Бадар будам шудам ҳилоли мисол

بدر بودم شدم هلال مثال

На биханданд аблаҳони зи ҳилол

نه بخندند ابلهان ز هلال

Чун ҳилол дўто шудам борӣк

چون هلال دوتا شدم باریک

Гашти олам ба чашми ман торик

گشت عالم به چشم من تاریک

Пунба аз гӯш кард беруни марг

پنبه از گوش کرد بیرون مرگ

Ки бисоз аз барои рафтани барг

که بساز از برای رفتن برگ

Шери як солагӣам кард асар

شیر یک سالگیم کرد اثر

Пас чли соли гирди оризу сар

پس چل سال گرد عارض و سر

Чун дарин коргоҳ бе устод

چون درین کارگاه بی‌استاد

Умр додам ба аблаҳӣ бар бод

عمر دادم به ابلهی بر باد

Шаби брноиим ба нима расед

شب برناییم به نیمه رسید

Субҳ перем дар замон бидамед

صبح پیریم در زمان بدمید

Бнмрдим то ба булъаҷабӣ

بنمردیم تا به بوالعجبی

Бндидими субҳи ним шабӣ

بندیدیم صبح نیم شبی

Мӯӣ ва дил шуд чу шер ва чун Қатарон

موی و دل شد چو شیر و چون قطران

Зини ду мурғи сияҳи сипеди замон

زین دو مرغ سیه سپید زمان

Он сиёҳии з мӯӣ рафт ба дил

آن سیاهی ز موی رفت به دل

Венаи сипедии зи дил ба мӯаст бҳл

وین سپیدی ز دل به موست بحل

Дили ман ҳамчуи барфу дандони бад

دل من همچو برف و دندان بُد

Мӯем ҳамчун ки нФту Қатарони бад

مویم همچون که نفط و قطران بُد

Лекин акнӯн шудаст дили Қатарон

لیکن اکنون شدست دل قطران

Мӯии бастади сипедӣ аз дандон

موی بستد سپیدی از دندان

Бингар эй хоҷа дар руху пуштам

بنگر ای خواجه در رخ و پشتم

Шуд чу ангушт ҳар даҳ ангуштам

شد چو انگشت هر ده انگشتم

Риш чун рӯй пунбаи зор шуда

ریش چون روی پنبه زار شده

Рӯй чун пушти сусмор шуда

روی چون پشت سوسمار شده

Умр бигузашта кӣ диҳад неру

عمر بگذشته کی دهد نیرو

Ки бақо дар бақо буд некӯ

که بقا در بقا بود نیکو

Баҳри он айш бе навост маро

بهر آن عیش بی‌نواست مرا

Коб дар пеш Асияст маро

کآب در پیش آسیاست مرا

Одамии худ ҷавон забун бошад

آدمی خود جوان زبون باشد

Хаймаи умри пер чун бошад

خیمهٔ عمر پیر چون باشد

Маи фитодаи амӯди бишкаста

مه فتاده عمود بشکسته

Мехи судаи таноби бигусаста

میخ سوده طناب بگسسته

Умр додам бҷмлгӣ бар бод

عمر دادم بجملگی بر باد

Бар ман омад зи шаст сад бедод

بر من آمد ز شصت صد بیداد

Монда ҳамчун маъонии борӣк

مانده همچون معانی باریک

Бе хатари сӯии хотири торик

بی‌خطر سوی خاطر تاریک

Дар таманно бидам ки гирдами пер

در تمنا بُدم که گردم پیر

Венаи замони ман з перем ба нафир

وین زمان من ز پیریم به نفیر

Пер бо чиз нест хоҷаи азиз

پیر با چیز نیست خواجه عزیز

Пер бечизро ки дошт ба чиз

پیر بی‌چیز را که داشت به چیز

Умри боқии чароғи дон бар хайр

عمر باقی چراغ‌دان بر خیر

Ин мисл ҳаст умри боқии пер

این مثل هست عُمر باقی پیر

Гоҳе афзӯну гоҳ кам гардад

گاهی افزون و گاه کم گردد

Гуҳи бихандади гуҳӣ дижам гардад

گه بخندد گهی دژم گردد

Сар ба сӯии замини фурӯи барда

سر به سوی زمین فرو برده

Ба наме зиндаи вази дамии мурда

به نمی زنده وز دمی مرده

То намебошад андрўи равған

تا نمی‌باشد اندرو روغن

Гоҳ торӣ шавад гуҳии равшан

گاه تاری شود گهی روشن

Ин ҳамаи биҳдст ва ориятаст

این همه بیهُدست و عاریتست

Аҷал ӯро тамоми ъоФитист

اجل او را تمام عافیتیست

Перро хоссаи бдхў ва бе барг

پیر را خاصه بدخو و بی‌برگ

Нест як дастгир ҳамчун марг

نیست یک دستگیر همچون مرگ

Пер дар даст Тифл бошад асир

پیر در دست طفل باشد اسیر

Пашша гирад чу бошаҳ гардад пер

پشه گیرد چو باشه گردد پیر

Умри мо ҷумлаи мустаъор буд

عمر ما جمله مستعار بُوَد

Ақлро зини ҳаёти ор буд

عقل را زین حیات عار بُوَد

Марди оқили зи лаҳви парҳезад

مرد عاقل ز لهو پرهیزد

Зини чунин умр ақл бигурезад

زین چنین عُمر عقل بگریزد

Умри тани мардро асир кунад

عُمر تن مرد را اسیر کند

Мардро умри ишқ пер кунад

مرد را عُمر عشق پیر کند

Марди пер аз бақоӣ ҷонон шуд

مرد پیر از بقای جانان شد

Бо чунин умр пер натавон шуд

با چنین عُمر پیر نتوان شد

Ҳарки ӯ рангу буии рости асир

هرکه او رنگ و بوی راست اسیر

Зану кӯдак буд на мард ва на пер

زن و کودک بود نه مرد و نه پیر

Пер каз ҷунбиши ситора буд

پیر کز جنبش ستاره بُوَد

Гарчи пераст ширхора буд

گرچه پیرست شیرخواره بُوَد

эй басои пер бо шамоили хуб

ای بسا پیر با شمایل خوب

Лек назд хирад шудаи маъюб

لیک نزد خرد شده معیوب

Ҳамчуи нилӯфар ба ҷон ва ба даст

همچو نیلوفر به جان و به دست

Осмони рангу офтоби параст

آسمان رنگ و آفتاب‌پرست

Он ҷавонӣ ки гирди ғифлати гашт

آن جوانی که گرد غفلت گشت

Он на умри он фузул буд гузашт

آن نه عمر آن فضول بود گذشت

Дил аз ин умр мухтасар баргир

دل از این عمر مختصر برگیر

Каз чунин умр кас нагардад пер

کز چنین عمر کس نگردد پیر

Сайрам аз умру зиндагонии хеш

سیرم از عمر و زندگانی خویش

Май бгрим бар ин ҷавонии хеш

می‌بگریم بر این جوانی خویش

Зиндагонӣ ки набӯдаш ҳосил

زندگانی که نبودش حاصل

Марди оқил дар он набандад дил

مرد عاقل در آن نبندد دل

Аҷз ва заъфаст ҳосили корам

عجز و ضعفست حاصل کارم

Ба заъифӣ чу зераму зорам

به ضعیفی چو زیرم و زارم

Пери шакл арча бо баҳо бошад

پیر شکل ارچه با بها باشد

Бар оқил кам аз ҳбо бошад

بَرِ عاقل کم از هبا باشد

Пер бояд ки роҳи дида буд

پیر باید که راه دیده بُوَد

То бар ақли баргузӣда буд

تا برِ عقل برگزیده بُوَد

Ҳаст пер аз вилоят дайнаст

هست پیر از ولایت دینست

Он ки гӯйанд пер пер инаст

آن که گویند پیر پیر اینست

Шери бдрўзи кҳли вақти зӣир

شیر بدروز کهل وقت زئیر

Зортар нолад аз заъифии зер

زارتر نالد از ضعیفی زیر

Чун ба дасти змн змн бошӣ

چون به دست زَمن زمِن باشی

Ту набошӣ мусин мусин бошӣ

تو نباشی مسن مسن باشی

Зер чархаст расми перу ҷавон

زیر چرخست رسم پیر و جوان

Зери чарх ин набошад ва ҳам он

زیر چرخ این نباشد و هم آن

эй бародар насиҳатам бишинав

ای برادر نصیحتم بشنو

Ба худо ва ба кадхудои бгрў

به خدا و به کدخدا بگرو

Ҷуз ба тадбири пер кор макун

جز به تدبیر پیر کار مکن

Пери дониш на пери чархи куҳан

پیر دانش نه پیر چرخ کهن

Пери ҳикмат на пери ҳафт ахтар

پیر حکمت نه پیر هفت اختر

Пери миллат на пери чори гуҳар

پیر ملّت نه پیر چار گهر

Чун броҳими пери миллат буд

چون براهیم پیر ملّت بود

Тахташ аз сидқу тоҷи хулат буд

تختش از صدق و تاج خلّت بود

ӯ бирафт аз миён ва кам пойаст

او برفت از میان و کم پایست

Миллат ӯ ҳануз брҷоист

ملّت او هنوز برجایست

Мард бояд ки бошад аз дилу дайн

مرد باید که باشد از دل و دین

Аз гуҳи амр то ба явми аддӣн

از گه امر تا به یوم‌الدّین

Ҳамчуи одами ҷавони кҳли равон

همچو آدم جوان کهل روان

На чу Иблиси таниши перу ҷавон

نه چو ابلیس تنش پیر و جوان

Аз сарои димоғу ҳуҷраи дил

از سرای دماغ و حجرهٔ دل

Гар яке дам занад ҳамеи оқил

گر یکی دم زند همی عاقل

Дар сар ояд ҳаме ба даҳ ҷои дам

در سر آید همی به ده جا دم

То ба лаби зини ъноу дарду ?илам

تا به لب زین عنا و درد و الم

Ин ҷаҳонро муморасат кардам

این جهان را ممارست کردم

Гирд аз аўмид худ баровардам

گرد از اومید خود برآوردم

Зини ҳаётами зхўд малол омад

زین حیاتم زخود ملال آمد

Зиндагонии маро вабол омад

زندگانی مرا وبال آمد