Ақлу давлати соъат саъдӣ намуданд ихтиёр

عقل و دولت ساعت سعدی نمودند اختیار

Соъати саъдии ҳазораш саъди Акбари пешкор

ساعت سعدی هزارش سعد اکبر پیشکار

Соъатии кони соъат аз хӯбии гулистони Ирам

ساعتی کان ساعت از خوبی گلستان ارم

Дар нахустин гом гардад боғ фурдуаст дучор

در نخستین گام گردد باغ فردوست دچار

Соъатии кони соъат ар обӣ равад ҳамроҳи абр

ساعتی کان ساعت ار آبی رود همراه ابر

Боз гардад қатра ҳояш гашта дар шоҳвор

باز گردد قطره‌هایش گشته در شاهوار

Соъатии кони соъат ар гаштии Сикандари комҷўӣ

ساعتی کان ساعت ار گشتی سکندر کامجوی

Ёфтӣ сари чашмаи Хизр аз бен дандони мор

یافتی سر چشمهٔ خضر از بن دندان مار

Соъатии кони соъат ар толеъ шавад меҳр аз уфуқ

ساعتی کان ساعت ار طالع شود مهر از افق

То ба шоми рӯзи маҳшари тобад аз нисфи алнҳор

تا به شام روز محشر تابد از نصف النهار

Соъатии кони соъат ар ояд бурун аз байзаи бум

ساعتی کان ساعت ار آید برون از بیضه بوم

Бар дамади пари ҳамоиш аз ямин ва аз ясор

بر دمد پر همایش از یمین و از یسار

Соъатии кони соъат ар сар бар занад тоҷи хурӯс

ساعتی کان ساعت ار سر بر زند تاج خروس

Гирад аз симурғ биравӣ шоҳии мурғони қарор

گیرد از سیمرغ بروی شاهی مرغان قرار

Соъатӣ алҳақ чаҳ соъат , соъатии ксори он

ساعتی الحق چه ساعت ، ساعتی کثار آن

Зари буруни рези зи хорои гул бурун ояд зи хор

زر برون ریز ز خارا گل برون آید ز خار

Соъатӣ алҳақ чаҳ соъати соъати саъдӣ казу

ساعتی الحق چه ساعت ساعت سعدی کزو

Саъд гардун дорад осори саодати мустаъор

سعد گردون دارد آثار سعادت مستعار

Дар чунин вақти ҳумоюнӣу фаррухи соъатӣ

در چنین وقت همایونی و فرخ ساعتی

Зад ба давлати хаймаи беруни довари ҷами иқтидор

زد به دولت خیمه بیرون داور جم اقتدار

Хаймае зон арсаи гетии пар аз меху таноб

خیمه‌ای زان عرصه گیتی پر از میخ و طناب

Миннатҳои тӯлу арзаши тӯлу арзи рӯзгор

منتهای طول و عرضش طول و عرض روزگار

Хаймае кандар майонаш ваҳмрогар сар диҳанд

خیمه‌ای کاندر میانش وهم را گر سر دهند

Пари бигардад лек охир раҳ наёяд бар канор

پر بگردد لیک آخر ره نیاید بر کنار

Хаймае коимн шаванд аҳли қиёмати зи офтоб

خیمه‌ای کایمن شوند اهل قیامت ز آفتاب

Гар касаш дар арса маҳшар занад рӯзи шиор

گر کسش در عرصهٔ محشر زند روز شعار

Хаймае бояд ки бошад инчунинаш тӯлу арз

خیمه‌ای باید که باشد اینچنینش طول و عرض

То сипеҳри ҳишмату шавкат дар ӯ гирад қарор

تا سپهر حشمت و شوکت در او گیرد قرار

Зинати иқболу давлати зевари фару шиква

زینت اقبال و دولت زیور فر و شکوه

Ҳиллӣаи малику малики перояи ъзу виқор

حلیهٔ ملک و ملک پیرایهٔ عز و وقار

Шоҳи дарёи дили ғиоси аддӣни Муҳамад каз кафш

شاه دریا دل غیاث الدین محمد کز کفش

Кони براردи аломон ва баҳр гуяд зинҳор

کان برآرد الامان و بحر گوید زینهار

Дар паноҳи пос ӯ равшан бимонад солҳо

در پناه پاس او روشن بماند سالها

Дар миёни об ҳамчун дидаи моҳии шарор

در میان آب همچون دیدهٔ ماهی شرار

Ҳастӣ аз олами гурезад то дар малики адам

هستی از عالم گریزد تا در ملک عدم

Гар зи ҷяши қаҳр ӯ бар даҳр тозад як савор

گر ز جیش قهر او بر دهر تازد یک سوار

Эминӣ дар малик то ҳаддӣаст каз инсоф ӯ

ایمنی در ملک تا حدیست کز انصاف او

Ошён гиранд мурғон дар миёни раҳгузор

آشیان گیرند مرغان در میان رهگذار

Гар зи рои равшан ӯ партав уфтад дар ҷаҳон

گر ز رای روشن او پرتو افتد در جهان

Ҳомила хуршед зояд дар саводи Зангбор

حامله خورشید زاید در سواد زنگبار

Бскаҳ сар дорад танаффур дар тани бадхоҳ ӯ

بسکه سر دارد تنفر در تن بدخواه او

Чун ба пои дори ибрат ҷо кунад он нобакор

چون به پای دار عبرت جا کند آن نابکار

Аз замини норафтаи поиш бар сари курсӣ ҳануз

از زمین نارفته پایش بر سر کرسی هنوز

Сар буд аз шавқи рақсон бар фарози чӯби дор

سر بود از شوق رقصان بر فراز چوب دار

Кӯҳрогар бар камар зад аз камар афтод кӯҳ

کوه را گر بر کمر زد از کمر افتاد کوه

Ҳаст теғи ботинаши қоими мақоми зулфиқор

هست تیغ باطنش قائم مقام ذوالفقار

Атласи гардун ба қади ломакон будӣ баланд

اطلس گردون به قد لامکان بودی بلند

Гар зи қадари ҳимматат май буд ӯро пуду тор

گر ز قدر همتت می‌بود او را پود و تار

Осмон гар доштӣ дастӣ чу дасти ҳимматат

آسمان گر داشتی دستی چو دست همتت

Бар сари қадари ту гавҳарҳои худ кардӣ нисор

بر سر قدر تو گوهرهای خود کردی نثار

намедиҳад адли ту майлаш аз бирават шери нар

می‌دهد عدل تو میلش از بروت شیر نر

намекашад чун серумаи оҳӯи барраи андари марғзор

می‌کشد چون سرمه آهو بره اندر مرغزار

Равзаи фирдавси базми тест кандар соҳаташ

روضه فردوس بزم تست کاندر ساحتش

Ҳар чаҳ дар дил бугзарад ҳозир шавад бе интизор

هر چه در دل بگذرد حاضر شود بی انتظار

Гар зи базми хуррамати бодии вазад дар бӯстон

گر ز بزم خرمت بادی وزد در بوستان

Оварад гулбун ба ҷои гули лаби пари хандаи бор

آورد گلبن به جای گل لب پر خنده بار

Дафтари ҷӯади худовандони эҳсон назд кист

دفتر جود خداوندان احسان نزد کیست

Гӯи биёу ончии арбоб карам дорад биор

گو بیا و آنچه ارباب کرم دارد بیار

То биорам фаслӣ аз ҷавдат ки дафтарро тамом

تا بیارم فصلی از جودت که دفتر را تمام

зи об пешонӣ бишӯяд бскаҳ гардад шармсор

ز آب پیشانی بشوید بسکه گردد شرمسار

Пеши дасти гавҳари афшонат ки фавқи дстҳост

پیش دست گوهر افشانت که فوق دستهاست

Вази гуҳарборяши пар дар гашта домони баҳор

وز گهرباریش پر در گشته دامان بحار

Ҳаст дарё кед ва дар юза гавҳар кунад

هست دریا کید و در یوزهٔ گوهر کند

Инки баъзе абр май хўонндш ва баъзе бухор

اینکه بعضی ابر می‌خوانندش و بعضی بخار

Дайни пноҳои доўрои шоҳои раияти пурваро

دین پناها داورا شاها رعیت پرورا

Бод бар даври ту ёрб даври гетиро мадор

باد بر دور تو یارب دور گیتی را مدار

Рӯ ба ҳар ҷониб ки Рахш азм ронад бахти ту

رو به هر جانب که رخش عزم راند بخت تو

Комрони онҷо рӯй ое аз онҷои комкор

کامران آنجا روی آیی از آنجا کامکار

Май рӯй андари сари роҳи видоъати марди вазн

می‌روی اندر سر راه وداعت مرد وزن

Пой дар гул мондаанд аз оби чашми ашкбор

پای در گل مانده‌اند از آب چشم اشکبار

Гарна дар занҷир будандӣ зи мавҷи оби чашм

گرنه در زنجیر بودندی ز موج آب چشم

Каси нмондӣ каз пяти нштоФтии девонаи вор

کس نماندی کز پیت نشتافتی دیوانه وار

Хайма то берун задӣ аз шаҳри шаҳрӣ каз хушӣ

خیمه تا بیرون زدی از شهر شهری کز خوشی

Буд чун доролқрории гашт чун доролбўор

بود چون دارالقراری گشت چون دارالبوار

Аз бурунаши брнхизди ҷузи ғариви алҳзр

از برونش برنخیزد جز غریو الحذر

Вази дарунаши брнёиди ҷузи хурӯши алФрор

وز درونش برنیاید جز خروش الفرار

Шуд чунон обу ҳавои мувҳиш ки нафрат ме кунад

شد چنان آب و هوا موحش که نفرت می‌کند

Тоирон аз шохсору моҳён аз ҷӯйбор

طایران از شاخسار و ماهیان از جویبار

Гар ҷидору сақфро будӣ дар ӯ пои гурез

گر جدار و سقف را بودی در او پای گریز

Ин замон дар хонаҳо не сақф монадӣ неи ҷидор

این زمان در خانه‌ها نی سقف ماندی نی جدار

Ту ҳануз андари канори шаҳр ва инҳо дар миён

تو هنوز اندر کنار شهر و اینها در میان

Оҳ агар аз шаҳри як манзил рӯй эй шаҳриёр

آه اگر از شهر یک منزل روی ای شهریار

Ҳол шаҳр инаст ҳоли сокинонашро мапурс

حال شهر اینست حال ساکنانش را مپرس

Корашон саъбаст сабришон диҳад парвардгор

کارشان صعب است صبریشان دهد پروردگار

Музтариб , ошуфтаи хотир , тнгдли андӯҳнок

مضطرب، آشفته خاطر، تنگدل اندوهناک

Ҳам вазеъ ва ҳам шариф ва ҳам сағир ва ҳам кбор

هم وضیع و هم شریف و هم صغیر و هم کبار

Худ бифармо чун заъифонро нагардад дили ду ним

خود بفرما چون ضعیفان را نگردد دل دو نیم

Лошаи лангу шишаи дарбору гузар бар кӯҳсор

لاشه لنگ و شیشه دربار و گذر بر کوهسار

Даст аз тирёк кӯтоҳасту ҷони андари хатар

دست از تریاک کوتاه است و جان اندر خطر

По наҳй торики шаб чун бар дар сӯрохи мор

پا نهی تاریک شب چون بر در سوراخ مار

Аз парешоне Фромш карда модари Тифли хеш

از پریشانی فرامش کرده مادر طفل خویش

Балки рафтаи шери ҳам аз ёди Тифли ширхор

بلکه رفته شیر هم از یاد طفل شیرخوار

Ҳар ҷамоат дар хаёлӣ ҳар гуруҳи андари ғамӣ

هر جماعت در خیالی هر گروه اندر غمی

Ин ки чун ором гирад ваон ки чун гирад қарор

این که چون آرام گیرد وان که چون گیرد قرار

Чун қавӣ зӯр оварад дорад заъифонро ки пос

چون قوی زور آورد دارد ضعیفان را که پاس

Гар ҷаҳди бодӣ ба домон ки овезади ғубор

گر جهد بادی به دامان که آویزد غبار

Гургҳои тези дандонро ки дандон башикананд

گرگهای تیز دندان را که دندان بشکنند

Венаи лагади зани астаронро чун тавон кардани ҷидор

وین لگد زن استران را چون توان کردن جدار

Муфлисон дар ғам ки дигари кӣсаҳо чун пар кунанд

مفلسان در غم که دیگر کیسه‌ها چون پر کنند

Авлои ваҳшӣ ки пар мекард солӣ чанд бор

اولا وحشی که پر می‌کرد سالی چند بار

Осмони қдрои баланди иқболи шоҳо , зонка ҳаст

آسمان قدرا بلند اقبال شاها، زانکه هست

Бар Аннани тавсанати дасти мау меҳри устувор

بر عنان توسنت دست مه و مهر استوار

Зери рони дории барроқи гарм бар Айюқ тоз

زیر ران داری براق گرم بر عیوق تاز

Каз паии миъроҷи давлат бар нишондати кирдигор

کز پی معراج دولت بر نشاندت کردگار

Ҳар қадам тай кун сипеҳрӣ то фазои ломакон

هر قدم طی کن سپهری تا فضای لامکان

Ломакон яъне бисоти боргоҳи шаҳриёр

لامکان یعنی بساط بارگاه شهریار

То бибинӣ кандарон айвон ки дорад ҷузи ту қадар

تا ببینی کاندران ایوان که دارد جز تو قدر

То бибинӣ кандарон хилват ки дорад ҷузи ту бор

تا ببینی کاندران خلوت که دارد جز تو بار

То бибинӣ салтанатро кист соҳиби машварат

تا ببینی سلطنت را کیست صاحب مشورت

То бибинӣ мамлакатро кист соҳиби ихтиёр

تا ببینی مملکت را کیست صاحب اختیار

То ту бошӣ дайгариро кас нахоҳад баради ном

تا تو باشی دیگری را کس نخواهد برد نام

Буд ин асл сухан кардам ба ин ҳарфи ихтисор

بود این اصل سخن کردم به این حرف اختصار

То чунин бошад ки бошад дар шумори шаҳру кӯй

تا چنین باشد که باشد در شمار شهر و کوی

Чун шавад бар рӯй саҳрои хаймае чанд устувор

چون شود بر روی صحرا خیمه‌ای چند استوار

Шаҳр маъмурӣ шавад ҳар ҷо ки фармое нузул

شهر معموری شود هر جا که فرمایی نزول

Давлаташи дарвозаи бону ҳифзи яздонаши ҳисор

دولتش دروازه‌بان و حفظ یزدانش حصار