحران را زند به علم آسیب
Карда аз бар ба қудрати халлоқ
کرده از بر به قدرت خلّاق
Ҳоҷат ояд мтолът ба китоб
حاجت آید مطالعت به کتاب
ӯ зи ҳоле ки шоҳ аз ӯ ҷӯяд
او ز حالی که شاه از او جوید
Ҳама аз бар ба ҷумла баргӯед
همه از بر به جمله برگوید
Малики олами буриш муъоина шуд
ملک عالم برش معاینه شد
Дил ӯ бар мисол оина шуд
دل او بر مثال آینه شد
Ҳбзои рои равшану покаш
حبّذا رای روشن و پاکش
Ки фалаки гашти таҳтаи хокаш
که فلک گشت تختهٔ خاکش
Хомаи андари бенон ӯ гуҳи сайр
خامه اندر بنان او گه سیر
Бигушоед ба халқ бар дар хайр
بگشاید به خلق بر در خیر
Бар сари ангушти вай чу гашти савор
بر سر انگشت وی چو گشت سوار
Он латифи наҳифи зард ва назор
آن لطیف نحیف زرد و نزار
Дӯстонро кунад ду рух чун лаъл
دوستان را کند دو رخ چون لعل
Душманонро кунад сиёҳ чу наъл
دشمنان را کند سیاه چو نعل
Анда душманасту шодии дӯст
اندُه دشمن است و شادی دوست
Хайру шари баста дар забона ӯст
خیر و شر بسته در زبانهٔ اوست
Шаб обистанаст хома ӯ
شب آبستنست خامهٔ او
Гашти мзмри зи фатҳи нома ӯ
گشت مُضمر ز فتح نامهٔ او
Зон забони сиёҳу шахси сипед
زان زبان سیاه و شخص سپید
Гашта душмани зи ҷони худ навмед
گشته دشمن ز جان خود نومید
Тани сипеду сиёҳи минқораш
تن سپید و سیاه منقارش
Ҳамаи солаи ғизо шудаи қорш
همه ساله غذا شده قارش
Дар шавад ҳар замон ба баҳри сиёҳ
در شود هر زمان به بحر سیاه
Баркашад дар зи баҳри тоҷу кулоҳ
برکشد دُر ز بهر تاج و کلاه
Ҳаст ҳамвора бо дили бедор
هست همواره با دلِ بیدار
Дар ҳамаи кори оқилу ҳушёр
در همه کار عاقل و هشیار
Моли дунё агар варо бошад
مال دنیا اگر ورا باشد
Ҳама бар зоиронш бар пошад
همه بر زایرانش بر پاشد
Чизро дар дилаш намонад маҳал
چیز را در دلش نماند محل
Зон варо нест дар замонаи бадал
زان ورا نیست در زمانه بدل
Гарчи рангаши гуноҳро монад
گرچه رنگش گناه را ماند
Ба гуҳи сайри моҳро монад
به گه سیر ماه را ماند
Соъатӣ бо дилаш чу раҳбар шуд
ساعتی با دلش چو رهبر شد
Сояи бони замона ҷонвар шуд
سایهبان زمانه جانور شد
Хаймаи умр ӯ ҳазор таноб
خیمهٔ عمر او هزار طناب
Моҳи хаймаи ши баробари маҳтоб
ماه خیمهش برابر مهتاب
То варои шоҳи шарқ тамкин дод
تا ورا شاه شرق تمکین داد
Маликро садҳазор тазйин дод
ملک را صدهزار تزیین داد
Кори маликат ба кордон фармуд
کار ملکت به کاردان فرمود
Лоҷарами равнақи дували бФзўд
لاجرم رونق دول بفزود
Чист беҳтар дар ин ҷаҳони ҷаҳон
چیست بهتر در این جهان جهان
Мардро кору корро мардон
مرد را کار و کار را مردان
Ин ҳам аз бахти шоҳи машриқ буд
این هم از بخت شاه مشرق بود
Ки бадви равнақи амали бФзўд
که بدو رونق عمل بفزود
Лоҷарами олимии бросўднд
لاجرم عالمی برآسودند
Ба ҳаёт ва ба мол бар суданд
به حیات و به مال بر سودند
Ки касеро гумошт шаҳ ба ҷаҳон
که کسی را گماشت شه به جهان
Ки нахоҳад ба ҳеҷ халқи зиён
که نخواهد به هیچ خلق زیان
Ба қалам қисм кард ҳафт иқлӣм
به قلم قسم کرد هفت اقلیم
Ҳеҷ нокардаи зулми донагии сим
هیچ ناکرده ظلم دانگی سیم
Ҳокими мамлакати чунин бояд
حاکم مملکت چنین باید
То зи адлаши ҷаҳони бросоид
تا ز عدلش جهان برآساید
То ҷаҳонаст умри хусрави бод
تا جهانست عمر خسرو باد
Ки мар ӯро чунин мсобт дод
که مر او را چنین مثابت داد
Бод то боди маликро бозор
باد تا باد ملک را بازار
Шоҳ аз ӯ ӯ зи шоҳи бархӯрдор
شاه از او او ز شاه برخوردار
Бод то боди шакли хати ҳамаи тӯл
باد تا باد شکل خط همه طول
Ба худоӣу хдоигони машғӯл
به خدای و خدایگان مشغول
Шоҳро боди умр то ҷовид
شاه را باد عمر تا جاوید
Хўоҷгонш чу моҳ ва чун хуршед
خواجگانش چو ماه و چون خورشید
Соҳиби одили он сафии вФӣ
صاحب عادل آن صفی وفی
Садри девону хоҷаи муставфӣ
صدر دیوان و خواجه مستوفی
Чашми бади даври азин чунин ду вазир
چشم بد دور ازین چنین دو وزیر
Ки надоранд дар замонаи назир
که ندارند در زمانه نظیر