Бидъати аввал аз фалосифа хост
بدعت اول از فلاسفه خاست
Рӯй нораст , фалсафӣ орост
روی نار است، فلسفی آراست
Нафй қудрат кунад ба нодонӣ
نفی قدرت کند به نادانی
То зи бен бар кунад мусулмонӣ
تا ز بن بر کند مسلمانی
Мӯҷиб алзот хонд ӯ ҳақ ро
موجب الذات خواند او حق را
Камтар аз хеш донад ӯ ҳақ ро
کمتر از خویش داند او حق را
Гуфт мутлақ ки нест ӯ қодир
گفت مطلق که نیست او قادر
Каз яке ҷуз яке нашуд содир
کز یکی جز یکی نشد صادر
Гуфт аз ӯ гар шавад ду амри ҷудо
گفت از او گر شود دو امر جدا
Касратӣ гардад андар ӯ пайдо
کثرتی گردد اندر او پیدا
Ақл куллӣ шуд аввалин содир
عقل کلّی شد اولین صادر
Вонгаҳ ӯ дошт се сифати зоҳир
وانگه او داشت سه صفت ظاهر
Ҳастӣу мумкинӣ ва буд аз ҳақ
هستی و ممکنی و بود از حق
Зини се нисбати се чиз ёфт сабақ
زین سه نسبت سه چیز یافت سبق
Ақлу нафасу ҳиўлӣу афлок
عقل و نفس و هیولی و افلاک
Вази фалаки боду обу оташу хок
وز فلک باد و آب و آتش و خاک
Боз аз ашколи даври чархи замон
باز از اشکال دور چرخ زمان
Шуд ҷамоду набот ва пас ҳайвон
شد جماد و نبات و پس حیوان
Нестии зини турои халал дар дайн
نیستی زین ترا خلل در دین
Гар нагуфтӣ ҳакими кӯтаҳи байн
گر نگفتی حکیم کوته بین
Зонка чун гуфт нест зу содир
زانکه چون گفت نیست زو صادر
Ҷузи яке , гашти зини сухани кофар
جز یکی، گشت زین سخن کافر
Масдарят бидонча мафҳум аст
مصدریت بدانچه مفهوم است
Дар ҳақиқат ба зот маъдӯм аст
در حقیقت به ذات معدوم است
Дохиласт ӯ дар эътиборӣот
داخل است او در اعتباریات
Ваон надорад ҳақиқатӣ дар зот
وان ندارد حقیقتی در ذات
Эътиборят ар ба зоти бадӣ
اعتباریت ار به ذات بدی
Ба судӯри яке ду чиз шудӣ
به صدور یکی دو چیز شدی
Манеҳ ангушт бар басар чу сбл
منه انگشت بر بصر چو سبل
То набинӣ яке ду чун аҳвал
تا نبینی یکی دو چون احول
Ҳаст дар илму қудраташи яксон
هست در علم و قدرتش یکسان
Ақли внФсу фалак , замону макон
عقل ونفس و فلک، زمان و مکان
Гар яке дар вуҷӯд пеш афтод
گر یکی در وجود پیش افتاد
Ҳам аз ӯ , на зи зот хеш афтод
هم از او، نه ز ذات خویش افتاد
Бишинав аз ман насиҳат эй сираи мард
بشنو از من نصیحت ای سره مرد
Чун сафеҳон макун таассуби сард
چون سفیهان مکن تعصب سرد
Ҳам туро нест ақлу ҷони охир ?
هم ترا نیست عقل و جان آخر؟
Чанд тақлиди дигарон охир ?
چند تقلید دیگران آخر؟
Нест ҳоҷат ба гуфту гӯйу набард
نیست حاجت به گفت و گوی و نبرد
Ҳам бидон роҳи комдии вогрд
هم بدان راه کامدی واگرد
Асли ту нутфа ва он зи ҳайвон буд
اصل تو نطفه و آن ز حیوان بود
Ҳайвон аз наботу арқон буд
حیوان از نبات و ارکان بود
Бози арқони з на фалак барҷост
باز ارکان ز نُه فلک برجاست
Асару феъли он дар ин пайдост
اثر و فعل آن در این پیداست
Вақти сардӣ дар офтоб равад
وقت سردی در آفتاب رود
Чун шавад гарми сӯии сояи дӯд
چون شود گرم سوی سایه دود
Асар ӯ фитода на як сар
اثر او فتاده نه یک سر
Андарин ҷо ҳаме надонад хар
اندرین جا همی نداند خر
Аз малик на фалак чу гардон аст
از مَلَک نُه فلک چو گردان است
Фалак омад тану малик ҷон аст
فلک آمد تن و ملک جان است
Ғарази тани зи рӯҳ тадбир аст
غرض تن ز روح تدبیر است
Иллат ҳастяш ба таъсир аст
علت هستیش به تأثیر است
Гар фалакро малик чу ҷон бошад
گر فلک را ملک چو جان باشد
Дайни ҳақро чаҳ зу зиён бошад
دین حق را چه زو زیان باشد
Аршу курсӣу ҷрмҳои карот
عرش و کرسی و جرمهای کرات
Камтараст аз бҳоему ҳашарот ?
کمتر است از بهایم و حشرات؟
ХнФсоءу магас , ҳмори қбон
خُنْفَساء و مگس، حمار قبان
Ҳама бо ҷон ,у меҳру ма беҷон ?
همه با جان، و مهر و مه بی جان؟
На сбоҳт , зи феъл ҳайвонӣаст ?
نه سباحت، ز فعل حیوانی است؟
« исбҳўн » гуфт , ин чаҳ биҷонӣаст ?
«یسبحون» گفت، این چه بیجانی است؟
Мбдءи ақлу нафасу ҷисму фалак
مبدء عقل و نفس و جسم و فلک
Ақл ва нафасӣаст ном карда малик
عقل و نفسی است نام کرده ملک
Накунад исми зотро табдил
نکند اسم ذات را تبدیل
Ақл кул нест ҷуз ки исрофил
عقل کل نیست جز که اسرافیل
Марвро офариди ҳақи зи нахуст
مرو را آفرید حق ز نخست
Худ чунинаст дар ҳадиси дуруст
خود چنین است در حدیث درست
Арзи ақл аз он набӯд ғараз
عرض عقل از آن نبود غرض
Ки мақдам буд маҳали арз
که مقدم بود محل عرض
Балки он ҷавҳарӣаст олӣу пок
بلکه آن جوهری است عالی و پاک
Қоими алзот , доими алодрок
قایم الذات، دایم الادراک
Сар ӯ бар қбоби қуббаи арш
سر او بر قباب قبۀ عرش
Пой ӯ дар таноби хаймаи фарш
پای او در طناب خیمۀ فرش
Шудаи маълули иллати аввалӣ
شده معلول علت اولی
Гуфта субҳони рабии алоълӣ
گفته سبحان ربی الاعلی
Сувар ӯ мбдءи ҷаҳони сувар
صور او مبدء جهان صور
Нур ӯ маншаи равони сувар
نور او منشأ روان صور
Ҳақ тъолиш дода лавҳу қалам
حق تعالیش داده لوح و قلم
То наад мактаби вуҷӯду адам
تا نهد مکتب وجود و عدم
Ба яке нафхаи ҳазин аз сувар
به یکی نفخۀ حزین از صور
Зиндагонро дароварди дргўр
زندگان را درآورد درگور
Ба дгрнФхаҳи шукри ханда
به دگرنفخۀ شکر خنده
Мурдагонро ҳаме кунад зинда
مردگان را همی کند زنده
Бози тафсили кори исрофил
باز تفصیل کار اسرافیل
Рӯҳ Микоиласту ъзроӣил
روح میکائیل است و عزرائیل
Карда тафвизи илму ризқу фано
کرده تفویض علم و رزق و فنا
Ҳақи таъолии бад-ӣни се хонаи худо
حق تعالی بدین سه خانه خدا
Мазҳари нур исм раҳмонанд
مظهر نور اسم رحمانند
Ба вакилии ҳақ ҷаҳон бонанд
به وکیلی حق جهان بانند
Зин расад илми вазон дигар рӯзӣ
زین رسد علم وزان دگر روزی
Ваон дигар ҷони барад ба дилсӯзӣ
وان دگر جان برد به دلسوزی
Ҳамаи нури мшоъли лоҳут
همه نور مشاعل لاهوت
Ҳамаи рӯҳи ҳёкли носут
همه روح هیاکل ناسوت
Ҷабарут мутаҳҳар қудсанд
جبروت مطهر قدسند
Малакӯт мунаввар инсанд
ملکوت منور انسند
Уфуқи аъло ин якеро ҷой
افق اعلی این یکی را جای
Ваон якеро ҷаноби поки худоӣ
وان یکی را جناب پاک خدای
Мутавассит ба рутба , не ба макон
متوسط به رتبه، نی به مکان
Ъқлҳоӣ дигар аз ин то он
عقلهای دگر از این تا آن
Ақли фаъоли Ҷабраили амин
عقل فعال جبرئیل امین
Мбдءи рўҳҳои аҳли замин
مبدء روحهای اهل زمین