Саманди раҳи наварди ин баёнон
سمند ره نورد این بیانان
Бузади роҳи сухани зинсон ба поён
بزد راه سخن زینسان به پایان
Ки чун манзури давр аз лашкарии гашт
که چون منظور دور از لشکری گشت
Хурушони ҳамчу сайл афтод дар дашт
خروشان همچو سیل افتاد در دشت
з дил мекард оҳи сард ва ме рафт
ز دل میکرد آه سرد و میرفت
Ду манзилро яке мекард ва ме рафт
دو منزل را یکی میکرد و میرفت
Касони ҳамзабонро ёд ме кард
کسان همزبان را یاد میکرد
зи дард бе касе фарёд ме кард
ز درد بیکسی فریاد میکرد
Хуши он бикс ки саҳройӣ гузинад
خوش آن بیکس که صحرایی گزیند
Ки ғайр аз соя ҳампое набинад
که غیر از سایه همپایی نبیند
Кунад чандон фиғон аз ҷони ношод
کند چندان فغان از جان ناشاد
Ки ояд оҳ аз афғонаш ба фарёд
که آید آه از افغانش به فریاد
Намонад дар мақоми хастаи ҳоле
نماند در مقام خسته حالی
Дил пар созад аз фарёди холӣ
دل پر سازد از فریاد خالی
Биёи ваҳшӣ ки анқое гузинем
بیا وحشی که عنقایی گزینیم
Ватан дар қоф танҳоӣ гузинем
وطن در قاف تنهایی گزینیم
Чу ма бо хур буд нуқсон пазир аст
چو مه با خور بود نقصان پذیر است
Май аз танҳо нишастани шер гир аст
می از تنها نشستن شیر گیر است
з танҳоӣаст майро дар фараҳ рӯй
ز تنهاییست می را در فرح روی
Чу ёраш пашша шуд гардад турш рӯй
چو یارش پشه شد گردد ترش روی
Чу сиркаи ҳамсарой пашша афтод
چو سرکه همسرای پشه افتاد
Наёяд аз сароиши ғайри фарёд
نیاید از سرایش غیر فریاد
Чу зар бо нуқра икчндӣ нишинад
چو زر با نقره یکچندی نشیند
Дигар худро ба ранг худ набинад
دگر خود را به رنگ خود نبیند
Машав дмсоз бо кас то туоне
مشو دمساز با کس تا توانی
Агар май боядат равшани равонӣ
اگر میبایدت روشن روانی
Чу ойӣна ки бо ҳаркаси муқобил
چو آیینه که با هرکس مقابل
зи таъсир нафас гардад сияҳи дил
ز تأثیر نفس گردد سیه دل
Чу рӯзӣ чанд шуд алқсаҳи манзур
چو روزی چند شد القصه منظور
Ба чашмаш марғзорӣ омад аз давр
به چشمش مرغزاری آمد از دور
Чу шуд наздики ҷой хуррамӣ дид
چو شد نزدیک جای خرمی دید
Аҷаби обу ҳавоӣ беғамӣ дид
عجب آب و هوای بیغمی دید
Дар ӯ ҳар сӯи чаковак хона карда
در او هر سو چکاوک خانه کرده
Чу ҳудҳуди кокули худ шона карда
چو هدهد کاکل خود شانه کرده
зи ҷои барҷастаи Тифли сабза аз бод
ز جا برجسته طفل سبزه از باد
Ба оҳӯи найза бозӣ карда бунёд
به آهو نیزه بازی کرده بنیاد
зи захми хори гулҳоро ткср
ز زخم خار گلها را تکسر
зи захми санги мушти ёсамини пар
ز زخم سنگ مشت یاسمین پر
Гушӯдӣ моҳяши миқроз аз дам
گشودی ماهیش مقراض از دم
Ба қасд об мебарадед қоқм
به قصد آب میبردید قاقم
Баён мекард ҳар сӯи ғунча бо гул
بیان میکرد هر سو غنچه با گل
Ба сари гӯшии ҳадиси хӯни булбул
به سر گوشی حدیث خون بلبل
Миёни сабзаи оби афтодаи биҳуш
میان سبزه آب افتاده بیهوش
Кашида сабзаи танг ӯро дар оғӯш
کشیده سبزه تنگ او را در آغوش
Паии роҳат фурӯд омад зи шбрнг
پی راحت فرود آمد ز شبرنگ
Ба тарафи сабза зорӣ кард оҳанг
به طرف سبزهزاری کرد آهنگ
Ба осоиш ба рӯй сабза афтод
به آسایش به روی سبزه افتاد
Саманди хешро сар дар чаро дод
سمند خویش را سر در چرا داد
Фитодӣ ҳамчуи гул аз даст бар даст
فتادی همچو گل از دست بر دست
Ки шуд дар хоби нозаши наргиси маст
که شد در خواب نازش نرگس مست
Чу маст хоб шуд он мояи ноз
چو مست خواب شد آن مایه ناز
Самандаш ногуҳ омад дар так ва тоз
سمندش ناگه آمد در تک و تاز
зи овози сами асби рамида
ز آواز سم اسب رمیده
зи ҷои ҷуст ва гушӯд аз хоби дида
ز جا جست و گشود از خواب دیده
Назар чун кард ширӣ дид аз давр
نظر چون کرد شیری دید از دور
Дару дашт аз ғариваш гашта пари шӯр
در و دشت از غریوش گشته پر شور
зи чанбари шери гардунро ҷҳондаҳ
ز چنبر شیر گردون را جهانده
Нишони нохунаш бар саври монда
نشان ناخنش بر ثور مانده
Хурӯшаши мурдаро барадии зи сари хоб
خروشش مرده را بردی ز سر خواب
Ба заҳр чашм кардӣ Зуҳраҳо об
به زهر چشم کردی زهرهها آب
Пай ҷустан задӣ чун бар замини пой
پی جستن زدی چون بر زمین پای
Намӯдӣ кӯҳаи гови замини ҷой
نمودی کوههٔ گاو زمین جای
Кашид он ширдил бар ширшмшир
کشید آن شیردل بر شیرشمشیر
Чу ширии ҳамлаовар гашт бар шер
چو شیری حمله آور گشت بر شیر
Ҳужабри теғи зани теғ ончунон ронад
هژبر تیغ زن تیغ آنچنان راند
Ки захми теғ бар гов замин монад
که زخم تیغ بر گاو زمین ماند
Ҷудо кард он балоро аз сари хеш
جدا کرد آن بلا را از سر خویش
Намӯд аз сабзау гули бистари хеш
نمود از سبزه و گل بستر خویش
Ба рӯй сабза меғалатед чун об
به روی سبزه میغلطید چون آب
Ки шуд бар рӯй гули оҳӯаш дар хоб
که شد بر روی گل آهوش در خواب
Сафари созандаи шаҳри фасона
سفر سازندهٔ شهر فسانه
Занад бар Рахши зинсони тозӣона
زند بر رخش زینسان تازیانه
Ки чун мнзўргшт аз хоби бедор
که چون منظورگشت از خواب بیدار
Баромад бар саманди боди рафтор
برآمد بر سمند باد رفتار
Чу берун шуд аз он дилкаши нишеман
چو بیرون شد از آن دلکش نشیمن
Ба рӯй пуштае брронди тавсан
به روی پشتهای برراند توسن
Назар чун кард шаҳрӣ дар назар дид
نظر چون کرد شهری در نظر دید
Саводаш аз назари пар нуртар дид
سوادش از نظر پر نورتر دید
Ҳисор ӯ задӣ бар чархи паҳлу
حصار او زدی بر چرخ پهلو
Кавокиби сангҳо бар кангар ӯ
کواکب سنگها بر کنگر او
Ҳисораши зулфи Зуҳра шона карда
حصارش زلف زهره شانه کرده
зи кангари шонаро дандона карда
ز کنگر شانه را دندانه کرده
Кашида хандақаш аз ғарб то шарқ
کشیده خندقش از غرب تا شرق
Дар оби хандақаши чӯби фалаки ғарқ
در آب خندقش چوب فلک غرق
Савод шаҳр кардаш дидаи пурнур
سواد شهر کردش دیده پرنور
Чу гул аз хуррамии бушковати манзур
چو گل از خرمی بشکفت منظور
з рӯй хуррамӣ меронад тавсан
ز روی خرمی میراند توسن
Ки то гашташ дар дарвозаи равшан
که تا گشتش در دروازه روشن
Бар ӯ дарвозаи бон чун дида бикшод
بر او دروازهبان چون دیده بگشاد
Ба пои тавсанаш чун соя афтод
به پای توسنش چون سایه افتاد
Бигуфто к-эии ҷавони наврасида
بگفتا کای جوان نورسیده
Ки аз меҳрат ба мо партави расида
که از مهرت به ما پرتو رسیده
Чисони ҷони бардае зини бешаи берун
چسان جان بردهای زین بیشه بیرون
Ки шераши бастаи раҳ бар гови гардун
که شیرش بسته ره بر گاو گردون
Кунун умрӣаст то ин роҳи баста
کنون عمریست تا این راه بسته
Ба роҳи раҳравон аз кин нишаста
به راه رهروان از کین نشسته
зи неши хеши шери ин гузаргоҳ
ز نیش خویش شیر این گذرگاه
Ниҳодаи раҳравонро хор дар роҳ
نهاده رهروان را خار در راه
Азуи ин ҳарф чун манзур бишунид
ازو این حرف چون منظور بشنید
зи кори рафтаи гавҳар бор гардид
ز کار رفته گوهر بار گردید
Бар ӯ пер аз таъаҷҷуб дида бикшод
بر او پیر از تعجب دیده بگشاد
Ба манзилгоҳи хешаши барад ва ҷо дод
به منزلگاه خویشش برد و جا داد
Чу дид он ганҷ дар вайронаи хеш
چو دید آن گنج در ویرانهٔ خویش
Ба пеш оварад дарвешонаи хеш
به پیش آورد درویشانهٔ خویش
Пас онгаҳ рафт сӯии даргаи шоҳ
پس آنگه رفت سوی درگه شاه
Бигуфт ин ҳол бо хосони даргоҳ
بگفت این حال با خاصان درگاه
Азу чун шарҳи ин маънии шнФтнд
ازو چون شرح این معنی شنفتند
Ба хусрави сӯрат аҳвол гуфтанд
به خسرو صورت احوال گفتند
Зад аз рӯй таъаҷҷуби даст бар даст
زد از روی تعجب دست بر دست
Ки як тан чун зи дасти ин бало раст
که یک تن چون ز دست این بلا رست
Ба ҷамъӣ дод халъатҳо ва фармуд
به جمعی داد خلعتها و فرمود
Ки боташриф ташриф оварад зуд
که باتشریف تشریف آورد زود
Сӯии манзур аз онҷо рӯ ниҳоданд
سوی منظور از آنجا رو نهادند
Замин аз даври пешаш бӯса доданд
زمین از دور پیشش بوسه دادند
Паии таъзими ташриф аз замин хост
پی تعظیم تشریف از زمین خاست
Бадан аз халъат шоҳона орост
بدن از خلعت شاهانه آراست
Ба онҳо гашти ҳамраҳ бе таваққуф
به آنها گشت همره بیتوقف
Сӯии бозор Миср омад чу Юсуф
سوی بازار مصر آمد چو یوسف
Азу дил дода халқӣ аз кафи хеш
ازو دل داده خلقی از کف خویش
Ҳуҷум бедилонаш аз пасу пеш
هجوم بیدلانش از پس و پیش
Фитодаи пеш ва халқӣ гашта пайрав
فتاده پیش و خلقی گشته پیرو
Чунин мерафт то даргоҳи хусрав
چنین میرفت تا درگاه خسرو
Биовараданд наздикони даргоҳ
بیاوردند نزدیکان درگاه
Ба таъзими тамомаши ҷониби шоҳ
به تعظیم تمامش جانب شاه
Замин бӯсед онтўрӣ ки шояд
زمین بوسید آنطوری که شاید
Дуояш кард он навъе ки бояд
دعایش کرد آن نوعی که باید
Ба майдони сухани афканди гӯйӣ
به میدان سخن افکند گویی
з ҳар ҷо кард бо ӯ гуфтугӯе
ز هر جا کرد با او گفتگویی
Чу аз ҳар баҳси гавҳар бор гардид
چو از هر بحث گوهر بار گردید
Ба тақрибии ҳадис шер пурсед
به تقریبی حدیث شیر پرسید
Замин бӯсед манзури адаби кеш
زمین بوسید منظور ادب کیش
Ба хусрав гуфт як як қиссаи хеш
به خسرو گفت یک یک قصه خویش
Чунин дар базми шаҳ то шом ҷо кард
چنین در بزم شه تا شام جا کرد
Сухан аз ҳар дарӣ бо шаҳ адо кард
سخن از هر دری با شه ادا کرد
Шҳншаҳ гуфт то карданд таъйин
شهنشه گفت تا کردند تعیین
Мақомӣ аз паии шҳзодаҳи чин
مقامی از پی شهزادهٔ چین
Пай рафтан замин бӯсед манзур
پی رفتن زمین بوسید منظور
Ба дастурии зи базм шоҳ шуд давр
به دستوری ز بزم شاه شد دور
Чу ҷуст аз маҷлиси хусрави карона
چو جست از مجلس خسرو کرانه
Ббрдндш ба базми хусравона
ببردندش به بزم خسروانه
Ба рӯй ним Тахтӣ ҷоаш доданд
به روی نیم تختی جاش دادند
Ба маҷлиси нақл хушҳолӣ ниҳоданд
به مجلس نقل خوشحالی نهادند
Чу посӣ аз шаб диҷўр бигузашт
چو پاسی از شب دیجور بگذشت
Сипоҳи хоб бар манзур бигузашт
سپاه خواب بر منظور بگذشت
Барои поси он покизаи гавҳар
برای پاس آن پاکیزه گوهر
Гуруҳеи ҳалқаи сони монданд бар дар
گروهی حلقهٔ سان ماندند بر در