Вар буд худ фақиҳи хешованд

ور بود خود فقیه خویشاوند

Ванд гардад ба ҳилаи ҷӯии шоўнд

وند گردد به حیله جوی شاوند

Бошад ӯ дар мизоҷу сирати хеш

باشد او در مزاج و سیرت خویش

Зон суханҳои бе басирати хеш

زان سخنهای بی‌بصیرت خویش

Нобакории ду рӯйу ёФаҳ дароӣ

نابکاری دو روی و یافه درای

Золимии умри коҳу ғами афзой

ظالمی عمر کاه و غم افزای

То ту сар бар кунӣ вай аз дилбар

تا تو سر بر کنی وی از دلبر

Риш бар бар ниҳода бошад ва бар

ریش بر بر نهاده باشد و بر

Бими ту ҷуз ба ҳабс ва Чехия накунад

بیم تو جز به حبس و چک نکند

Он кунад бо ту коич саг накунад

آن کند با تو کایچ سگ نکند

Бад бадаст ар чаҳ нек дон бошад

بد بد است ار چه نیک‌دان باشد

Саг сагаст арча сршбон бошад

سگ سگ است ارچه سرشبان باشد

ӯ нишаста ба сардии андари дарс

او نشسته به سردی اندر درس

Ту аз он ҳиялату сафеҳии тарс

تو از آن حیلت و سفیهی ترس

Наз паии илму фаҳмро некаст

نز پی علم و فهم را نیکست

Ки сафеҳасту саҳмро некаст

که سفیهست و سهم را نیکست

Бо ту аз баҳри ъзу ҳурмату ҷоҳ

با تو از بهر عزّ و حرمت و جاه

Ҳамла чун шеру ҳила чун рӯбоҳ

حمله چون شیر و حیله چون روباه

Ҳамчуи панҷаи збоби риши стар

همچو پنجهٔ ذباب ریش ستر

Чун танини збоби хотир бар

چون طنین ذُباب خاطر بُر

Сарди гуфтанаш чун қазои ҳоле

سرد گفتنش چون قضا حالی

Дарси гуфтани зи тарси ҳақи холӣ

درس گفتن ز ترس حق خالی

Аз барои саволи хоссау ом

از برای سؤال خاصه و عام

Надиҳад бе силами ҷавоби салом

ندهد بی‌سَلم جواب سلام

Май каз он лаб хӯрд на дандонаст

می‌کز آن لب خورد نه دندانست

Ҷом май каш ки ин спндонст

جام می‌کش که این سپندانست

Кӯдакиро агар бадаради кун

کودکی را اگر بدرّد کون

Ҳуҷҷати орад чу сар кунад берун

حجُت آرد چو سر کند بیرون

Гараш ҳамсоя дид аз чапу рост

گرش همسایه دید از چپ و راست

Гуяд ин ақд ухувватаст равост

گوید این عقد اخوتست رواست

Об дар ҷӯии дигарон бурдан

آب در جوی دیگران بردن

Ба иҷозат чу дод бФшрдн

به اجازت چو داد بفشردن

Бинӣ ар ҳеҷ сӯй ӯ тозӣ

بینی ار هیچ سوی او تازی

Аз сари ҷад на аз сари бозӣ

از سر جدّ نه از سرِ بازی

Қлтбонӣ чу хояи гандау дун

قلتبانی چو خایه گنده و دون

Сар чу кири остини фарох чу кун

سر چو کیر آستین فراخ چو کون

На ба ҳақаши умед ва наз каси бим

نه به حقش امید و نز کس بیم

На азуи беваи эмин ва на ятем

نه ازو بیوه ایمن و نه یتیم

Карда номи ту омӣу ҷоҳил

کرده نام تو عامی و جاهل

То кунад ҳақи ботинати ботил

تا کند حق باطنت باطل

Чун даройади Фғўлаҳ дар тагу пўӣ

چون درآید فغوله در تگ و پوی

Ту биор обу ҳарду даст бишӯй

تو بیار آب و هردو دست بشوی

Ки вакили андар остин дорад

که وکیل اندر آستین دارد

Асби ҳоким ба зер зин дорад

اسب حاکم به زیر زین دارد

Боз то зиътии барандозад

باز تا ضیعتی براندازد

Риш болон кунад ба даҳ тозад

ریش بالان کند به دِه تازد

Чун ба даҳ тохт бо дўмни коғаз

چون به دِه تاخت با دومن کاغذ

Дар хурӯш ояд аҳли даҳ комз

در خروش آید اهل ده کامذ

Ларза бар Сайид ҷалил уфтад

لرزه بر سیّد جلیل افتد

Низ бар Хизр ва бар халил уфтад

نیز بر خضر و بر خلیل افتد

Монда бар гӯшаи ҳукми пар кам

مانده بر گوشهٔ حکم پر کم

Шуда то куни фурӯи дами одам

شده تا کون فرو دم آدم

Ки наад лолаи тунд бар зону

که نهد لاله تند بر زانو

Ки вкилк хазад пас кандӯ

که وکیلک خزد پس کندو

Чкчкӣ зу фитода дар масҷид

چکچکی زو فتاده در مسجد

Наз паии ҳазлу зҳкаҳ каз сари ҷад

نز پی هزل و ضحکه کز سرِ جدّ

Ки Фқӣ бар ки рух турш кардаст

که فقی بر که رخ ترش کردست

Боз то бар ки чашм шаш кардаст

باز تا بر که چشم شش کردست

То крои бози хушк риш кунад

تا کرا باز خشک ریش کند

То ки бар риш ӯ ширеш кунад

تا که بر ریش او سریش کند

ё ки аз бими риши кӯса ӯ

یا که از بیم ریش کوسهٔ او

Сблтон бар кунад зи бӯса ӯ

سبلتان بر کند ز بوسهٔ او

Ту макун даъвии тавоноӣ

تو مکن دعوی توانایی

Бо чунин золимӣ ки бурное

با چنین ظالمی که برنایی

Ба худояш сипор арат бояд

به خدایش سپار ارت باید

Ки касе бо худоӣ бурноед

که کسی با خدای برناید

То зи тхиилҳои шӯрангез

تا ز تخییلهای شورانگیز

Чанд печад ба рӯзи растохез

چند پیچد به روز رستاخیز

Гар зи илм аз бурун илм дорад

گر ز علم از برون علم دارد

Зери пӯшии зи ҷаҳл ҳам дорад

زیر پوشی ز جهل هم دارد

Ончаши имрӯзи зер пӯш намӯд

آنچش امروز زیر پوش نمود

Он зибри пӯш ҳашар хоҳад буд

آن زبر پوش حشر خواهد بود

Ъзи ӣнҷои зли онҷои рост

عزّ اینجای ذلّ آنجا راست

Ғули имрӯзу ъзи фардои рост

غلّ امروز و عزّ فردا راست

Ҳаркии ӣнҷои ҳавои нафаси биҳишт

هرکه اینجا هوای نفس بهشت

Донкаҳ онҷост дар ҳавои биҳишт

دانکه آنجاست در هوای بهشت