Нодарраи гӯйии з сухан густарон

نادره گویی ز سخن گستران

Нодарра дар силки забони оварон

نادره در سلک زبان آوران

Рафт яке рӯзи хатое бар ӯ

رفت یکی روز خطایی بر او

Тохтан оварад балое бар ӯ

تاختن آورد بلایی بر او

Волии маликаш ба ғазаб пеш хонд

والی ملکش به غضب پیش خواند

Ҷавр кунонаш з бар хеш ронад

جور کنانش ز بر خویش راند

Тунд шуд ва гуфт сазояш диҳанд

تند شد و گفت سزایش دهند

Ва з саракин кунад ба поиш ниҳанд

و ز سرکین کند به پایش نهند

Кунад бар он по ки равад носавоб

کند بر آن پا که رود ناصواب

То накунад дар раҳи ботили шитоб

تا نکند در ره باطل شتاب

Гарчи шаб нестяш дар расед

گرچه شب نیستیش در رسید

Шаб ба миён омаду бозаши харид

شب به میان آمد و بازش خرید

Субҳи казин машъал гетӣ фурӯз

صبح کزین مشعل گیتی فروز

Шуъла кашад , шуълаи офоқи сӯз

شعله کشد، شعلهٔ آفاق سوز

Тез кунанд оташи хирмани фуруш

تیز کنند آتش خرمن فروش

Дӯд бар оранд аз ин тираи рӯз

دود بر آرند از این تیره روز

Аз раҳ бедод задандаш басӣ

از ره بیداد زدندش بسی

Қоида дод надид аз касе

قاعدهٔ داد ندید از کسی

Баради кашонаши асаси кӣнаи ҷӯй

برد کشانش عسس کینه جوی

Талх сухан гашта , турш карда рӯй

تلخ سخن گشته، ترش کرده روی

Кард ба чандин ситамаш кунаду банд

کرد به چندین ستمش کند و بند

Кунад ба пои барад ва ба зиндон фиканд

کند به پا برد و به زندان فکند

Чӯби ду шохаш чу намӯд аз гулӯ

چوب دو شاخش چو نمود از گلو

Дасти аҷал буд гулӯи гир ӯ

دست اجل بود گلو گیر او

Хам шудаи дасташ ба тариқи камон

خم شده دستش به طریق کمان

Гашта зиҳ аз чӯби ду шохаши аён

گشته زه از چوب دو شاخش عیان

Турфа камоне ки қадаши ҳамчуи тир

طرفه کمانی که قدش همچو تیر

Гашта аз ӯ мисли камони хам пазир

گشته از او مثل کمان خم پذیر

Чун неи тирӣ ки биндозяш

چون نی تیری که بیندازیش

Буд навоеи зи сухани созяш

بود نوایی ز سخن سازیش

Бар ҳадафаши тир таманно расед

بر هدفش تیر تمنا رسید

Матлаъӣ аз олам боло расед

مطلعی از عالم بالا رسید

Гашт чу мижгони қаламаши ашки рез

گشت چو مژگان قلمش اشک ریز

Зад рақам ва дод якеро ки хез

زد رقم و داد یکی را که خیز

Баҳри баён кардани аҳволи ман

بهر بیان کردن احوال من

Гашта муҷассами сифати ҳоли ман

گشته مجسم صفت حال من

Ҷома ӯ сохтаам коғазин

جامه او ساخته‌ام کاغذین

Дод занони рости либос инчунин

داد زنان راست لباس اینچنین

Кард ва аз он равиши саропои сиёҳ

کرد و از آن روش سراپا سیاه

То талабад дод ман аз подшоҳ

تا طلبد داد من از پادشاه

Он сухани тозаи пари сӯзу дард

آن سخن تازهٔ پر سوز و درد

Барад ва ба шаҳ дод фиристодаи мард

برد و به شه داد فرستاده مرد

Шоҳ чу бар хонд дар омад зи ҷой

شاه چو بر خواند در آمد ز جای

Гуфт шитобанд ба зиндони сарой

گفت شتابند به زندان سرای

Муждааш аз фар ҳумое диҳанд

مژده‌اش از فر همایی دهند

Зудаш аз он банд раҳоӣ диҳанд

زودش از آن بند رهایی دهند

Дар қафаси он мурғи хуши алҳон ки чаҳ

در قفس آن مرغ خوش الحان که چه

Булбулу маҳрӯми зи бустон ки чаҳ

بلبل و محروم ز بستان که چه

Хостарин каси зи надимони шоҳ

خاص‌ترین کس ز ندیمان شاه

Рафт ба зиндон ва шудаш узри хоҳ

رفت به زندان و شدش عذر خواه

Сохт ба ташрифи шаҳаши баҳраи манд

ساخت به تشریف شهش بهره‌مند

Кард сараши зи афсари хусрави баланд

کرد سرش ز افسر خسرو بلند

ӯ ки аз он варта ҷонкоҳ раст

او که از آن ورطه جانکاه رست

Аз асари маънӣ дилхоҳ раст

از اثر معنی دلخواه رست

Ваҳшӣ аз ин замзамаи длнўоз

وحشی از این زمزمه دلنواز

Хез ва бар ин доираи шӯи нағмаи соз

خیز و بر این دایره شو نغمه ساز

Бӯ ки з ҳар қайд халосат диҳанд

بو که ز هر قید خلاصت دهند

Хостарин халъат хосат диҳанд

خاص‌ترین خلعت خاصت دهند

эй ғаму андӯҳи муҷассам шуда

ای غم و اندوه مجسم شده

Шодӣ агар дидаи турои ғам шуда

شادی اگر دیده ترا غم شده

ӣнҳамаи ғам аз пай олам махӯр

اینهمه غم از پی عالم مخور

Меҳнат олам гузарад ғам махӯр

محنت عالم گذرد غم مخور

Ҳаст ғамии тухми ғам бе шумор

هست غمی تخم غم بی‌شمار

Байзаи як мор шавад чанд мор

بیضهٔ یک مار شود چند مار

ӣнҳамаи дарҳо ки сиришки ту суд

اینهمه درها که سرشک تو سود

Нест дилатро чу муфарраҳ чаҳ суд

نیست دلت را چو مفرح چه سود

Гиряи кунон аз ғами дил то ба кӣ

گریه کنان از غم دل تا به کی

Сабзаи сифати пой ба гул то ба кӣ

سبزه صفت پای به گل تا به کی

Пой ба гул чанд нишинӣ бакӯш

پای به گل چند نشینی بکوش

Заҳри талаб дар раҳ ёрӣ бануш

زهر طلب در ره یاری بنوش

Ҳеҷ ба аз ёр вафодор нест

هیچ به از یار وفادار نیست

Онкӣ вафо нест дар ӯ ёр нест

آنکه وفا نیست در او یار نیست

Дорӣ агар ёри надории ғамӣ

داری اگر یار نداری غمی

Олами ёрии сети аҷаби олимӣ

عالم یاری‌ست عجب عالمی

Коргардонӣ чу фитад пеши кас

کارِ گرانی چو فتد پیش کس

Рафъ шавад аз мадади ёру бас

رفع شود از مدد یار و بس

Ончӣ ба як даст нишоед рабӯд

آنچه به یک دست نشاید ربود

Чун ду шавад даст рубойанд зуд

چون دو شود دست ربایند زود

Ёр махонаш ки чу шин дар рақам

یار مخوانش که چو شین در رقم

Дохил шодӣаст на дохил ба ғам

داخل شادیست نه داخل به غم

Бар сифати рости писандидаи ёр

بر صفت راست پسندیده یار

Омада дар роҳату ранҷат ба кор

آمده در راحت و رنجت به کار

Суҳбати ноҷинс газанд оварад

صحبت ناجنس گزند آورد

Сади дили осӯда ба банд оварад

سد دل آسوده به بند آورد

Ришта ба ангушт ки мораш гузид

رشته به انگشت که مارش گزید

Басти хиради кеш ва ҳамин нукта дид

بست خرد کیش و همین نکته دید

Кин сухан аз аҳли хиради ёди дор

کاین سخن از اهل خرد یاد دار

Даст макун боз ба сӯрохи мор

دست مکن باز به سوراخ مار

Сифла ки тезаст ба роҳи ситез

سفله که تیز است به راه ستیز

Чун дам хизмат занад аз ваии гурез

چون دم خدمت زند از وی گریز

Чрғ ки шуд ташна ба хӯни ғизол

چرغ که شد تشنه به خون غزال

Мрўҳаҳ ҷунбон шавад аз зӯри бол

مروحه جنبان شود از زور بال

Ёри ду рангат кунад охири ҳалок

یار دو رنگت کند آخر هلاک

Гарчи фитад пеши ту аввал ба хок

گرچه فتد پیش تو اول به خاک

Юз бар оҳӯ чу камӣн оварад

یوز بر آهو چو کمین آورد

Синаи худро ба замин оварад

سینه خود را به زمین آورد

Онкӣ задӣ шуълаи хашмаши ҷаҳон

آنکه زدی شعلهٔ خشمش جهان

Лофи вафоӣ ки занад , машну он

لاف وفای که زند، مشنو آن

Сурб чу бгдохти намояд чу об

سرب چو بگداخت نماید چو آب

Лек кунад хӯрдан он ҷони кабоб

لیک کند خوردن آن جان کباب

Онкӣ на собити қадам андар вафост

آنکه نه ثابت قدم اندر وفاست

Суҳбат ӯ моя чандин ҷафост

صحبت او مایهٔ چندین جفاست

Хона ки сусти омадаи онрои банно

خانه که سست آمده آنرا بنا

Рахти муқӣмон наад андари фано

رخت مقیمان نهد اندر فنا

Расми вафо аз ҳамаи ёрии мҷўӣ

رسم وفا از همه یاری مجوی

Зодани гул аз ҳамаи хории мҷўӣ

زادن گل از همه خاری مجوی

Хори гулу хор муғелон ҷудост

خار گل و خار مغیلان جداست

Ғунчау пайкони зи куҷо то куҷост

غنچه و پیکان ز کجا تا کجاست

Марди хирад пеша наҷуед зи коҳ

مرد خرد پیشه نجوید ز کاه

Хосияти тинати заррини гиёҳ

خاصیت طینت زرین گیاه

Мис агар аз ҳар ълқӣ зар шудӣ

مس اگر از هر علقی زر شدی

Нархи зару хок баробар шудӣ

نرخ زر و خاک برابر شدی

Дар ҳамаи баҳрӣ дар икдонаҳ нест

در همه بحری در یکدانه نیست

Ганҷ ба ҳар хона вайрона нест

گنج به هر خانهٔ ویرانه نیست

Ҳар магасиро набӯд ангабин

هر مگسی را نبود انگبین

Ҳар неи худ рӯ нашавад шаккарин

هر نی خود رو نشود شکرین

Дар ҳама кас нест зи ёрии асар

در همه کس نیست ز یاری اثر

Чашмаи з ҳар хок наёяд ба дар

چشمه ز هر خاک نیاید به در

Ёр ки худро ба вафоят ситуд

یار که خود را به وفایت ستود

Боядаш аз доғ ҷафо озмуд

بایدش از داغ جفا آزمود

Ҷавҳари ёрӣ агараш ҳосил аст

جوهر یاری اگرش حاصل است

Равшании дидау чашм дил аст

روشنی دیده و چشم دل است

Санг ки кӯҳл басараш ме кунанд

سنگ که کحل بصرش می‌کنند

Аввал аз оташ хабараш ме кунанд

اول از آتش خبرش می‌کنند

Онкии дуруштии фани худ сохта

آنکه درشتی فن خود ساخته

Ба ки буд аз назар андохта

به که بود از نظر انداخته

Серума нармаст паии дидаи нур

سرمه نرم است پی دیده نور

Чунки дурушт аст кунад дидаи кӯр

چونکه درشت است کند دیده کور

Рӯ ба дуруштӣ чу бидонадяш кард

رو به درشتی چو بداندیش کرد

Нолаи басӣ аз амал хеш кард

ناله بسی از عمل خویش کرد

Гашта чу савҳон ба дуруштӣ мисл

گشته چو سوهان به درشتی مثل

Нола аз ӯ хостаҳ дар ҳар амал

ناله از او خاسته در هر عمل

Хез ва Маяфкан ба дуруштони назар

خیز و میفکن به درشتان نظر

Зонка зиён басараст он назар

زانکه زیان بصر است آن نظر

Чашм чу бар хор муғелон наҳй

چشم چو بر خار مغیلان نهی

Мардумаки дида ба тӯфони диҳӣ

مردمک دیده به توفان دهی

Суҳбати ёрони мулоим хуш аст

صحبت یاران ملایم خوش است

Ёрии ин тайифаи доим хуш аст

یاری این طایفه دایم خوش است

По бикаш аз суҳбат ҳар блҳўс

پا بکش از صحبت هر بلهوس

Ёри вафодор ба дасти ору бас

یار وفادار به دست‌آر و بس

Зар бидиҳу суҳбати ёрони бихар

زر بده و صحبت یاران بخر

Зин чаҳ накӯтар ки диҳии зар ба зар

زین چه نکوتر که دهی زر به زر

Суҳбат ноҷинс набояд гузид

صحبت ناجنس نباید گزید

То тамаъ аз хеш набояд бурид

تا طمع از خویش نباید برید

Мор ки бар дасти худати ҷои диҳӣ

مار که بر دست خودت جا دهی

Зуди барии даст ва ба саҳрои диҳӣ

زود بری دست و به صحرا دهی