Асарҳо дорад ин оҳи шабона

اثرها دارد این آه شبانه

Вале гар нест ошиқ дар миёна

ولی گر نیست عاشق در میانه

Аҷабҳо дорад ин ишқи пари афсун

عجبها دارد این عشق پر افسون

Вале чун ошиқ аз худ рафт берун

ولی چون عاشق از خود رفت بیرون

Чу бихўд аз дилӣ оҳӣ барояд

چو بیخود از دلی آهی برآید

Даруни тирагӣ моҳӣ барояд

درون تیرگی ماهی برآید

Чу бе худ ояд аз ҷонии фиғонӣ

چو بی‌خود آید از جانی فغانی

Шавад номеҳрбонии меҳрбонӣ

شود نامهربانی مهربانی

Чу ошиқро муроди хеш бояд

چو عاشق را مراد خویش باید

Ба рӯйиш кӣ дар васлии кушояд

به رویش کی در وصلی گشاید

Надонад каз муҳаббат бо хабар нест

نداند کز محبت با خبر نیست

Ҳаме нолад ки бо ишқам асар нест

همی نالد که با عشقم اثر نیست

Дилӣ бояд з ҳар умеди холӣ

دلی باید ز هر امید خالی

Даруни сӯз , орзўкш , лоуболӣ

درون سوز، آرزوکش، لاابالی

Ки то бо талхи комӣ ҳо барояд

که تا با تلخ کامی‌ها برآید

Магари ширини лабиро дрхўроид

مگر شیرین لبی را درخورآید

Чу Фарҳоди орзӯро дар даруни кишт

چو فرهاد آرزو را در درون کشت

Калид орзӯҳо ёфт дар мушт

کلید آرزوها یافت در مشت

Ба куллӣ кард чун аз худ карона

به کلی کرد چون از خود کرانه

Биёмад тири оҳаш бар нишона

بیامد تیر آهش بر نشانه

Намӯд аз давлати ишқи громиш

نمود از دولت عشق گرامیش

Асар дар коми ширини талхи комяш

اثر در کام شیرین تلخ کامیش

Чунон бад кун шаҳи хубони армн

چنان بد کن شه خوبان ارمن

Сари шукри лабони ширини пари фан

سر شکر لبان شیرین پر فن

Шуд аз он дашти минои фоми дилгир

شد از آن دشت مینا فام دلگیر

Вазони гулгашти дилкаши хотираши сайр

وزان گلگشت دلکش خاطرش سیر

Ба худ мегуфт ширинро чаҳ афтод

به خود می‌گفت شیرین را چه افتاد

Ки ҷон бо талхкомӣ боядаш дод

که جان با تلخکامی بایدش داد

На ваҳши даштам ва на доми кҳсор

نه وحش دشتم و نه دام کهسار

Ки бе доми андари ин даштами гирифтор

که بی دام اندر این دشتم گرفتار

Гул бастоне оварадам ба саҳро

گل بستانی آوردم به صحرا

Надонистам нахоҳад монад раъно

ندانستم نخواهد ماند رعنا

Гули саҳро тамошое надорад

گل صحرا تماشایی ندارد

Тароватҳои раъное надорад

طراوت های رعنایی ندارد

Хадангамро асири ғарқи хӯн ба

خدنگم را اسیر غرق خون به

Ба рнҷирми сару кори ҷунун ба

به رنجیرم سر و کار جنون به

Чаҳ ӣнҷо буд бояд бо дили танг

چه اینجا بود باید با دل تنگ

Ба сари даст ва ба пои хор ва ба дили санг

به سر دست و به پا خار و به دل سنگ

Худ ин мегуфт ва худ инсоф ме дод

خود این می‌گفت و خود انصاف می‌داد

Ки ҷурми ин дашту саҳроро науфтод

که جرم این دشت و صحرا را نیفتاد

Ба боғ оем чу бо ҷонии пар аз доғ

به باغ آیم چو با جانی پر از داغ

Гунаҳ бар худ нуҳуми беҳтар ки бар боғ

گنه بر خود نهم بهتر که بر باغ

Агар дӯзах наҳодӣ дар биҳишт аст

اگر دوزخ نهادی در بهشت است

Чаҳ бандад бар биҳишти ин ҷурм зишт аст

چه بندد بر بهشت این جرم زشت است

Касе каши коми талх аз ҷӯш сифр аст

کسی کش کام تلخ از جوش صفر است

Ба шукри нисбати талхяш бе ҷост

به شکر نسبت تلخیش بی‌جاست

Ту гӯйӣ аз дилии оҳӣ асар кард

تو گویی از دلی آهی اثر کرد

Ки ширинро чунин хунин ҷигар кард

که شیرین را چنین خونین جگر کرد

Агар донам зи хусрави мушкили хеш

اگر دانم ز خسرو مشکل خویش

Ҳавасро раҳ наёбам дар дили хеш

هوس را ره نیابم در دل خویش

Ҳамоно он ғариби санъати оро

همانا آن غریب صنعت آرا

Ки кори аФкндмш бо санги хоро

که کار افکندمش با سنگ خارا

Ба санги ашкстнш чун буд дастӣ

به سنگ اشکستنش چون بود دستی

Диламро зу падед омад шикастӣ

دلم را زو پدید آمد شکستی

Ба чашм аз дили пас онгаҳ дод моя

به چشم از دل پس آنگه داد مایه

зи наздикон муҳаррам хонд доя

ز نزدیکان محرم خواند دایه

Бигуфт эй заҳри ғам дар комам аз ту

بگفت ای زهر غم در کامم از تو

Ба лавҳи зиндагонии номам аз ту

به لوح زندگانی نامم از تو

Чаҳ будигар нпрўрдӣ ба шерам

چه بودی گر نپروردی به شیرم

Ки пистон аҷал мекард сайрам

که پستان اجل می‌کرد سیرم

Ба шери аввали зи маргами вои рҳондӣ

به شیر اول ز مرگم وا رهاندی

Ба охир дар дами шерами нишондӣ

به آخر در دم شیرم نشاندی

Чаҳ дардаст ин ки дар дил гашта анбӯҳ

چه درد است این که در دل گشته انبوه

Диласт ин дил на ҳомӯнаст ва на кӯҳ

دلست این دل نه هامون است و نه کوه

Дамии дигар дар ин дашт ар бимонам

دمی دیگر در این دشت ار بمانم

Ба кӯҳи аздшт бояд шуд равонам

به کوه ازدشت باید شد روانم

Бигуфто дояи к-эии ҷонами зи меҳрат

بگفتا دایه کای جانم ز مهرت

Фурӯзон чун з май тобандаи чеҳрат

فروزان چون ز می تابنده چهرت

Ба дили дард ва ба ҷонати ғами мабодо

به دل درد و به جانت غم مبادا

зи ғами сарви равонати хами мабодо

ز غم سرو روانت خم مبادا

Чаро чун зулфи худ дар печи втобӣ

چرا چون زلف خود در پیچ وتابی

Сияҳи рӯз аз чаҳ эй чун офтобӣ

سیه روز از چه‌ای چون آفتابی

зи парвизи арбдинсони дардмандӣ

ز پرویز اربدینسان دردمندی

Аз ӣнҷо то сипоҳон нест чанде

از اینجا تا سپاهان نیست چندی

Ба гулгуни ткоўри даҳ Аннан ро

به گلگون تکاور ده عنان را

Сияҳи гардон ба лашкари аспҳон ро

سیه گردان به لشکر اسپهان را

Итобу ғамзаро бо ҳам баромез

عتاب و غمزه را با هم برآمیز

Ба тороҷи балои даҳ рахти парвиз

به تاراج بلا ده رخت پرویز

Дар ин зулмоти ғам то чанд Монӣ

در این ظلمات غم تا چند مانی

Равони шӯи ҳамчуи оби зиндагонӣ

روان شو همچو آب زندگانی

зи тоби зулф аз хусрави бабри тоб

ز تاب زلف از خسرو ببر تاب

зи оби лаъл бар шукр бизан об

ز آب لعل بر شکر بزن آب

зи лаъли обдор ва рӯй анвар

ز لعل آبدار و روی انور

Ба шукри оби шӯ бар хусрави озар

به شکر آب شو بر خسرو آذر

Дили парвизи ширинро мусаххар

دل پرویز شیرین را مسخر

Ту талхӣ кардӣ ва додӣ ба шукр

تو تلخی کردی و دادی به شکر

Нишоед малик додан дигарон ро

نشاید ملک دادن دیگران را

Супурдани худ ба дарвешии ҷаҳон ро

سپردن خود به درویشی جهان را

Шукрро гарчи дар он малик раҳ нест

شکر را گرچه در آن ملک ره نیست

Ки давр аз рӯй ту дар зот шаҳ нест

که دور از روی تو در ذات شه نیست

Вале чун дуздро бинӣ ба хорӣ

ولی چون دزد را بینی به خواری

БроФрозди илм дар шаҳриёрӣ

برافرازد علم در شهریاری

Ҳадиси дояро ширин чу бшнФт

حدیث دایه را شیرین چو بشنفت

Барошуфт ва ба талхӣ посухаш гуфт

برآشفت و به تلخی پاسخش گفت

Ки эй фартут аз ин беҳудаи гӯйӣ

که ای فرتوت از این بیهوده گویی

Ба дили озори ширин чанд ҷӯӣ

به دل آزار شیرین چند جویی

Магар ҳар кас дилӣ дорад парешон

مگر هر کس دلی دارد پریشان

зи парвизаш ғамӣ бӯда сети пинҳон

ز پرویزش غمی بوده‌ست پنهان

Магари ҳаркас дилӣ дорад пари оташ

مگر هرکس دلی دارد پر آتش

зи шукр хотирӣ дорад мушавваш

ز شکر خاطری دارد مشوش

Марои ин сарзамин носозгор аст

مرا این سرزمین ناسازگار است

Ба парвизу сФоҳонм чикор аст

به پرویز و سفاهانم چکار است

зи парвизами бадали чизеи набӯдаи сет

ز پرویزم بدل چیزی نبوده‌ست

Чунон донам ки парвизии набӯдаи сет

چنان دانم که پرویزی نبوده‌ست

Ман ин оби вҳўои номувофиқ

من این آب وهوای ناموافق

Наме байнам ба табъи хеши лоиқ

نمی‌بینم به طبع خویش لایق

Куҷо бо асФҳонми хуши фитодаи сет

کجا با اسفهانم خوش فتاده‌ست

Ки пиндорам дар он оташи фитодаи сет

که پندارم در آن آتش فتاده‌ست

Ғараз инаст каз ин об ва хок аст

غرض اینست کز این آب و خاک است

Ки ҷони ғамгину дил андӯҳнок аст

که جان غمگین و دل اندوهناک است

Чу бояд рафт аз ин водӣ ба ночор

چو باید رفت از این وادی به ناچار

Куҷо бояд намӯд оҳанги рафтор

کجا باید نمود آهنگ رفتار

Ту каз мо солхўрди ин ҷаҳонӣ

تو کز ما سالخورد این جهانی

Салоҳи хурдсолонро чаҳ доне

صلاح خردسالان را چه دانی

Чу доя дид пари хӯни дида ӯ

چو دایه دید پر خون دیدهٔ او

зи хусрави хотири ранҷида ӯ

ز خسرو خاطر رنجیدهٔ او

Ба худ гуфт ин гул аз бе андалебӣ

به خود گفت این گل از بی‌عندلیبی

Сару кораш буд бо ношикебӣ

سر و کارش بود با ناشکیبی

Агарчӣ табъаш аз хусрав нФўр аст

اگرچه طبعش از خسرو نفور است

Вале ошуфта ӯро зарур аст

ولی آشفتهٔ او را ضرور است

Маӣ дар ҷилва бо ин нозанинӣ

مهی در جلوه با این نازنینی

Нахоҳад сохт бо танҳо нишинӣ

نخواهد ساخت با تنها نشینی

Гулии зинсони чамани афрӯзу дилкаш

گلی زینسان چمن افروز و دلکش

Ки рӯйиш дар чаман афрӯхт оташ

که رویش در چمن افروخت آتش

Ривоҷи навбаҳораш гӯ набошад

رواج نوبهارش گو نباشد

Кам аз мурғии ҳазораш гӯ набошад

کم از مرغی هزارش گو نباشد

Бигуфто гашт бояд раҳнамӯнаш

بگفتا گشت باید رهنمونش

Ки роҳ уфтад ба сӯии бесутунаш

که راه افتد به سوی بیستونش

Магар чун ноз ӯ бинад ниёзӣ

مگر چون ناز او بیند نیازی

Ба гунҷишкӣ шавад машғӯли бозӣ

به گنجشکی شود مشغول بازی

Магар чун зулф ӯ бинад асирӣ

مگر چون زلف او بیند اسیری

Ба нахҷӣрӣ шавад осӯдаи ширӣ

به نخجیری شود آسوده شیری

Бигуфт акнӯн казин саҳро ба ночор

بگفت اکنون کزین صحرا به ناچار

Бибояд бор бар бастан ба якбор

بباید بار بر بستن به یکبار

Салоҳ инаст эй шӯхи смнбр

صلاح اینست ای شوخ سمنبر

Ки сӯии бесутуни ронии ткоўр

که سوی بیستون رانی تکاور

Ки саҳрояши саросари лола зор аст

که صحرایش سراسر لاله زار است

Ҳамаи кӯҳаш баҳораст ва нигор аст

همه کوهش بهار است و نگار است

Магар , чун гашти он саҳрои намояд

مگر ، چون گشت آن صحرا نماید

Гиреҳ аз уқдаи хотири кушояд

گره از عقدهٔ خاطر گشاید

Ҳам андари бесутуни он фаррухи устод

هم اندر بیستون آن فرخ استاد

Ки дорад дар тани оҳани ҷони зи фӯлод

که دارد در تن آهن جان ز فولاد

Яқин зон дам ки бозу бар гушӯдаи сет

یقین زان دم که بازو بر گشوده‌ست

зи калаку теша санъатҳо намӯда сет

ز کلک و تیشه صنعتها نموده‌ست

Ба санъатҳои ӯ табъат хуш уфтад

به صنعت‌های او طبعت خوش افتد

Ки санъатҳои чинӣ дилкаш уфтад

که صنعتهای چینی دلکش افتد

Дар ӣнҷо низ чанде буд бояд

در اینجا نیز چندی بود باید

Ки то байнам аз гардун чаҳ зояд

که تا بینم از گردون چه زاید

Ҳадиси дояро ширин чу бишунид

حدیث دایه را شیرین چو بشنید

Табассум кард ва пинҳонӣ писандид

تبسم کرد و پنهانی پسندید

Бигуфто гарчи акнӯн хотири ман

بگفتا گرچه اکنون خاطر من

Ба ҷое хуш надорад бор бар ман

به جایی خوش ندارد بار بر من

Каз он рӯзӣ ки маскан шуд Ироқам

کز آن روزی که مسکن شد عراقم

Ҳама заҳрасту талхӣ дар мазоқам

همه زهر است و تلخی در مذاقم

зи парвизами замонии хотири шод

ز پرویزم زمانی خاطر شاد

Набӯдаи сет эй ки рӯзи хуши нбинод

نبوده‌ست ای که روز خوش نبیناد

Валикин чун ҳавои бесутун низ

ولیکن چون هوای بیستون نیز

Буд чун дашти армни ъушрати ангез

بود چون دشت ارمن عشرت انگیز

Бибояд як думоҳи он ҷойгаҳ буд

بباید یک دوماه آن جایگه بود

Вазони пас рӯ ба армн кард ва осуд

وزان پس رو به ارمن کرد و آسود

Ба ҳукмаши рахт аз он манзил кашиданд

به حکمش رخت از آن منزل کشیدند

Ба сӯии бесутун маҳмил кашиданд

به سوی بیستون محمل کشیدند

зи бас ҳар сӯи Ғаззолии нозанин буд

ز بس هر سو غزالی نازنین بود

Саросари дашт чун саҳрои чин буд

سراسر دشت چون صحرای چین بود

Ба суръат бскаҳ паймӯданд ҳомӯн

به سرعت بسکه پیمودند هامون

Ба як фарсангӣ аз так монад гулгун

به یک فرسنگی از تک ماند گلگون

Яке зон ма ҷабинон шуд сабк тоз

یکی زان مه جبینان شد سبک تاز

Ба гӯш кӯҳкан гуфт ин хабари боз

به گوش کوهکن گفت این خبر باز

Чунин гӯйанд кун пӯлоди панҷа

چنین گویند کان پولاد پنجه

Ки буд аз панҷааш пӯлоди ранҷа

که بود از پنجه‌اش پولاد رنجه

Миён барбаст ва омад пеши бозаш

میان بربست و آمد پیش بازش

Ниёзии баради андари худ ри нозаш

نیازی برد اندر خورد نازش

Чунон кони моҳи пайкари бади савора

چنان کان ماه پیکر بد سواره

Ба гардан бар кашид он моҳи пора

به گردن بر کشید آن ماه پاره

Аён аз пушти зини он моҳи рухсор

عیان از پشت زین آن ماه رخسار

Чу моҳии ков аён гардад зи кҳсор

چو ماهی کاو عیان گردد ز کهسار

Ба чолокии ҳамеи баради он дили афрӯз

به چالاکی همی برد آن دل افروز

Ба гулгун шуд ба чолокӣ так омӯз

به گلگون شد به چالاکی تک آموز

Ту каз неруии ишқат огаҳӣ нест

تو کز نیروی عشقت آگهی نیست

Машав мункир ки ин ҷуз аблаҳӣ нест

مشو منکر که این جز ابلهی نیست

Агар гӯйии нишони ъшқбозон

اگر گویی نشان عشقبازان

Тании лоғар буд ҷисмии гудозон

تنی لاغر بود جسمی گدازان

зи ошиқи ин сухан содиқ набошад

ز عاشق این سخن صادق نباشد

Вагар бошад яқин ошиқ набошад

وگر باشد یقین عاشق نباشد

Касе кӯ бар дилаш чун ишқ ёрӣаст

کسی کو بر دلش چون عشق یاریست

Буриш гулгун кашӣдан саҳл корӣаст

برش گلگون کشیدن سهل کاریست

На ҳар кўъошқаст аз ғам назор аст

نه هر کوعاشق است از غم نزار است

Басои касро ки ин ғам созгор аст

بسا کس را که این غم سازگار است