Ҳақиқат - мумкин амреаст эътиборӣ ки ақл бар вифқи хеш аз идроки вуҷӯду адам ба ҳам дрзҳн таркиб кунад , ва чун ба ниҳояти тавр хеш расад ки мбдоءи тавр кашфаст ҳукм кунад бдонкаҳи эътиборӣотро дар хориҷ вуҷӯдӣ нест : ани ҳаии алои асмоءи смитмўҳои антму обоءкм .
حقیقت- ممکن امری است اعتباری که عقل بر وفق خویش از ادراک وجود و عدم به هم درذهن ترکیب کند، و چون به نهایت طور خویش رسد که مبداء طور کشف است حکم کند بدانکه اعتباریات را در خارج وجودی نیست: ان هی الا اسماء سمیتموها انتم و آباءکم.
Ҳақиқат - ҷисми вҷсмонёт аз ҷавоҳиру эъроз ба ҷумлагӣ аз умӯри аътборионд , ба ҳақиқати вуҷӯд хориҷӣ надоранд : кмсли ъиси аъҷби алкФори наботаи сами иҳиҷи Фтроаҳи мсФрои сами икўни ҳтомо .
حقیقت- جسم وجسمانیات از جواهر و اعراض به جملگی از امور اعتباریاند، به حقیقت وجود خارجی ندارند: کمثل عیث اعجب الکفار نباته ثم یهیج فتراه مصفرا ثم یکون حطاما.
Ҳақиқат - ваҳдат чун мтъин шуд нуқтаи гашт ва аз суръати анқзоу таҷаддуди тааюноти мутаносиба монанди хаттии сӯрати баст ,у бозози таҷаддуди тааюни хаттии ҷисми пайдои гашт ва аз таҷаддуди тааюноти ҷисмии ҳаракат мусаввир шуду азтъиноти мтўоФқи замон дар ваҳм омаду касрати мавҳумаи ғайри мутаноҳӣ намӯдан гирифт : ксроби бақиъаи иҳсбаҳи алзмони моء ҳатто азои ҷоӣаҳи лами иҷдаҳи шиӣо .
حقیقت- وحدت چون متعین شد نقطه گشت و از سرعت انقضا و تجدد تعینات متناسبه مانند خطی صورت بست، و بازاز تجدد تعین خطی جسم پیدا گشت و از تجدد تعینات جسمی حرکت مصور شد و ازتعینات متوافق زمان در وهم آمد و کثرت موهومۀ غیر متناهی نمودن گرفت: کسراب بقیعة یحسبه الظمآن ماء حتی اذا جائه لم یجده شیئا.
Ҳақиқат - чун аз таваҳҳуми вуҷӯд , маъдӯму мумкину тааюноти маъдӯмоти касрати ношии гашти илои молонҳоиаҳ , ҳар мартаба аз ӯ ба мсобти аъдоди азўоҳд ба хосиятӣу исмӣ махсӯс шуду ихтилофот . Адамӣ намӯдан гирифт :у луи шоءи рбки лҷъли анноси ИМАи воҳидаи влоизолўни мухталифин алои ман раҳми рбку лзолки хлқҳм .
حقیقت- چون از توهم وجود، معدوم و ممکن و تعینات معدومات کثرت ناشی گشت الی مالانهایة، هر مرتبه از او به مثابت اعداد ازواحد به خاصیتی و اسمی مخصوص شد و اختلافات. عدمی نمودن گرفت: و لو شاء ربک لجعل الناس امة واحدة ولایزالون مختلفین الا من رحم ربک و لذالک خلقهم.
Тамсил - ба ҳасби ихтилоф дар сӯрати оинау каммияту кайфият ӯ сӯрати акси мухталифи намояд ,у боз ҳар яке ба хосиятӣу ҳиأтӣ мумтоз гардад : қул кули иъмли алии шоклтаҳ .
تمثیل- به حسب اختلاف در صورت آینه و کمیت و کیفیت او صورت عکس مختلف نماید، و باز هر یکی به خاصیتی و هیأتی ممتاز گردد: قل کل یعمل علی شاکلته.
Ҳақиқат - касӣру касрат қоимаст ба ваҳдат ки мбдоءи мафҳум ӯасту боз ба ҳар як азмротби касрати азрўии куллӣу куллияти ваҳдати муҳӣт буд , чун ҷинсу навъу фаслу мавзӯу мҳмўл . Пас зоҳиру ботини касрати ваҳдат буду касрат ҷзоътборӣ набӯд аз эиътиборот ,у ихтилофоти ваҳдат ки аз хавос касратаст амри адамӣ буд : мотрии фии халқи арраҳмони ман тафовути зуҳӯр ваҳдат дорад .
حقیقت- کثیر و کثرت قایم است به وحدت که مبداء مفهوم او است و باز به هر یک ازمراتب کثرت ازروی کلی و کلیت وحدت محیط بود، چون جنس و نوع و فصل و موضوع و محمول. پس ظاهر و باطن کثرت وحدت بود و کثرت جزاعتباری نبود از اعتبارات، و اختلافات وحدت که از خواص کثرت است امر عدمی بود: ماتری فی خلق الرحمن من تفاوت ظهور وحدت دارد.
Ҳақиқат - зуҳӯри ваҳдат дар касрат ба ҳасби муносибати вмўоФқти аҷзо буд ки мсмоаст ,у мулоимати тбоъу ҷазби қулӯб ба сабаби хафои тааюн адамӣасту зуҳӯри ҳақиқати вуҷӯд дар ваҳдат , ва ин маънӣ дар ҷумлаи аҷзои мавҷӯдоти воқеъ чаҳ ки силсилаи асбоб муттасиласт : алзии эътои кули шиӣии халқа .
حقیقت- ظهور وحدت در کثرت به حسب مناسبت وموافقت اجزا بود که مسما است، و ملایمت طباع و جذب قلوب به سبب خفای تعین عدمی است و ظهور حقیقت وجود در وحدت، و این معنی در جملۀ اجزای موجودات واقع چه که سلسله اسباب متصل است: الذی اعطا کل شیئی خلقه.
Ҳақиқат - аҷзои вуҷӯди офоқ дар ҳасани зоҳири мтбоъднд ,у аҷзои вуҷӯди инсони мутақориб , лоҷарами тасвияу таъдил ки мазҳар ваҳдатаст дар ӯ зоҳир шуд ,у маротиби камолоти куллиёт ба куллӣ дар ӯ ба феъл омад ки навъ охирасту мазҳари томи комили вуҷӯди гашт : всўркми Фоҳсни сўркм , Фтборки аллоҳи аҳсани алхолқин .
حقیقت- اجزای وجود آفاق در حسن ظاهر متباعدند، و اجزای وجود انسان متقارب، لاجرم تسویه و تعدیل که مظهر وحدت است در او ظاهر شد، و مراتب کمالات کلیات به کلی در او به فعل آمد که نوع آخر است و مظهر تام کامل وجود گشت: وصورکم فاحسن صورکم، فتبارک اللّه احسن الخالقین.
Латифа - ишқи маҷозӣ ки ифрот муҳаббатаст ҷуз аз ҳасанӣ ки мазҳар инсониятаст сӯрат набандад ки оинаи дил ӯ мавсуфаст ба сът : лоисънии арзӣу лосмоӣӣу лекини исънии қалби ъбдолмўмни ҷуз ба сӯрати ҳасани том мустағриқ нагардад , ва ҳамин ишқ буд ки аз ғалабаи сӯрати маъшӯқи маҷозии тааюнро бисӯзанд , ва бе музоҳимати эътибори ҳуҷби худ бахуди ишқ бозӣ кунад ва онро ишқ ҳақиқӣ гӯйанд : иҳбҳму иҳбўнаҳ .
لطیفة- عشق مجازی که افراط محبت است جز از حسنی که مظهر انسانیت است صورت نبندد که آینۀ دل او موصوف است به سعت: لایسعنی ارضی و لاسمائی و لیکن یسعنی قلب عبدالمومن جز به صورت حسن تام مستغرق نگردد، و همین عشق بود که از غلبۀ صورت معشوق مجازی تعین را بسوزاند، و بی مزاحمت اعتبار حجب خود بخود عشق بازی کند و آن را عشق حقیقی گویند: یحبهم و یحبونه.
Танбеҳ - асрори маротиби ин ҳолро дар рсолҳоӣ ки мавсӯмаст ба шоҳиди ҳаволаи крдҳоими онҷои талаб бояд кард : нҳни нақси алейк аҳсани алқсс .
تنبیه- اسرار مراتب این حال را در رسالهای که موسوم است به شاهد حواله کردهایم آنجا طلب باید کرد: نحن نقص علیک احسن القصص.