Малик зода гуфт : шунидам ки шоҳи Ардашер ки бар қдмоءи мулӯку ъзмоءи салотини бхсоиси адлу эҳсони мутақаддим буду модари рӯзгори бФрзонгӣ ӯ фарзандӣ назод , духтарӣ дошт чунон покизаи пайкар ки ҳрк дар башара ӯ нигоҳ кардӣ , мо ҳозои бшро , бар забон ронадӣу ҳрки лҳзҳкршмаҳи алҳоз ӯ бидидӣ , аФсҳри ҳозо , брхўондӣ . Сӯратӣ ки мисли он бар таҳтаи мухайяла нақш натавон кард , ҷамолӣ ки назар дар оинаи тасаввури назир он набинад .
ملکزاده گفت: شنیدم که شاه اردشیر که بر قدماءِ ملوک و عظماءِ سلاطین بخصایصِ عدل و احسان متقدّم بود و مادرِ روزگار بفرزانگی او فرزندی نزاد، دختری داشت چنان پاکیزه پیکر که هرک در بشرهٔ او نگاه کردی، مَا هَذَا بَشَراً، بر زبان راندی و هرک لحظهٔکرشمهٔ الحاظِ او بدیدی، اَفَسِحرٌ هذَا، برخواندی. صورتی که مثلِ آن بر تختهٔ مخیّله نقش نتوان کرد، جمالی که نظر در آینهٔ تصوّر نظیر آن نبیند.
Рӯонаши хирад буду тани ҷони пок
روانش خرد بود و تن جان پاک
Ту гўӣӣ ки баҳра надорад зи хок
تو گوئی که بهره ندارد ز خاک
Рахши ҳамчуи боғӣ дар Урдӣбиҳишт
رخش همچو باغی در اردیبهشت
Бболоӣ ӯ сарв деҳқон накишт
ببالایِ او سرو دهقان نکشت
Моҳи рўӣӣ ки офтоб аз равзани айвонаши дуздидаи бнзораҳ ӯ омадӣу Зуҳали посбонии саропардаи исмат ӯ кардӣ , ҷузи дасти шона бзлФш нарасида буду ҷузи чашми оинаи ҷамолаши надида . Ҳануз дарҷи булӯрӣнаши меҳр узрат дошту изори симинаши ниқоби сиёнат .
ماه روئی که آفتاب از روزنِ ایوانش دزدیده بنظّارهٔ او آمدی و زحل پاسبانیِ سراپردهٔ عصمتِ او کردی، جز دستِ شانه بزلفش نرسیده بود و جز چشمِ آینه جمالش ندیده. هنوز درجِ بلورینش مهرِ عذرت داشت و عذارِ سیمینش نقابِ صیانت.
Ғизоли ?лаи мръии ман алқлби мхсб
غَزَالٌ لَهُ مَرعیً مِنَ القَلبِ مَخصِبٌ
Ва зилли сФиқи алҷонбини злил
وَ ظِلٌّ صَفیقُ الجَانِبَینِ ظَلِیلُ
Фколшмси тғшии алнозрини бнўрҳо
فَکَالشَّمسِ تَغشَی النَّاظِرینَ بِنُورِهَا
Ва лӣси إлиҳои ллأкФи сиблат
وَ لَیسَ إِلَیهَا لِلأَکَفِّ سَبیلُ
Чун бмртбаҳ булӯғ расед , ашрофи мулӯкро аз атрофи ҷаҳони бхтбт ӯ ҷўозби рағбат дар кор омаду гӯшаи миқнаа ӯ соя бар ҳеҷ каллаи дорӣ наме андохт , то рӯзгории дарози бромдъ , волбиз қад анасту толи ҷроؤҳо . Рӯзӣ шоҳ гуфт : эй духтар , доне ки шӯй ороиш занонасту сўони ҳолу перояи рӯзгори эшону агрчи ту фахри ИМАоту обоӣӣ аз шавҳари або кардану тأнқу тأбии зиёдати намӯдани дарин боб аз савоби давр май намояду тӯли алмкси духтарон дар хона падарон бидон об зулол мушаббаҳаст ки дар обгири зиёда аз одат бимонад , ночори роиҳаи он аз натанӣ холӣ набошаду соҳиби шариъат ки дар мғбаҳи ҳоли офат он бишнохт , мркро баҳоли эшон лоиқтар аз зиндагонии шимурд ва гуфт : салавоти аллоҳу саломаи алайҳ : нъми алхтни алқбр , ва нағз гуфт онк гуфт :
چون بمرتبهٔ بلوغ رسید، اشرافِ ملوک را از اطرافِ جهان بخطبتِ او جواذبِ رغبت در کار آمد و گوشهٔ مقنعهٔ او سایه بر هیچ کلهداری نمی انداخت، تا روزگاری دراز برآمدع ، وَالبَیضُ قَد عَنِسَت وَ طَالَ جِرَاؤُهَا. روزی شاه گفت: ای دختر، دانی که شوی آرایشِ زنانست و صوانِ حال و پیرایهٔ روزگار ایشان و اگرچ تو فخرِ امّهات و آبائی از شوهر ابا کردن و تأنّق و تأبّی زیادت نمودن درین باب از صواب دور مینماید و طول المکثِ دختران در خانهٔ پدران بدان آبِ زلال مشبّهست که در آبگیر زیاده از عادت بماند، ناچار رایحهٔ آن از نتنی خالی نباشد و صاحب شریعت که در مغبّهٔ حال آفتِ آن بشناخت، مرک را بحال ایشان لایقتر از زندگانی شمرد و گفت: صَلَواتُ اللهِ وَ سَلَامُهُ عَلَیهِ: نِعمَ الخَتَنُ القَبرُ ، و نغز گفت آنک گفت:
Кро дар пас пардаи духтар буд
کرا در پسِ پرده دختر بود
Агар тоҷ дорад , бади ахтар буд
اگر تاج دارد، بد اختر بود
Аўлитр онаст ки ризои диҳӣ то турои бФлони подшоҳи зодаи даҳум ки кФоءти ҳасб ва насаб дораду хотир аз андешаи ту фориғи гардонам . Духтар гуфт : албноти мҳну албнўни нъми Фолмҳни мсоби алайҳои волнъми масъӯли анҳо , писарон неъматанду неъмати ин ҷаҳонии сабаби ҳисоб ва бозхост бошаду духтарон меҳнатанду меҳнати ин ҷаҳонии мзнаҳи мағфирату савоб ,у падаронро бар он сабр кардан ва бо сахтии он сохтани ман ҳайси алъқл волшръ лозимасту амъони назар дар додани духтари бшўҳр ва гузидани домоди шарт ;у ҳақи вилояту иҷбор ки падаронро исбот фармуд ҳам бҷҳти камоли шафқати падарӣу фарзандии дон ки бар эҳтиёту астқсо дар талаби масолеҳи духтарони боис буду шавҳар ки на дар хӯрд зан бошад , нокардаи аўлитру фарзанд на рӯзбеҳ зояд , нобӯда беҳтар . Агар кФоءти бмлку моли миҷўӣӣ , аз кифоят давраст ; баҳами кФўии ман касе шояд ки онч ӯ дорад , дар ҷаҳон завол набинад ва нуқсон напазирад ки моли агрч бисёр бошад , ӣнҷо дар маъраз талафаст ва бар гузори сайли ҳодису ворису онҷо аз самараи манфиати холӣу насаби ӣнҷо бе замимаи ҳасби худ дар ҳисоб ақл наёяду онҷо аз фоидаи эътибори маъаттал , Флои ансоби бинҳми иўмӣз . Шаҳриёр гуфт : ту малики зода , ҷуфти ту аз фарзандони мулӯк шояд ъ ,у ҳасани аллолии фии алнзоми издивоҷҳо . Духтар гуфт : подшоҳ касе буд ки бар худу ғайри худ фармон диҳад . Малик гуфт : онки ин сифат дорад кист ? духтар гуфт : онки озўи хашмро зери пой ақл молидаа дорад , бар худ фармон даҳасту онк аз айб ҷустан дигарон эъроз кунад то айб ӯ наҷӯянд , бар худ ва бар ғайри худ фармон даҳаст . Пас малик дар талаби чунин мардии рӯзгори дароз мтФҳс мебуд то нишон доданд ки шахсеи мстҷмъи ин хисолу мтҳлии бад-ӣни хасоис аз захорифи дунё эъроз кардау арзи худро аз рзоили авсофӣ ки дар назари ҳикмат то хуби намояд . Сиёнат додау бизоъати донишро сармояи саодати сохта , ном ӯ донои Меҳрон ба , бФлон шаҳр муқӣмаст . Рои малику духтар бар он қарор гирифт ки ӯро бидон шахс диҳанд . Кас бадв фиристод ва ин трозӣ аз ҷонибин ҳосил омад . Хутбаи ковин бхўонднду духтарро аз ҳуҷраи сўну ифофи бҳҷлаҳи зифоф шавҳар фиристоданд . Чун рӯзӣ чанд баромад , малик аз ҳоли духтару домод баҳс кард ва аз маҳосину мқобҳи халқу халқи шавҳари як бик пурсед ; бҳқиқт бидонаст ки муқоринаи эшон аз таслиси саъдин масъӯдтар буд ва аз иттисоли нирини боўҷу шарафи Маҳмӯдтару таъми вифоқ ҳар ду ъанд зўоқи алъсилаҳ бар мазоқ якдигар афтодасту рӯзгор аз он мувофиқату мутобиқати воФқи шини табақаи барояшони хонда . Рӯзии Ардашери бҳкми тақозои меҳри фарзандӣу пайванд падарӣ бархесту бахона духтар шуд ва азу бипурсед ки бо шавҳар чигуна месозӣу тариқи тъиш дар миёнаи брзои якдигар мақрун ҳаст ё не ? духтар гуфт : ман баҳри онч аз ахлоқу одот ӯ мшоҳдт мекунам , розӣам , ҳеҷ нафратӣу набувватии азўнист , ало аз ончи хӯрданӣу пӯшиданӣ ва густурдании ҳама дар якҷоӣ май наад ва он аз тартибу савоби давр май намояд . Шоҳ гуфт : агар ман аз вай илтимос кунам ки ин расми номаъҳуди бигузорад , шояд . Духтар гуфт : балӣ .
اولیتر آنست که رضا دهی تا ترا بفلان پادشاهزاده دهم که کفاءَت حسب و نسب دارد و خاطر از اندیشهٔ تو فارغ گردانم. دختر گفت: اَلبَنَاتُ مِحَنٌ وَ البَنُونَ نِعَمٌ فَالمِحَنُ مُثابٌ عَلَیهَا وَالنِّعَمُ مُسئُولٌ عَنهَا ، پسران نعمتاند و نعمت این جهانی سببِ حساب و بازخواست باشد و دختران محنتاند و محنت این جهانی مظنّهٔ مغفرت و ثواب، و پدران را بر آن صبر کردن و با سختیِ آن ساختن مِن حَیثُ العَقلِ وَالشَّرعِ لازمست و امعانِ نظر در دادن دختر بشوهر و گزیدنِ داماد شرط؛ و حقِّ ولایت و اجبار که پدران را اثبات فرمود هم بجهتِ کمال شفقت پدری و فرزندی دان که بر احتیاط و استقصا در طلبِ مصالح دختران باعث بود و شوهر که نه در خوردِ زن باشد، ناکرده اولیتر و فرزند نه روزبه زاید، نابوده بهتر. اگر کفاءَت بملک و مال میجوئی، از کفایت دورست؛ بهم کفویِ من کسی شاید که آنچ او دارد، در جهان زوال نبیند و نقصان نپذیرد که مال اگرچ بسیار باشد، اینجا در معرضِ تلفست و بر گذارِ سیلِ حادث و وارث و آنجا از ثمرهٔ منفعت خالی و نسب اینجا بی ضمیمهٔ حسب خود در حسابِ عقل نیاید و آنجا از فایدهٔ اعتبار معطّل ، فَلَا اَنسَابَ بَینَهُم یَومَئِذٍ. شهریار گفت: تو ملکزادهٔ، جفت تو از فرزندانِ ملوک شاید ع، وَ حُسنُ اللَّآلِی فِی النِّظَامِ ازدِوَاجُها. دختر گفت: پادشاه کسی بود که بر خود و غیرِ خود فرمان دهد. ملک گفت: آنک این صفت دارد کیست؟ دختر گفت: آنک آزو خشم را زیر پایِ عقل مالیده دارد، بر خود فرمان دهست و آنک از عیب جستنِ دیگران اعراض کند تا عیبِ او نجویند، بر خود و بر غیرِ خود فرمان دهست. پس ملک در طلبِ چنین مردی روزگار دراز متفحّص میبود تا نشان دادند که شخصی مستجمع این خصال و متحلّی بدین خصایص از زخارفِ دنیا اعراض کرده و عرضِ خود را از رذایلِ اوصافی که در نظرِ حکمت تا خوب نماید. صیانت داده و بضاعتِ دانش را سرمایهٔ سعادت ساخته، نام او دانایِ مهرانبه، بفلان شهر مقیمست. رایِ ملک و دختر بر آن قرار گرفت که او را بدان شخص دهند. کس بدو فرستاد و این تراضی از جانبین حاصل آمد. خطبهٔ کاوین بخواندند و دختر را از حجرهٔ صون و عفاف بحجلهٔ زفافِ شوهر فرستادند. چون روزی چند برآمد، ملک از حالِ دختر و داماد بحث کرد و از محاسنِ و مقابحِ خلق و خلقِ شوهر یک بیک پرسید؛ بحقیقت بدانست که مقارنهٔ ایشان از تثلیثِ سعدین مسعودتر بود و از اتّصالِ نیّرین باوج و شرف محمودتر و طعمِ وفاق هر دو عِندَ ذَوَاقِ العُسَیلَهِٔ بر مذاقِ یکدیگر افتادست و روزگار از آن موافقت و مطابقت وَافَقَ شَنٌّ طَبَقَهَٔ برایشان خوانده. روزی اردشیر بحکم تقاضایِ مهرِ فرزندی و پیوندِ پدری برخاست و بخانهٔ دختر شد و ازو بپرسید که با شوهر چگونه میسازی و طریقِ تعیّش در میانه برضای یکدیگر مقرون هست یا نی؟ دختر گفت: من بهر آنچ از اخلاق و عاداتِ او مشاهدت میکنم، راضیام، هیچ نفرتی و نَبوَتی ازونیست، الّا از آنچ خوردنی و پوشیدنی و گستردنی همه در یکجای مینهد و آن از ترتیب و صواب دور مینماید. شاه گفت: اگر من از وی التماس کنم که این رسمِ نامعهود بگذارد، شاید. دختر گفت: بلی.