Аҳли дилии тарк ҷаҳон карда буд
اهل دلی ترک جهان کرده بود
зи аҳли ҷаҳон рӯй ниҳон карда буд
ز اهل جهان روی نهان کرده بود
Рафта ва дар зовия эй сохта
رفته و در زاویهای ساخته
Вази ҳамаи он зовияи пардохта
وز همه آن زاویه پرداخته
Омадаи сайр аз таку пўии ҳама
آمده سیر از تک و پوی همه
Баста дар хона ба рӯй ҳама
بسته در خانه به روی همه
Маҷлисӣ ӯ дили огоҳ ӯ
مجلسی او دل آگاه او
Ҳамдам ӯ оҳи саҳаргоҳ ӯ
همدم او آه سحرگاه او
Сохта чун ҷғд ба вайрона Эй
ساخته چون جغد به ویرانهای
Дам ба дамаши худ ба худ афсона Эй
دم به دمش خود به خود افسانهای
Рафт фузулӣ ба дар хона аш
رفت فضولی به در خانهاش
Зад ба фузулӣ дар кошона аш
زد به فضولی در کاشانهاش
Дод ҷавобаши зи даруни саро
داد جوابش ز درون سرا
Ки оҳани сарди ин ҳамаи кӯбӣ чаро
که آهن سرد این همه کوبی چرا
Бастам аз он рӯ дар кошонаи сахт
بستم از آن رو در کاشانه سخت
То ту наёрӣ ба дар хонаи рахт
تا تو نیاری به در خانه رخت
Марди зи берун дар овоз дод
مرد ز بیرون در آواز داد
К-эии ҳамаро гашта дарун аз ту шод
کای همه را گشته درون از تو شاد
То надиҳади дасти Муродӣ ки ҳаст
تا ندهد دست مرادی که هست
Ҳалқаи ин дар нагузорам зи даст
حلقهٔ این در نگذارم ز دست
Ҳалқа чашмаст бар ин дар маро
حلقهٔ چشم است بر این در مرا
Каз ту шавад коми муяссари маро
کز تو شود کام میسر مرا
Гуфт бигӯ то чаҳ ҳаво карда Эй
گفت بگو تا چه هوا کردهای
Бар дар ман баҳр чаҳ ҷо карда Эй
بر در من بهر چه جا کردهای
Гуфт марои он ҳавас ӣнҷо фиканд
گفت مرا آن هوس اینجا فکند
Каз туу панд ту шавам баҳраи манд
کز تو و پند تو شوم بهرهمند
Гуфт надории асари ҳуши ҳайф
گفت نداری اثر هوش حیف
Ақл туро кард фаромӯши ҳайф
عقل ترا کرد فراموش حیف
Гар шӯй аз нақди хиради баҳраи манд
گر شوی از نقد خرد بهرهمند
Қимати ин панди шиносӣ ки чанд
قیمت این پند شناسی که چند
Кин ҳама озор кашидӣ зи ман
کاین همه آزار کشیدی ز من
Сад сухан талх шунидӣ зи ман
صد سخن تلخ شنیدی ز من
Сохтаам дар ба рахти устувор
ساختهام در به رخت استوار
Май рӯй аз даргаи ман шармсор
میروی از درگه من شرمسار
Ваҳшӣ аз ин дрбдрӣ суд чист
وحشی از این دربدری سود چیست
Чист аз ин мақсад ва мақсӯд чист
چیست از این مقصد و مقصود چیست
Ба ки дар хонаи барорӣ ба гул
به که در خانه برآری به گل
То нарӯй аз дар каси мунфаил
تا نروی از در کس منفعل
эй рутаби тозаи раси боғи ҷӯад
ای رطب تازهرس باغ جود
Зоти ту нўбоўаҳи боғи вуҷӯд
ذات تو نوباوه باغ وجود
Донаи ин нахл чу ме коштанд
دانهٔ این نخل چو میکاشتند
Бар самарӣ чун ту назар доштанд
بر ثمری چون تو نظر داشتند
Меҳри саҳари гардӣ бисёр кард
مهر سحر گردی بسیار کرد
Бар сари ин куштаи басӣ кор кард
بر سر این کشته بسی کار کرد
Абри карами қатраи басии рехта
ابر کرم قطره بسی ریخته
То зи гули ин нахл бар ангехта
تا ز گل این نخل بر انگیخته
Ҷузи ту касе миваи ин шох нест
جز تو کسی میوهٔ این شاخ نیست
Ғайри ту зебандаи ин кох нест
غیر تو زیبندهٔ این کاخ نیست
Кохи фалакро ки барафрохтанад
کاخ فلک را که برافراختند
Хоссаи пай чун ту касе сохтанд
خاصه پی چون تو کسی ساختند
Кишвар ҳастӣ сети мусаллами туро
کشور هستی ست مسلم ترا
Ҳукм расад бар ҳамаи олами туро
حکم رسد بر همه عالم ترا
Ҳар ки ба ғайр аз ту сипоҳ ту анд
هر که به غیر از تو سپاه تو اند
Гӯш ба дар чашм ба роҳ ту анд
گوش به در چشم به راه تو اند
Чархи ҷнибти каши фармони тест
چرخ جنیبت کش فرمان تست
Гӯии фалак дар хами чавгони тест
گوی فلک در خم چوگان تست
Давр зада даст ба фитроки ту
دور زده دست به فتراک تو
Омадаи миҳроби фалаки хоки ту
آمده محراب فلک خاک تو
Ҳайф ки бошӣ ба чунин обрӯӣ
حیف که باشی به چنین آبروی
Бар сари ин гӯй чу Тифлони кӯй
بر سر این گوی چو طفلان کوی
Об казу гашта ҳар олӯдаи пок
آب کزو گشته هر آلوده پاک
намешавад олӯда ба як мушти хок
میشود آلوده به یک مشت خاک
Ҳар ки дар ин хоки адоват фан аст
هر که در این خاک عداوت فن است
Хок шавад охир агар оҳан аст
خاک شود آخر اگر آهن است
Оина ҳар чанд буд софи дил
آینه هر چند بود صاف دل
Занги برارد чу бимонад ба гул
زنگ برآرد چو بماند به گل
Бигузар азин хоку гули умри коҳ
بگذر ازین خاک و گل عمر کاه
Чанд кунӣ ойӣнаи дили сиёҳ
چند کنی آیینه دل سیاه
Хез ва сафойӣ бидиҳ ойӣна ро
خیز و صفایی بده آیینه را
Зу бздои зулмати дерина ро
زو بزدا ظلمت دیرینه را
Оина каз занг шудаи тираи ранг
آینه کز زنگ شده تیره رنگ
Молаши хокистар аз ӯ бардаи ранг
مالش خاکستر از او برده زنگ
Оташӣ аз фақру Ганаи брФрўз
آتشی از فقر و غنا برفروز
Ҳар чаҳ биёеи з алойиқ бисӯз
هر چه بیایی ز علایق بسوز
Зон кафи хокистариовар ба каф
زان کف خاکستری آور به کف
Занг аз он оина кун бартараф
زنگ از آن آینه کن برطرف
То чу назари ҷониб ӯ афканӣ
تا چو نظر جانب او افکنی
Дида шавад ҳар чаҳ буд дӣданӣ
دیده شود هر چه بود دیدنی
Оҳ ки ойӣна ба занг андар аст
آه که آیینه به زنگ اندر است
Ҳар нафасаши тирагӣ дигар аст
هر نفسش تیرگی دیگر است
Бар ҳамаи равшан буд ойӣнаи вор
بر همه روشن بود آیینه وار
Каз нафас ойӣна равад дар ғубор
کز نفس آیینه رود در غبار
Оинаи дил ки пар аз нури бод
آینهٔ دل که پر از نور باد
Аз нафаси тираи дилони даври бод
از نفس تیره دلان دور باد
Зангу ғуборӣ чу шавад ҳоилаш
زنگ و غباری چو شود حایلش
Рафъи намояди дами соҳиби дилаш
رفع نماید دم صاحب دلش
Чархи нигар каз нафаси ҷони Фзо
چرخ نگر کز نفس جان فزا
зи оинаи хур шудаи зулмати здо
ز آینه خور شده ظلمت زدا
Ҳар нафасиро набӯд ин асар
هر نفسی را نبود این اثر
Май вазади ин боди зи боғ дигар
میوزد این باد ز باغ دگر
Кӣ ба ҳамаи умри дам мо кунад
کی به همه عمر دم ما کند
Ончӣ ба як дами дам ъисо кунад
آنچه به یک دم دم عیسا کند
Рӯҳ фазояд дами рӯҳи илоҳӣ
روح فزاید دم روح الهی
Бо нафас рӯҳ кунад ҳамраҳе
با نفس روح کند همرهی
Аз дами мо тайифаи блҳўс
از دم ما طایفهٔ بلهوس
Зинда , шавад мурда чу шамъ аз нафас
زنده، شود مرده چو شمع از نفس
Гар ту бар онӣ ки ба ҷое рисӣ
گر تو بر آنی که به جایی رسی
Рустаи зи зулмат ба сафойии рисӣ
رسته ز ظلمت به صفایی رسی
Софи дилиро ба муқобили гароӣ
صاف دلی را به مقابل گرای
То шавадат зи оина зулмат задой
تا شودت ز آینه ظلمت زدای
Моҳ чу бо меҳр муқобил шавад
ماه چو با مهر مقابل شود
Вораад аз зулмат ва комил шавад
وارهد از ظلمت و کامل شود
Лек басӣ роҳ кунад таии ҳилол
لیک بسی راه کند طی هلال
То гузари орад ба мақому камол
تا گذر آرد به مقام و کمال
Раҳ ба дар каъбаи наёбад касе
ره به در کعبه نیابد کسی
То накунад қатъи биёбони басӣ
تا نکند قطع بیابان بسی
Каъба васласт ҳавоӣ дигар
کعبهٔ وصل است هوای دگر
Сайр раҳ ӯст ба пой дигар
سیر ره اوست به پای دگر
Файз дар ӯ марҳала дар марҳала
فیض در او مرحله در مرحله
Нур дар ӯ машъала дар машъала
نور در او مشعله در مشعله
Рӯҳ дар ин қофилаи маҳмил каш аст
روح در این قافله محمل کش است
Ин чаҳ фазои вена чаҳ раҳ дилкаш аст
این چه فضا وین چه ره دلکش است
Оби дарин бодияи ашки ниёз
آب درین بادیه اشک نیاز
Ҳодии раҳи марҳамати кори соз
هادی ره مرحمت کار ساز
Дидаи зи баси партави хуршеди тоб
دیده ز بس پرتو خورشید تاب
Шаби пурҳ эй дар гузари офтоб
شب پرهای در گذر آفتاب
Монда дар ин раҳи хиради даври рӯ
مانده در این ره خرد دور رو
Кунад дар ин раҳи назари тезрав
کند در این ره نظر تیزرو
Худ ба чунин ҷо ки хиради мондаи лол
خود به چنین جا که خرد مانده لال
Ҳаст забонро чаҳ маҷоли мақол
هست زبان را چه مجال مقال
Ҷисм дар ӯ роҳ ба ҷое наёфт
جسم در او راه به جایی نیافت
Хост равад қӯт пое наёфт
خواست رود قوت پایی نیافت
Ҷон ба ҳиял мекунад ӣнҷои мақом
جان به حیل میکند اینجا مقام
Ҷисм ки бошад ки буд тизгом
جسم که باشد که بود تیزگام
Чанд тавон буд ба даврии сабур
چند توان بود به دوری صبور
Дида бар афрӯз ба нури ҳузур
دیده بر افروز به نور حضور
Ҳар ки дар ин раҳ ба талаб гом зад
هر که در این ره به طلب گام زد
Гашти бақои абадаши номзад
گشت بقای ابدش نامزد
Хез ки ин роҳ ба поён барем
خیز که این راه به پایان بریم
Рахт ба сарчашма ҳайвон барем
رخت به سرچشمه حیوان بریم
Кисвати ҷисм аз сар ҷон баркашем
کسوت جسم از سر جان برکشیم
Як ду қадаҳи оби бақо дар кашем
یک دو قدح آب بقا در کشیم
Ғусл бар орем дар оби бақо
غسل بر آریم در آب بقا
Чеҳраи бшўӣими зи гирди фано
چهره بشوئیم ز گرد فنا
Хомаи ради барсар ҳар бади кашем
خامهٔ رد برسر هر بد کشیم
Лавҳи фаноро рақами ради кашем
لوح فنا را رقم رد کشیم
Чанд нишинем дар ин кунҷи танг
چند نشینیم در این کنج تنگ
Чанд тавон кард ба як ҷои диранг
چند توان کرد به یک جا درنگ
Дар бен ин шишаи симоби гаван
در بن این شیشه سیماب گون
Банд чу девам ба ҳазорон фусун
بند چو دیوم به هزاران فسون
Оҳ ки девона шудам то ба чанд
آه که دیوانه شدم تا به چند
Дар тани ин шишаи тавон буд банд
در تن این شیشه توان بود بند
Вой ки ҳарчӣ бикунами иҳтимом
وای که هرچه بکنم اهتمام
Ҷузи бен ин шиша наёбам мақом
جز بن این شیشه نیابم مقام
Мӯр чу дар шиша буд сарнигӯн
مور چو در شیشه بود سرنگون
Ҷонаш аз онҷо магар ояд бурун
جانش از آنجا مگر آید برون
Мӯр кӣ аз шишаи намояди суъӯд
مور کی از شیشه نماید صعود
То ндмди болу париш аз вуҷӯд
تا ندمد بال و پرش از وجود
Кӯи пари ҳиммат ки аз ӣнҷо парем
کو پر همت که از اینجا پریم
Рахт ба сарманзил анқо барем
رخت به سرمنزل عنقا بریم
Шҳпри ҳиммат чу биёбад магас
شهپر همت چو بیابد مگس
Кӣ кунадаш фарқи зи симурғи кас
کی کندش فرق ز سیمرغ کس
Ҳиммат агар поя физойӣ кунад
همت اگر پایه فزایی کند
Пашша бебол ҳумое кунад
پشه بیبال همایی کند
Ҳиммат агар пой ба майдон наад
همت اگر پای به میدان نهد
Гӯии фалак дар хами чавгон наад
گوی فلک در خم چوگان نهد
Гар набӯд ҳиммати азин на садаф
گر نبود همت ازین نه صدف
Гавҳари мақсӯд ки орад ба каф
گوهر مقصود که آرد به کف