Баради раҳи нуктаи сози маънии андеш
برد ره نکته ساز معنی اندیش
Чунин раҳ бар сар гум карда хеш
چنین ره بر سر گم کردهٔ خویش
Ки дар наздики он дилкаши нишеман
که در نزدیک آن دلکش نشیمن
Бидон кӯҳӣ ки нозир дошт маскан
بدان کوهی که ناظر داشت مسکن
Ба қасди Кебеки манзури дили афрӯз
به قصد کبک منظور دل افروز
Гушӯд аз банди пои бози як рӯз
گشود از بند پای باز یک روز
з раҳ шуд аз хироми Кебеки бозаш
ز ره شد از خرام کبک بازش
з пай шуд кӯрад бо хеши бозаш
ز پی شد کورد با خویش بازش
Наомад боз ва ӯ мерафт аз пай
نیامد باز و او میرفت از پی
Биёбон аз пай ӯ сохтӣ тай
بیابان از پی او ساختی طی
Чунин то кард ҷо бар тарафи кҳсор
چنین تا کرد جا بر طرف کهسار
зи тоб тишнагӣ афтод аз кор
ز تاب تشنگی افتاد از کار
Барои об мегардид дар кӯҳ
برای آب میگردید در کوه
Раҳ афтодаш сӯии он ғори андӯҳ
ره افتادش سوی آن غار اندوه
Мақомӣ дид дар ваии дому дади ҷамъ
مقامی دید در وی دام و دد جمع
Дар ӯ ҳар ҷонвар аз неку бади ҷамъ
در او هر جانور از نیک و بد جمع
Миёни ҷамъашони жулидаи мӯе
میان جمعشان ژولیده مویی
Вуҷӯди лоғараши печидаи мӯе
وجود لاغرش پیچیده مویی
Парешон карда бар срмўии савдо
پریشان کرده بر سرموی سودا
Чу шамъи мурда Эй бинишаста аз по
چو شمع مردهای بنشسته از پا
Таниш дар мӯӣ сар гардӣда пинҳон
تنش در موی سر گردیده پنهان
зи сӯзи дил ба хоки тираи яксон
ز سوز دل به خاک تیره یکسان
Пар аз хунаши ду чашми ноғунуда
پر از خونش دو چشم ناغنوده
Чу ахгарҳо з хокистар намӯда
چو اخگرها ز خاکستر نموده
Чу буии ғайридом ва дад шуниданд
چو بوی غیردام و دد شنیدند
зи ҷои ҷустанд ва аз давраш рамеданд
ز جا جستند و از دورش رمیدند
зи дому дад чу давраши гашти холӣ
ز دام و دد چو دورش گشت خالی
Хурушон шуд зи дарди хастаи ҳоле
خروشان شد ز درد خسته حالی
Ки аз андӯҳу ҳиҷрони оҳу сади оҳ
که از اندوه و هجران آه و سد آه
Марои ҷони кост , оҳ аз ҳиҷри ҷонкоҳ
مرا جان کاست، آه از هجر جانکاه
Манам бо ваҳшён гардӣда ҳамдам
منم با وحشیان گردیده همدم
Гирифтаи гӯшае зи абнои олам
گرفته گوشهای ز ابنای عالم
Маро бо чашми оҳӯ зон хуш афтод
مرا با چشم آهو زان خوش افتاد
Каз он оҳӯӣ ваҳшӣ медиҳад ёд
کز آن آهوی وحشی میدهد یاد
Биё эй оҳӯии ваҳшии куҷое
بیا ای آهوی وحشی کجایی
Бибин ҳолам ба дашти бенавоӣ
ببین حالم به دشت بینوایی
Биё каз ҳиҷри рӯзи хастаи ҳолон
بیا کز هجر روز خسته حالان
Сияҳ гардӣда чун чашми ғизолон
سیه گردیده چون چشم غزالان
Ту дар бтхонаҳи чин бо батон ёр
تو در بتخانه چین با بتان یار
Ба ғори Мисри ман чун нақши девор
به غار مصر من چون نقش دیوار
Ба дашти чини ту бо мишкӣни ғизолон
به دشت چین تو با مشکین غزالان
Ба кӯҳи Мисри ман чун шери нолон
به کوه مصر من چون شیر نالان
Чаҳ кам гардад ки аз чашми Фсўнсоз
چه کم گردد که از چشم فسونساز
Кунӣ дар соҳирии афсунии оғоз
کنی در ساحری افسونی آغاز
Ки чун бар ҳам занами чашми ҷаҳони байн
که چون بر هم زنم چشم جهان بین
Туро бо хеши байнами ъушрати ойин
ترا با خویش بینم عشرت آیین
Хуши он рӯзӣ ки дар чини манзилам буд
خوش آن روزی که در چین منزلم بود
Муроди дили зи ҷонони ҳосилам буд
مراد دل ز جانان حاصلم بود
Ба ҳар ҷое ки будам ёри ман буд
به هر جایی که بودم یار من بود
Ба ҳар ғами мӯнису ғмхўори ман буд
به هر غم مونس و غمخوار من بود
Гуҳӣ бо ҳам ба мктбхонаҳ будем
گهی با هم به مکتبخانه بودیم
Дамӣ бо ҳам ба як кошона будем
دمی با هم به یک کاشانه بودیم
Фалаки рӯзӣ ки тарҳи ин ғами андохт
فلک روزی که طرح این غم انداخت
Ки навмедами зи рӯзи васл ӯ сохт
که نومیدم ز روز وصل او ساخت
Дигар худро надидам шод аз он рӯз
دگر خود را ندیدم شاد از آن روز
Чаҳ рӯзӣ буд хуррами ёд аз он рӯз
چه روزی بود خرم یاد از آن روز
Марои ин доғ аз онҳо бештари сӯхт
مرا این داغ از آنها بیشتر سوخت
Ки чун чархи оташ маҳрӯмӣ афрӯхт
که چون چرخ آتش محرومی افروخت
Гиреҳ дидам ба дили ин орзӯ ро
گره دیدم به دل این آرزو را
Надидам бори дигар рӯй ӯ ро
ندیدم بار دیگر روی او را
Видоъ ӯ маро рӯзӣ нигарадед
وداع او مرا روزی نگردید
Азуи корам ба фирӯзӣ нигарадед
ازو کارم به فیروزی نگردید
Маро аз хеш бояд нола кардан
مرا از خویش باید ناله کردن
Ки худ кардам на каси ин ҷавр бо ман
که خود کردم نه کس این جور با من
Агар бе рӯй он шамъи шаби афрӯз
اگر بیروی آن شمع شب افروز
Ба мактаб менамудем сабри як рӯз
به مکتب مینمودم صبر یک روز
Муаллимро намеозурдам аз хеш
معلم را نمیآزردم از خویش
Сабурӣ менамудем пешаи хеш
صبوری مینمودم پیشهٔ خویش
Надидӣ каси чунин ношодм аз ҳиҷр
ندیدی کس چنین ناشادم از هجر
Ба ин меҳнат наме афтодам аз ҳиҷр
به این محنت نمیافتادم از هجر
Чу манзури ин суханҳо кард азуи гӯш
چو منظور این سخنها کرد ازو گوش
Хурӯшӣ бар кашиду гашти биҳуш
خروشی بر کشید و گشت بیهوش
Аз он фарёди нозир аз замини ҷуст
از آن فریاد ناظر از زمین جست
Зад аз рӯй таъаҷҷуби даст бар даст
زد از روی تعجب دست بر دست
Ки шавқами барад аз ҷои ин садо чист
که شوقم برد از جا این صدا چیست
Ба гӯшами ин садоӣ ошно чист
به گوشم این صدای آشنا چیست
Азин овози дил дар изтироб аст
ازین آواز دل در اضطراب است
Раги ҷони зини садо дар печ ва тоб аст
رگ جان زین صدا در پیچ و تاب است
Дилам раққос шуд ин биғмӣ чист
دلم رقاص شد این بیغمی چیست
Ба роҳи дидаи ашк хуррамӣ чист
به راه دیده اشک خرمی چیست
Ба шодӣ май дӯди ашкам чаҳ дидаи сет
به شادی میدود اشکم چه دیدهست
Навиди васл пиндорӣ шунида сет
نوید وصل پنداری شنیدهست
Қади ман рост шуд бориш ки бардошт
قد من راست شد بارش که برداشت
Дилами хуши гашти озораш ки бардошт
دلم خوش گشت آزارش که برداشت
Лабам бо ханда ҳамроз аст чунаст
لبم با خنده همراز است چونست
Дилам бо ишқ дмсоз аст чунаст
دلم با عشق دمساز است چونست
Баромади бахти хоби олӯда аз хоб
برآمد بخت خواب آلوده از خواب
Сиришк шодем зад хонаро об
سرشک شادیم زد خانه را آب
намедонам ки хоҳад омад аз роҳ
نمیدانم که خواهد آمد از راه
Ки рафт аз дил ба истиқбол ӯ оҳ
که رفت از دل به استقبال او آه
Чаҳ буии имрӯзи ҳамроҳи сабо буд
چه بوی امروز همراه صبا بود
Ки ҷонами тозаи гашт ва рӯҳам осуд
که جانم تازه گشت و روحم آسود
Ҳамон роҳат аз он бӯи ҷон ман ёфт
همان راحت از آن بو جان من یافت
Ки ёқӯб аз насим перҳан ёфт
که یعقوب از نسیم پیرهن یافت
Сабо гуфтӣ ки буи ёрам оварад
صبا گفتی که بوی یارم آورد
Ки ҷонӣ дар тан беморам оварад
که جانی در تن بیمارم آورد
зи раҳ эй боди машк афшон раседӣ
ز ره ای باد مشک افشان رسیدی
Магар аз кишвар ҷонон раседӣ
مگر از کشور جانان رسیدی
зи машки афшоняти ин хаста ҷон ёфт
ز مشک افشانیت این خسته جان یافت
зи дашти чини чунин бӯе тавон ёфт
ز دشت چین چنین بویی توان یافت
Аз ин бӯ гарчи ҷонам ёфт роҳат
از این بو گرچه جانم یافت راحت
Валикин тоза шуд ҷонро ҷароҳат
ولیکن تازه شد جان را جراحت
Чу кард аз пеши рӯи мӯии ҷунуни давр
چو کرد از پیش رو موی جنون دور
Ситода дар баробар дид манзур
ستاده در برابر دید منظور
зи шавқи васли он хуршеди поя
ز شوق وصل آن خورشید پایه
Ба хок афтод ва бихўд шуд чу соя
به خاک افتاد و بیخود شد چو سایه
Хушо саҳрои ишқу водӣ ӯ
خوشا صحرای عشق و وادی او
Хушо айёми васлу шодӣ ӯ
خوشا ایام وصل و شادی او
Хушо торикии шоми ҷудоӣ
خوشا تاریکی شام جدایی
Ки бахшад субҳи васлаши равшаноӣ
که بخشد صبح وصلش روشنایی
Касе ковро фузунтар дарди ҳиҷрон
کسی کاو را فزونتر درد هجران
Фузунтар шодяш дар васли ҷонон
فزونتر شادیش در وصل جانان
Кунанд аз об чун лаби ташнагон тар
کنند از آب چون لب تشنگان تر
Кунад завқ онкӣ бошад ташнаи ҷонтар
کند ذوق آنکه باشد تشنه جانتر
Чунон ҳиҷрӣ ки васл анҷом бошад
چنان هجری که وصل انجام باشد
Буд хуш гарчи хӯн ошом бошад
بود خوش گرچه خون آشام باشد
Куҷои соҳиби хиради ошуфта ҳол аст
کجا صاحب خرد آشفته حال است
Дар он ҳиҷрон ки умед висол аст
در آن هجران که امید وصال است
Марои ҳиҷрии сети нопидои карона
مرا هجریست ناپیدا کرانه
Ки доғ ӯст бо ман ҷовдона
که داغ اوست با من جاودانه
Чаҳ ғам будӣ дар ин ҳиҷрони ҷонкоҳ
چه غم بودی در این هجران جانکاه
Агар будӣ умеди васлро роҳ
اگر بودی امید وصل را راه
Фиғони зини тираи шоми ноумедӣ
فغان زین تیره شام ناامیدی
Ки дар вай нест умеди сифедӣ
که در وی نیست امید سفیدی
Қиёмати субҳи ин шом сиёҳ аст
قیامت صبح این شام سیاه است
Шаби моро қиёмат субҳгоҳ аст
شب ما را قیامت صبحگاه است
Хушо айёми васли мҳркишон
خوشا ایام وصل مهرکیشان
Куҷои рафтанди эшон , ёд аз эшон
کجا رفتند ایشان ، یاد از ایشان
Ҳамаи рафтанду зер хок хуфтанд
همه رفتند و زیر خاک خفتند
Басони ганҷи як як рӯ наҳуфтанд
بسان گنج یک یک رو نهفتند
Ба ҷомии сар ба сари рафтанд аз ҳуш
به جامی سر به سر رفتند از هوش
Ҳамаи зини базмашони бурданд бар дӯш
همه زین بزمشان بردند بر دوش
Чунонашон хоб мастӣ кард битоб
چنانشان خواب مستی کرد بیتاب
Ки то субҳи ҷазои монданд дар хоб
که تا صبح جزا ماندند در خواب
Аҷал ё раб чаҳ марди афкани шаробии сет
اجل یا رب چه مرد افکن شرابیست
Ки дар ҳар ҷонибӣ ӯро харобии сет
که در هر جانبی او را خرابیست
Фиғон каз хории чархи ҷФокор
فغان کز خواری چرخ جفاکار
Ҳамаи рафтанди ёрони вафодор
همه رفتند یاران وفادار
Магари малик фано ҷоеаст дилкаш
مگر ملک فنا جاییست دلکش
Ки ҳаркас рафт кард онҷои фурӯкаш
که هرکس رفت کرد آنجا فروکش
Наомад кас каз эшон ҳоли пурсим
نیامد کس کز ایشان حال پرسیم
зи дмсозони худ аҳволи пурсим
ز دمسازان خود احوال پرسیم
Ки дар зери замин аҳволашон чист
که در زیر زمین احوالشان چیست
Ҷудо аз дӯстдорон ҳолашон чист
جدا از دوستداران حالشان چیست
Марои ҳол бародар чист онҷо
مرا حال برادر چیست آنجا
Рафиқу мӯнис ӯ кист онҷо
رفیق و مونس او کیست آنجا
Бародари не ки нури дидаи ман
برادر نی که نور دیده من
Муроди ҷони меҳнати дидаи ман
مراد جان محنت دیدهٔ من
Муродии хусрави малики маъонӣ
مرادی خسرو ملک معانی
Сарафрози сарири нуктаи доне
سرافراز سریر نکته دانی
Саманди азм то зин хокдон ронад
سمند عزم تا زین خاکدان راند
Ҳазорон бикри маънӣ бепадар монад
هزاران بکر معنی بیپدر ماند
Ҳазорон бикри фикрати дӯш бар дӯш
هزاران بکر فکرت دوش بر دوش
Нишаста дар азоӣ ӯ сияҳи пӯш
نشسته در عزای او سیه پوش
зи Рӯшони гирди мотами ошкора
ز روشان گرد ماتم آشکاره
Дар ин мотами дил ҳар як ду пора
در این ماتم دل هر یک دو پاره
Биёи ваҳшӣ басаст ин навҳаи ғам
بیا وحشی بس است این نوحهٔ غم
Магӯ дар базми шодии ҳарфи мотам
مگو در بزم شادی حرف ماتم
Ки бошад ҳар каломиро мақомӣ
که باشد هر کلامی را مقامی
Мақом хос дорад ҳар каломӣ
مقام خاص دارد هر کلامی
Ба ҳуши худ чу омад шоҳзода
به هوش خود چو آمد شاهزاده
Бидид аз даври нозири аўФтодаҳ
بدید از دور ناظر اوفتاده
Сарашро бар сари зонуӣ худ монад
سرش را بر سر زانوی خود ماند
Ба рӯй ӯ хурушон рӯй худ монад
به روی او خروشان روی خود ماند
Ки эй бемори ғами ҳол дилат чист
که ای بیمار غم حال دلت چیست
Ба рӯзи бедилӣ дар манзалат кист
به روز بیدلی در منزلت کیست
зи танҳоӣ чу хоҳии рози гӯйӣ
ز تنهایی چو خواهی راز گویی
Бигӯ то бо ки ҳолати бозгуе
بگو تا با که حالت بازگویی
Ба шабҳо шамъи базми тира ?ут чист
به شبها شمع بزم تیرهات چیست
Чу гӯйии ҳарф рӯй ҳарфи дркист
چو گویی حرف روی حرف درکیست
Ба ғайр аз оҳ гармат кист дмсоз
به غیر از آه گرمت کیست دمساز
Биҷузи кӯҳат ки мегардад ҳам овоз
بجز کوهت که میگردد هم آواز
Бигӯ ҷузи дӯди оҳи биқрорӣ
بگو جز دود آه بیقراری
Ба рӯз бе касе бар сар чаҳ дор ӣ
به روز بیکسی بر سر چه دار ی
Ба ғайри азқтраҳи ашки дамодам
به غیر ازقطره اشک دمادم
Ки мегардад ба гирдат дар шаби ғам
که میگردد به گردت در شب غم
Чу худро афканӣ аз кӯҳи дилтанг
چو خود را افکنی از کوه دلتنگ
Туро бар сар ки меояд ба ҷузи санг
ترا بر سر که میآید به جز سنگ
Чу боз омад ба ҳоли хеши нозир
چو باز آمد به حال خویش ناظر
Ба пеши дида ҷонон дид ҳозир
به پیش دیده جانان دید حاضر
Сари худ бар сари зонуӣ ӯ дид
سر خود بر سر زانوی او دید
Рухи пари гирди худ бар рӯй ӯ дид
رخ پر گرد خود بر روی او دید
зи ҷой хештан бархест хушҳол
ز جای خویشتن برخاست خوشحال
зи дарду ранҷи даврии фориғи албол
ز درد و رنج دوری فارغ البال
Хурушон шуд ки оё кистӣ ту
خروشان شد که آیا کیستی تو
Малик ё ҳур оё чистӣ ту
ملک یا حور آیا چیستی تو
Манам ин ваон туе андари баробар
منم این وان تویی اندر برابر
намеояд марои ин ҳоли бовар
نمیآید مرا این حال باور
Туе ин ё парӣ оё кадом аст
تویی این یا پری آیا کدام است
Бигӯ бо ман турои охир чаҳ ном аст
بگو با من ترا آخر چه نام است
Ба шодии даст якдигар гирифтанд
به شادی دست یکدیگر گرفتند
Навой хуррамӣ аз сар гирифтанд
نوای خرمی از سر گرفتند
Равони гаштанди шодони чанг дар чанг
روان گشتند شادان چنگ در چنگ
Навой хўшдлӣ карданд оҳанг
نوای خوشدلی کردند آهنگ
Чаҳ хуштар зонка баъд аз муддатӣ чанд
چه خوشتر زانکه بعد از مدتی چند
Ду ёри ҳамдами бигусастаи пайванд
دو یار همدم بگسسته پیوند
Набӯдаи огаҳӣ аз икдгршон
نبوده آگهی از یکدگرشان
На аз ҷоҳу мақоми ҳам хабарашон
نه از جاه و مقام هم خبرشان
Фалак ногуҳ кунад афсунгарии соз
فلک ناگه کند افسونگری ساز
Расонад бе хабарашони пеши ҳам боз
رساند بیخبرشان پیش هم باز