Ҳақиқат - зот ҳастӣ иқтизои ягонагии мутлақи ми​кнд ки ғайриҳастӣ ҷуз нестӣ набӯд : шаҳди аллоҳи лоолаҳи алои ҳў .

حقیقت- ذات هستی اقتضای یگانگی مطلق می​کند که غیرهستی جز نیستی نبود: شهد اللّه لااله الا هو.

Ҳақиқат - ҳастӣ дигар ки ғайр ҳастӣаст бар ҳастӣ мақдам нест ки : тақаддуми алшиӣии алӣ нафса лозими ми​оид . Пас ҳастӣ воҷиби ягона буд . Лои илоҳи алоҳўи фии алохраҳи волоўлӣ .

حقیقت- هستی دیگر که غیر هستی است بر هستی مقدم نیست که: تقدم الشیئی علی نفسه لازم می​آید. پس هستی واجب یگانه بود. لا اله الاهو فی الاخرة والاولی.

Дигар - бо ҳастӣ нестӣ дар насозад ки здин​онд , ва на нест ва на ҳаст , яъне имкон , эътиборӣаст , ҳақиқатӣ дар хориҷ надорад , ончунонкӣ гуфта шуд : ءолаҳи маъаи аллоҳ .

دیگر- با هستی نیستی در نسازد که ضدین​اند، و نه نیست و نه هست، یعنی امکان، اعتباری است، حقیقتی در خارج ندارد، آنچنانکه گفته شد: ءآله مع اللّه.

Дигар - мумкин дрўқт ҳастӣ воҷиб алўҷўдаст ва бар ҳақиқати эътибории адамии худ боқӣаст , вогар на қалби ҳақоиқ лозим ояд ,у вуҷубят ба сабаби зуҳӯри вуҷӯди эътиборӣ дигараст ӯро , ва ҳамчунон воҷиби доимо бар вуҷуби зотии худ боқӣаст ки ба ҳеҷ ваҷҳи эътибори тағйиру табдил дар ӯ наёяд . Ва ҳўи алони алии мо алайҳи кон . Пас бо ваии вуҷӯдӣ дигар нест : ани аллоҳи лғнии ани Алъоламин .

دیگر- ممکن دروقت هستی واجب الوجود است و بر حقیقت اعتباری عدمی خود باقی است،‌ واگر نه قلب حقایق لازم آید، و وجوبیت به سبب ظهور وجود اعتباری دیگر است او را، و همچنان واجب دایما بر وجوب ذاتی خود باقی است که به هیچ وجه اعتبار تغییر و تبدیل در او نیاید. و هو الآن علی ما علیه کان. پس با وی وجودی دیگر نیست: ان اللّه لغنی عن العالمین.

Лозима - вуҷӯди айни хирости въдми айни шару шар аз эиътибороту насаби хезад : мо хлқнои ҳумои алоболҳқ .

لازمة- وجود عین خیراست وعدم عین شر و شر از اعتبارات و نسب خیزد: ما خلقنا هما الابالحق.

Қоида - ягонагии зотӣ ки зоти лаззотаи иқтизои антФоӣ ғайр кунад , ҷуз ҳаст ҳақиқиро нест , ва ин ягонагӣ мсмоаст ба аҳадят , ки ягонагии муҷаррад буд , аз нисбату изофат , то ғоятӣ ки муназзаҳ буд аз мафҳуми ин алфоз ва аз нафии мафҳуми ин алфоз , ва аз ҷумлаи мафҳумоту ягонагии сифотӣ ки зот дар сифоти алуҳияти нафии ммоӣл ва мшорк кунад мсмоаст ба воҳидят , ҳамчунон махсӯсаст ба ҳастӣ ва дар ҳақиқати муғоирати миёни он ҳар ду мартаба нест , валикин ба нисбат бо мафҳум фармуд :у алҳкми илоҳи воҳид , валлоҳи аҳад .

قاعدة- یگانگی ذاتی که ذات لذاته اقتضای انتفای غیر کند، جز هست حقیقی را نیست، و این یگانگی مسما است به احدیت، که یگانگی مجرد بود، از نسبت و اضافات، تا غایتی که منزه بود از مفهوم این الفاظ و از نفی مفهوم این الفاظ، و از جملۀ مفهومات و یگانگی صفاتی که ذات در صفات الوهیت نفی ممائل و مشارک کند مسما است به واحدیت، همچنان مخصوص است به هستی و در حقیقت مغایرت میان آن هر دو مرتبه نیست، ولیکن به نسبت با مفهوم فرمود: و الهکم اله واحد، واللّه احد.

Таъвил - аҳадяти ман ҳайси алмФҳўм аз қабили исм зоҳираст ки ғайр нестӣаст ва аз ғалабаи зуҳӯр ӯаст ки ғайр бо аллоҳи дрнгнҷд . Қул аллоҳи сами заррааму бози самадяти ман ҳайси алмФҳўми алзии лоҷўФи ?ла , аз қабили исм ботинаст ва аз ғалаба бутун ӯст ки ҳеҷ гӯнаи касрат дар мсмои аллоҳи дрнгнҷд , ва чун зоҳиру ботин дар он ҷаноб муттаҳиданд , ҳар ду исми сифати лафзи аллҳ​онду такрори лафзи муфиди адами тақаддуму тأхру исботи иттиҳод ҳар ду сифат ояд . Ва мсмои аллоҳи мафҳум ҳўаст яъне ғайби мутлақ ки кул бе ҷузъи ин маҷмӯаст , ва чун аҳадят аз зоҳири муқтазии нафии ғайр мтأхрасту самадят аз ботини муқтазии нафии ғайри мутақаддиму ҷамъият ҳар ду дар аллоҳи муқтазии нафии маъаяти ғайр , тафсир фармуд : лами яладу лами иўлду лами икни ?лаи кФўои аҳад .

تأویل- احدیت من حیث المفهوم از قبیل اسم ظاهر است که غیر نیستی است و از غلبۀ ظهور او است که غیر با اللّه درنگنجد. قل اللّه ثم ذرهم و باز صمدیت من حیث المفهوم الذی لاجوف له، از قبیل اسم باطن است و از غلبۀ بطون اوست که هیچ گونه کثرت در مسمای اللّه درنگنجد، و چون ظاهر و باطن در آن جناب متحدند، هر دو اسم صفت لفظ اللّه​اند و تکرار لفظ مفید عدم تقدم و تأخر و اثبات اتحاد هر دو صفت آید. و مسمای اللّه مفهوم هو است یعنی غیب مطلق که کل بی جزء این مجموع است، و چون احدیت از ظاهر مقتضی نفی غیر متأخر است و صمدیت از باطن مقتضی نفی غیر متقدم و جمعیت هر دو در اللّه مقتضی نفی معیت غیر، تفسیر فرمود: لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد.

Дигар - тааюни аввал аз ҳувияти мутлақ ки дар назар ориф ояд адам истинодаст бғиру истиноди ғайри бадв ки мафҳуми илоҳят хосаст , ки мсмоаст ба аллоҳ , ва чун аз ин касрати эътибории хезаду тғоиру касрат ё зотӣ буд ба ҳасби аҷзоءў ё ба ҳасби тғоири вуҷӯду моҳият , ва ё сифотӣ буд ба ҳасби ҷинс ва ё навъ ва ё шахс , зотиро ба аҳаду самад нафй фармуд ,у сифотиро ба лами яладу лами иўлди велами икни ?лаи кФўои аҳад .

دیگر- تعین اول از هویت مطلق که در نظر عارف آید عدم استناد است بغیر و استناد غیر بدو که مفهوم الهیت خاص است، که مسما است به اللّه، و چون از این کثرت اعتباری خیزد و تغایر و کثرت یا ذاتی بود به حسب اجزاءو یا به حسب تغایر وجود و ماهیت، و یا صفاتی بود به حسب جنس و یا نوع و یا شخص، ذاتی را به احد و صمد نفی فرمود، و صفاتی را به لم یلد و لم یولد ولم یکن له کفوا احد.

Ҳақиқат - вуҷуби вуҷӯди ваҳдати воҷибро зотӣаст , ки қалби ҳақоиқ мумтанеъасту тағйири втбдилро ба ҳеҷ ваҷҳу эътибор ба ҳазрати муқаддас ӯ роҳ нест :у ҳўолони алии мо алайҳи кон . Ва ҳамчунон имкони эътиборӣ ки адамаст мумкинро доимои лозим зотӣаст ,у вуҷубяти болғир ба сабаби зуҳӯр вуҷӯдаст воътборӣ дигараст аз эиътиборот ки ҳаргизи ҳақиқат ӯро ки нестӣаст мубаддил нигараданд : кули шиӣии ҳолки алоўҷҳаҳ .

حقیقت- وجوب وجود وحدت واجب را ذاتی است، که قلب حقایق ممتنع است و تغییر وتبدیل را به هیچ وجه و اعتبار به حضرت مقدس او راه نیست: و هوالآن علی ما علیه کان. و همچنان امکان اعتباری که عدم است ممکن را دایماً لازم ذاتی است، و وجوبیت بالغیر به سبب ظهور وجود است واعتباری دیگر است از اعتبارات که هرگز حقیقت او را که نیستی است مبدل نگرداند: کل شیئی هالک الاوجهه.

Ҳақиқат - вуҷӯд агарчӣ доимо воҳидаст бар ҳақиқати ҳақиқии худии худ блотғииру табдил боқӣаст ,у адам ҳамчунон доимо бар адамят худаст , лекин аз зуҳӯри вуҷӯди дръдм ки зидасту бздҳои ттбини алошёءи мавҷӯдии дигар яъне мумкин мавҷӯд намӯда ми​шўд , ба мсобти акси оина , чаҳ ки намӯда дар мазҳар аз ваҷҳ намӯд айн намӯда нест ман ҳайси ҳў , чунонкӣ гуфта шуд , ва аз касрат намӯд ба ҳасби амри хориҷии касрат дар буд лозим наёяд ки намӯдӣ ки ғайр будаст айн буд нест : ани баъзи алзни асм .

حقیقت- وجود اگرچه دائماً واحد است بر حقیقت حقیقی خودی خود بلاتغییر و تبدیل باقی است، و عدم همچنان دایما بر عدمیت خود است، لیکن از ظهور وجود درعدم که ضد است و بضدها تتبین الاشیاء موجودی دیگر یعنی ممکن موجود نموده می​شود، به مثابت عکس آینه، چه که نموده در مظهر از وجه نمود عین نموده نیست من حیث هو، چنانکه گفته شد، و از کثرت نمود به حسب امر خارجی کثرت در بود لازم نیاید که نمودی که غیر بود است عین بود نیست: ان بعض الظن اثم.

Хотима - зуҳӯри мартабаи ваҳдоният дар аъдод дар Фрдонитаст , яъне ки мартабаи адади салоса ки ҷомеъи завҷият ва ваҳдониятаст , ва дар ин мақоми бҳс​ҳоӣ шарифаст ки шмҳ​оӣ аз он намӯда ми​шўд : ва мо Ромяти ази Ромяти влкни аллоҳи Ромӣ .

خاتمة- ظهور مرتبۀ وحدانیت در اعداد در فردانیت است، یعنی که مرتبۀ عدد ثلاثه که جامع زوجیت و وحدانیت است، و در این مقام بحث​های شریف است که شمه​ای از آن نموده می​شود: و ما رمیت اذ رمیت ولکن اللّه رمی.