Баҳори дилкашу боғи маъонӣ

بهار دلکش و باغ معانی

Чунин пайдо кунад роз наоне

چنین پیدا کند راز نهانی

Ки ширини он баҳори гулшани роз

که شیرین آن بهار گلشن راز

Баҳорон шуд ба даштии ғуссаи пардоз

بهاران شد به دشتی غصه پرداز

Биҳиштии кавсари андари чашма сораш

بهشتی کوثر اندر چشمه سارش

Дами исои ниҳон дар навбаҳораш

دم عیسی نهان در نوبهارش

Фазояш чун сарой май фурӯашон

فضایش چون سرای می‌فروشان

Ҳавояш чун димоғи бодаи навашон

هوایش چون دماغ باده نوشان

Ҳамаи саҳрои гирифтаи лолау гул

همه صحرا گرفته لاله و گل

Хурӯши сорӣу дастони булбул

خروش ساری و دستان بلبل

Забони сӯсанаш аз гуфт хомӯш

زبان سوسنش از گفت خاموش

Ки оҳанг тзўротш кунад гӯш

که آهنگ تذوراتش کند گوش

Ба пои чашма бо гулҳои шодоб

به پای چشمه با گلهای شاداب

Фурӯғи оташ афзӯн гашта аз об

فروغ آتش افزون گشته از آب

зи сангаши лолаҳои оташини ранг

ز سنگش لاله‌های آتشین رنگ

Баровардаи бурун чун оташ аз санг

برآورده برون چون آتش از سنگ

Дар ӯ ризвон ба миннат гашта муздур

در او رضوان به منت گشته مزدور

зи хокаши бардаи атри турраи ҳур

ز خاکش برده عطر طره حور

Гулаш яксар ба ранги арғавон буд

گلش یکسر به رنگ ارغوان بود

Валикин бо нишоти заъфарон буд

ولیکن با نشاط زعفران بود

зи хокаши сабза чун ханҷари дамида

ز خاکش سبزه چون خنجر دمیده

Ба қасди ҷони ғам ханҷар кашида

به قصد جان غم خنجر کشیده

зи бас дар ваии дарахти сояи густар

ز بس در وی درخت سایه گستر

Набӯдаш ҷузи сиёҳи соя парвар

نبودش جز سیاه سایه پرور

Нигуни беди мўлаҳ дар самани зор

نگون بید موله در سمن زار

Саманро саҷда май барадии шмни зор

سمن را سجده می‌بردی شمن زار

Аз он соғар ки наргис дода пайваст

از آن ساغر که نرگس داده پیوست

Шақоӣқи хӯрдау афтодаи сармаст

شقایق خورده و افتاده سرمست

Аз он лаҳнӣ ки мавзун карда шамшод

از آن لحنی که موزون کرده شمشاد

Шунида сарв ва гашта аз ғами озод

شنیده سرو و گشته از غم آزاد

Нигун аз кӯҳи сайл аз абри озор

نگون از کوه سیل از ابر آزار

ТўгФтӣ кӯҳкан гиряд ба кҳсор

توگفتی کوهکن گرید به کهسار

Чаман аз бод гашта анбари огӣн

چمن از باد گشته عنبر آگین

Ту гуфтӣ турраи бигушодаи сети ширин

تو گفتی طره بگشاده‌ست شیرین

Чмон дар он чамани ширини маи рӯ

چمان در آن چمن شیرین مه رو

Чу шохи тӯбои андари боғи минӯ

چو شاخ طوبی اندر باغ مینو

зи қомати сарви бенро ҷилва омӯз

ز قامت سرو بن را جلوه آموز

Шақоӣқро зи оризи чеҳраи афрӯз

شقایق را ز عارض چهره افروز

зи дарвеши арғавонро оби рафта

ز درویش ارغوان را آب رفته

зи мӯяши сунбули андари тоби рафта

ز مویش سنبل اندر تاب رفته

Сари зулфи ошно бо шона карда

سر زلف آشنا با شانه کرده

зи сунбули бодро бегона карда

ز سنبل باد را بیگانه کرده

Ду наргисро намӯд аз серумаи мишкӣн

دو نرگس را نمود از سرمه مشکین

Чаман кард аз ду оҳӯи сафҳаи чин

چمن کرد از دو آهو صفحهٔ چین

Табассумро даруни ғунча раҳ дод

تبسم را درون غنچه ره داد

Ба дасти ғамзаи тирӣ аз нигаҳ дод

به دست غمزه تیری از نگه داد

Баҳам бар зад каманди сайди прўир

بهم بر زد کمند صید پرویر

Балои заҳри гашти ошӯби парҳез

بلای زهر گشت آشوب پرهیز

Адуии кӯҳканро карда сармаст

عدوی کوهکن را کرده سرمست

Ҳазорон дашна аш биниҳод дар даст

هزاران دشنه‌اش بنهاد در دست

Балои ақлро омухти рафтор

بلای عقل را آموخت رفتار

Адуии сабрро фармуд гуфтор

عدوی صبر را فرمود گفتار

Тафарруҷро сӯии сарв ва саман шуд

تفرج را سوی سرو و سمن شد

Гулистонӣ ба тороҷ чаман шуд

گلستانی به تاراج چمن شد

Ба пои сарви гуҳ ором бигирифт

به پای سرو گه آرام بگرفت

Ба зери ёсумани гуҳ ҷом бигирифт

به زیر یاسمن گه جام بگرفت

Нагӯйӣ майли сарв ва ёсуман дошт

نگویی میل سرو و یاسمن داشت

Ки сарву ёсмӣ дар перҳан дошт

که سرو و یاسمی در پیرهن داشت

Хироми омухтии сарву чаман ро

خرام آموختی سرو و چمن را

Тароват вом додӣ ёсуман ро

طراوت وام دادی یاسمن را

зи чашми омухти наргисро фиребӣ

ز چشم آموخت نرگس را فریبی

зи тарз дилбарӣ додаш насибӣ

ز طرز دلبری دادش نصیبی

Ба сунбул шуд з гесу дод густар

به سنبل شد ز گیسو داد گستر

Кигар дил май барии бории чунин бар

که گر دل می‌بری باری چنین بر

Ба гулгашт аз рухи хеши оташи афкан

به گلگشت از رخ خویش آتش افکن

Ки оташ дар дили булбули чунин зан

که آتش در دل بلبل چنین زن

Ба ҷони сарв толӣ дод сурӯш

به جان سرو تالی داد سروش

Ки дод огоҳӣ аз ҷони тзўрш

که داد آگاهی از جان تذورش

Чу лухтии ҷон ширин орамидаш

چو لختی جان شیرین آرمیدش

Ба сӯии бодаи майл дил кашидаш

به سوی باده میل دل کشیدش

Яке зон моҳрӯёни гашти соқӣ

یکی زان ماهرویان گشت ساقی

Ба ҷомаши кимиёии умри боқӣ

به جامش کیمیای عمر باقی

Бпимўди оташи андешаи сӯзиш

بپیمود آتش اندیشه سوزش

Фурӯзон кард моҳ шаб фурӯзаш

فروزان کرد ماه شب فروزش

Ба лаб чун баради роҳи арғавонӣ

به لب چون برد راح ارغوانی

Ба кавсар дод оби зиндагонӣ

به کوثر داد آب زندگانی

Чу оташи гашт аз май рӯй ширин

چو آتش گشت از می‌روی شیرین

Намӯд аз рӯй ширини хуии ширин

نمود از روی شیرین خوی شیرین

Чу сари хуши гашт аз ҷоми паёпай

چو سر خوش گشت از جام پیاپی

Бузади оҳии вагуфт эй бахт то кӣ

بزد آهی وگفت ای بخت تا کی

Асири меҳнати айём бӯдан

اسیر محنت ایام بودن

Ба коми душманони нои ком бӯдан

به کام دشمنان نا کام بودن

Куҷои ширини куҷои он дашту водӣ

کجا شیرین کجا آن دشت و وادی

Куҷои ширину кӯии номрдоӣ

کجا شیرین و کوی نامردای

Куҷои ширину заҳри ғам чашедан

کجا شیرین و زهر غم چشیدن

Куҷои ширину бор ғам кашӣдан

کجا شیرین و بار غم کشیدن

Куҷои ширини куҷои ин дард ва ин сӯз

کجا شیرین کجا این درد و این سوز

Куҷои ширини куҷои ин субҳ ва ин рӯз

کجا شیرین کجا این صبح و این روز

На аз каси оташам дар хирман афтод

نه از کس آتشم در خرمن افتاد

Ки ин оташи ҳам аз ман дар ман афтод

که این آتش هم از من در من افتاد

Гирифтам душманиро дӯсти дорӣ

گرفتم دشمنی را دوست داری

Шимурдами худ сирриро ҳақи гузорӣ

شمردم خود سری را حق گزاری

Муҳаббати хостам аз худ парастӣ

محبت خواستم از خود پرستی

Ниҳодами номи ҳушёрӣ ба мастӣ

نهادم نام هشیاری به مستی

Вафо кардам талаб аз биўФоиӣ

وفا کردم طلب از بیوفایی

Сазои ман ки ҷустами носазое

سزای من که جستم ناسزایی

Ба талхии рӯз ширин меравад сар

به تلخی روز شیرین می‌رود سر

Лаби хусрав шукр хоед зи шукр

لب خسرو شکر خاید ز شکر

Гуҳӣ инсоф додӣ кин чаҳ роҳ аст

گهی انصاف دادی کاین چه راه است

Ба кас бастани гуноҳи худ гуноҳ аст

به کس بستن گناه خود گناه است

Ту сайдии афканӣ бар хоки чолок

تو صیدی افکنی بر خاک چالاک

Набандӣ аз ғурур ӯро ба фитрок

نبندی از غرور او را به فتراک

Чу сайёд дигар гирад зи роҳаш

چو صیاد دگر گیرد ز راهش

Гунаҳкор аз чаҳ хуонеи бигноҳш

گنهکار از چه خوانی بیگناهش

Туро дар дасти зи оби софи ҷомӣ

ترا در دست ز آب صاف جامی

Нанӯшӣ то банушад ташнаи комӣ

ننوشی تا بنوشد تشنه کامی

Агар дарҳами шӯии бас носавоб аст

اگر درهم شوی بس ناصواب است

На ҷурми ташна ва на ҷурм об аст

نه جرم تشنه و نه جرم آب است

Турои по дар шавад ногуҳ ба кунҷӣ

ترا پا در شود ناگه به گنجی

зи истиғно ба як донгаш насанҷӣ

ز استغنا به یک دانگش نسنجی

Чу аз ваии муфлисии комии برارد

چو از وی مفلسی کامی برآرد

Пешмонгар шӯй судӣ надорад

پیشمان گر شوی سودی ندارد

Чу дар дасти ту шамъӣ шаб фурӯз аст

چو در دست تو شمعی شب فروز است

Ту гӯйӣ чеҳраам хуршед рӯз аст

تو گویی چهره‌ام خورشید روز است

Аз ӯгар бе касе маҳфил фурӯзад

از او گر بی‌کسی محفل فروزد

Агар сӯзади дилати он ба ки сӯзад

اگر سوزد دلت آن به که سوزد

Вагар баҳри фиреби хотири хеш

وگر بهر فریب خاطر خویش

Намӯдӣ маъзиратро марҳами риш

نمودی معذرت را مرهم ریش

Ки гарчи сина аз ғам риш кардам

که گرچه سینه از غم ریش کردم

Сипоси ман ки пос хеш кардам

سپاس من که پاس خویش کردم

Ниҳон кардам зи дузди хонаи коло

نهان کردم ز دزد خانه کالا

Ба ганҷи хеши бастами роҳи яғмо

به گنج خویش بستم راه یغما

Ба гулчинон дар гулзори бастам

به گلچینان در گلزار بستم

Ҳавасро орзӯ дар дили шикастам

هوس‌را آرزو در دل شکستم

Бибастам чнгли шоҳини зи дроҷ

ببستم چنگل شاهین ز دراج

Надодами ганҷи гавҳарро ба тороҷ

ندادم گنج گوهر را به تاراج

Наҳафтум ғунчае аз боди шабгир

نهفتم غنچه‌ای از باد شبگیر

Гирифтам оҳӯе аз панҷаи шер

گرفتم آهویی از پنجه شیر

Ҳазар аз душмани хӯн хора кардам

حذر از دشمن خون خواره کردم

Рутабро пос аз афюн хора кардам

رطب را پاس از افیون خواره کردم

Чунин бо хештан мегуфт ва май гашт

چنین با خویشتن می‌گفت و می‌گشت

Ки омад барқи хирмани сӯзӣ аз дашт

که آمد برق خرمن سوزی از دشت

Саворӣ чун шарари з оташ ҷаҳида

سواری چون شرر ز آتش جهیده

зи хусрав дар бар ширини расида

ز خسرو در بر شیرین رسیده

Ба дасташи номаи сари бастаи шоҳ

به دستش نامهٔ سر بسته شاه

Ҷигари сӯзу даруни ошӯбу ҷонкоҳ

جگر سوز و درون آشوب و جانکاه

Иборотӣ ба заҳри олӯдаи пайкон

عباراتی به زهر آلوده پیکان

Бадали оташ бротш гашта домон

بدل آتش برآتش گشته دامان

Ашоротии ҳама чун ханҷари тез

اشاراتی همه چون خنجر تیز

Ҷигар сӯрох кун , хунобаи ангез

جگر سوراخ کن، خونابه انگیز

Чу ширини ҳарфи ҳарфи номаро дид

چو شیرین حرف حرف نامه را دید

Ба хеш аз тоби дил чун номаи печид

به خویش از تاب دل چون نامه پیچید

Ба ёрон гуфт ҷашн эй сӯгворон

به یاران گفت جشن ای سوگواران

Ки омад номаи ёрон ба ёрон

که آمد نامه یاران به یاران

Крои лаби ташна инак оби ҳайвон

کرا لب تشنه اینک آب حیوان

Крои шаби тира инак меҳри тобон

کرا شب تیره اینک مهر تابان

Кро бурҷаст чашми ин шодмонӣ

کرا برجست چشم این شادمانی

Кро хоред коми ин армағонӣ

کرا خارید کام این ارمغانی

Ки гуфтӣ шаҳи зи ширин кӣ кунад ёд

که گفتی شه ز شیرین کی کند یاد

Бигӯ ин номаи шаҳи кӯряти бод

بگو این نامهٔ شه کوریت باد

Ки фолӣ зад ки ин шодии баромад

که فالی زد که این شادی برآمد

Ки оҳӣ зад ки ин андар сар омад

که آهی زد که این اندر سر آمد

Кадомин толеъи ин имдод карда сет

کدامین طالع این امداد کرده‌ست

Ки шоҳ аз мустамандон ёд карда сет

که شاه از مستمندان یاد کرده‌ست

Парастории зи шаҳ бемор гашта сет

پرستاری ز شه بیمار گشته‌ست

Ки бахт бекасон бедор гашта сет

که بخت بی کسان بیدار گشته‌ست

Шукрро осмони хорӣ ба по кард

شکر را آسمان خاری به پا کرد

Ки хусрав садақа бахшед фидо кард

که خسرو صدقه بخشید و فدا کرد

Азин бе шубҳаи шаҳро муддаоеи сет

ازین بی شبهه شه را مدعایی‌ست

зи мискинони талабкори дуоеи сет

ز مسکینان طلبکار دعایی‌ست

Ҳамеша хуши зи даври осмонӣ

همیشه خوش ز دور آسمانی

Шукр аз толеъу шоҳ аз ҷавонӣ

شکر از طالع و شاه از جوانی

Пас онгаҳ номаи шаҳро биндохт

پس آنگه نامه شه را بینداخت

зи наргиси ёсуманро арғавони сохт

ز نرگس یاسمن را ارغوان ساخت

Чу лухтии арғавон бар ёсумани кишт

چو لختی ارغوان بر یاسمن کشت

Ба талхии посухи ин нома бинвишт

به تلخی پاسخ این نامه بنوشت