Донои Меҳрон ба гуфт : шунидам ки вақте се марди сълўки роҳзан бо якдигар шарик шуданд ва солҳо бар мадориҷи роҳҳои мусулмонони камӣн бе раҳматии гшўдндӣ ва чун нўоиби рӯзгори дамор аз корвони ҷони хилоиқ барме овараданд ; дар пиромни шаҳрии ботлоли харобаи расиданд ки қробаҳи пирӯзаи рангаши бадӯри ҷаври рӯзгор хароб карда буд ва дару девораш чун мисатони тоФҳи сар бар пои якдигари ниҳодау афтода ; неки бгрдиднд , зери сангии сандуқча зар ёфтанд , бғоити хуррам ва хўшдл шуданд ; якеро ботФоқ таъйин карданд ки дарин шаҳр бояд рафтану таомӣ овардан то бакор барем . Бечора дар рафтан мубодират намӯд ва бирафту таоми хариду ҳирси мадори хори мардуми каш ӯро бар он дошт ки чизе аз сумуми қотил дар он таом омехт , бар андешаи онк ҳарду бихӯранд ва ҳалок шаванд ва мол ёфта бирав бимонаду доъияи рағбати моли он ҳардуро боис омад бар онк чун боз ояд , заҳмати вуҷӯд ӯ аз миён бурдоранд ва онч ёфтанд , ҳарду қисмат кунанд . Мард боз омад ва таом оварад . Эшон ҳар ду барҷастанаду аввали ҳалқ ӯ бФшрднд ва ҳалокаш карданд , пас бар сар таом нишастанд , хӯрданд ва бар ҷой марданду забон ҳол мегуфт : ҳаии алднёи Фоҳзрўҳо .

دانای مهران‌به گفت: شنیدم که وقتی سه مردِ صعلوکِ راهزن با یکدیگر شریک شدند و سالها بر مدارجِ راههای مسلمانان کمینِ بی‌رحمتی گشودندی و چون نوایبِ روزگار دمار از کاروانِ جان خلایق برمی‌آوردند؛ در پیرامنِ شهری باطلالِ خرابهٔ رسیدند که قرابهٔ پیروزه رنگش بدورِ جورِ روزگار خراب کرده بود و در و دیوارش چون مستانِ طافح سر بر پایِ یکدیگر نهاده و افتاده؛ نیک بگردیدند، زیر سنگی صندوقچهٔ زر یافتند، بغایت خرم و خوشدل شدند؛ یکی را باتّفاق تعیین کردند که درین شهر باید رفتن و طعامی آوردن تا بکار بریم. بیچاره در رفتن مبادرت نمود و برفت و طعام خرید و حرصِ مدار‌خوارِ مردم‌کش او را بر آن داشت که چیزی از سمومِ قاتل در آن طعام آمیخت، بر اندیشه آنک هردو بخورند و هلاک شوند و مال یافته برو بماند و داعیهٔ رغبتِ مال آن هردو را باعث آمد بر آنک چون باز آید، زحمتِ وجود او از میان بردارند و آنچ یافتند، هردو قسمت کنند. مرد باز آمد و طعام آورد. ایشان هر دو برجستند و اول حلقِ او بفشردند و هلاکش کردند، پس بر سرِ طعام نشستند، خوردند و بر جای مردند و زبانِ حال میگفت: هِیَ الدُّنیَا فَاَحذَرُوهَا .

Азкс дят махоҳ ки хӯни рези худ тўӣӣ

ازکس دیت مخواه که خون ریزِ خود توئی

Колои буруни мҷўӣ ки дздондрўни тест

کالا برون مجوی که دزداندرون تست

Ин фасона аз баҳр он гуфтам ки ризои нафаси бондк ва бисёр талаб набояд кард ва ӯро дар мартаъи ихтиёри табъи хлиъи алъзор фаро набояд гузошт .

این فسانه از بهر آن گفتم که رضایِ نفس باندک و بسیار طلب نباید کرد و او را در مرتعِ اختیارِ طبع خلیع‌العذار فرا نباید گذاشت.

Ва ҳкмоء гуфтаанд : амл дом деваст , аз дона ӯ нигар то худро нигоҳи дорӣ ки ҳазор тоўси хирад вае ҳимматро бсФири васваса аз шохсори қаноати дркшидст ва аз авҷи ҳавои истиғно бзир овардау бастаи банди хеши гардонида ки ҳаргиз рҳоӣӣ наёфтанд ва гуфтаанд : чун шикам сайр бошад , ғам гуруснагӣ махӯр ки бисёр сайр дидам ки пеш аз гурусна шудан маргаш дарёфт ва чун тани пӯшидаи гашт . Андӯҳ бараҳнагӣ мабар ки бисёр бараҳнагон дидам ки пеш аз пӯшидан шудани тану пӯшидагони пеш аз бараҳна шудан ки намонданду либоси ҷузи кафан напӯшиданаду андешаи харҷу сарфи инфоқи брхўд муставле макун ки бисёр дидам ки дар талаби зёдтии рафтанду мктсби баси ҳақиру андак азишон боз монад .

و حکماء گفته‌اند: امل دامِ دیوست، از دانهٔ او نگر تا خود را نگاه‌داری که هزار طاوسِ خرد و همایِ همّت را بصفیرِ وسوسه از شاخسارِ قناعت درکشیدست و از اوجِ هوایِ استغنا بزیر آورده و بستهٔ بندِ خویش گردانیده که هرگز رهائی نیافتند و گفته‌اند: چون شکم سیر باشد، غمِ گرسنگی مخور که بسیار سیر دیدم که پیش از گرسنه شدن مرگش دریافت و چون تن پوشیده گشت. اندوهِ برهنگی مبر که بسیار برهنگان دیدم که پیش از پوشیدن شدن تن و پوشیدگان پیش از برهنه شدن که نماندند و لباس جز کفن نپوشیدند و اندیشهٔ خرج و صرفِ انفاق برخود مستولی مکن که بسیار دیدم که در طلبِ زیادتی رفتند و مکتسب بس حقیر و اندک ازیشان باز ماند.

Ва ин нукта бидон ки муқаддари ақўоту мудаббири авқот , қӯтро иллат зиндагонӣ кардасту ҳаргизи маълул аз иллат ҷудо нагардад . Пас равшан шуд ки зиндагонии кас бе қӯти натавонад буд , қади Фрғи аллоҳи таъолии ман арбаъаи ман алхлқу алхлқу алрзқу алأҷл .

و این نکته بدان که مقدّر اقوات و مدبّر اوقات، قوت را علّت زندگانی کردست و هرگز معلول از علّت جدا نگردد. پس روشن شد که زندگانیِ کس بی‌قوت نتواند بود، قَد فَرَغَ اللهُ تَعَالَی مِن اَربَعَهٍٔ مِنَ الخَلقِ وَ الخُلقِ وَ الرِّزقِ وَ الأَجَلِ .

Вои малик , бдонк ҳар чанд ту бо ҷаҳони ақдии сахттар бандӣ , ӯ осонтар фурӯ май кушояду чндонки дарави бештар май пайвандӣ , ӯ аз ту бештар май гусалад . Ҷаҳони турои вадиати дорист ки ҷамъ оварда туро бар дигарон тафриқа мекунаду самараи дарахтӣ ки ту нишоне , бадӣгарон медиҳад ва ҳар бисот ки густарӣ , дарнавардад ва ҳар асос ки наҳй , барандозад . Умрро ҳеҷ машрабӣ бешоибаҳ ткдир надорад , айшро ҳеҷ моидаҳ беоида тнғис нагузорад . Ҳаргизи бглўӣ ӯ фурӯ наравад ки як нўолаҳ беустихон касеро аз хон ӯ барояд ; ҳаргиз аз дил ӯ брнёид ки як шарбат бе тҷриъи марорати бком касе фурӯ шавад . Агар сад яке аз онк ҳамеша дунё бо ту мекунад , рӯзӣ аз дӯстии бинӣ ки мухлис бошад , ӯро бо душмани садсолаи баробари дорӣ . Бинӣ ки дидаи хитобин троғтои дӯстӣ ӯ чигуна ҳиҷоб мекунад ки ин маъонӣ бо ин ҳамаи равшанӣ , азуи идроки нмикнӣу самъи ботили шинавро чигуна пунбаи ғифлати огндаҳ ки Нидои ҳеҷ насиҳат аз мунодии хирад наме шинавӣ ? ҳбки алшиءи иъмӣу исм . Вае малик , ҳарчи фурӯд олам болост ва дар нишеби ин хокдон , ҳамаи арза авориз тақдирасту пазирои тағйиру табдил ва як дам задан бе қабули осеби чаҳор аносиру ҳулӯли офати ҳашт мизоҷ мумкин нест , чаҳ таркиби вуҷӯди одаму олам аз аҷзоъи муфрадоти ин бсоит офариданд бонтқоли сӯрат , гоҳи ҳўоҳиأт об бастанд , гоҳи об басӯрат ҳўомктсӣ шавад , гоҳи юбусати аўъиаҳ рутӯбат бардорад , гоҳ баравадат чароғ ҳарорат бинишонаду одамии зоди ҳаргизи азин таъсироти озоди натавонад буд , аз сармои биФсрд ва аз гармои бтФсд ва аз талх нФўр гардад ва аз ширин малул шавад , беморяши таровати бабраду перяши ндоўт зоил кунад . Агар андаки ғамии бадал ӯ расад , бпжмрд ; бкмтр дардӣ бинолад , аз ҷўъ музтариб шавад , аз аташ мултаҳиб гардад ; ҳар ончи бҳизи вуҷӯди пайваст . Дар аътўори ин ҳолоту тороти ҳамаи икрнгнд ва як ҳукм доранд .

وای ملک، بدانک هر چند تو با جهان عقدی سخت‌تر بندی، او آسان‌تر فرو می‌گشاید و چندانک درو بیشتر می‌پیوندی، او از تو بیشتر می‌گسلد. جهان ترا ودیعت داریست که جمع آوردهٔ ترا بر دیگران تفرقه میکند و ثمرهٔ درختی که تو نشانی، بدیگران میدهد و هر بساط که گستری، درنوردد و هر اساس که نهی، براندازد. عمر را هیچ مشربی بی‌شایبهٔ تکدیر ندارد، عیش را هیچ مایدهٔ بی عایدهٔ تنغیص نگذارد. هرگز بگلویِ او فرو نرود که یک نواله بی‌استخوان کسی را از خوانِ او برآید؛ هرگز از دلِ او برنیاید که یک شربت بی تجریعِ مرارت بکام کسی فرو شود. اگر صد یکی از آنک همیشه دنیا با تو میکند، روزی از دوستی بینی که مخلص باشد، او را با دشمنِ صدساله برابر داری. بینی که دیدهٔ خطابینِ تراغطایِ دوستی او چگونه حجاب میکند که این معانی با این همه روشنی، ازو ادراک نمیکنی و سمعِ باطل شنو را چگونه پنبهٔ غفلت آگنده که ندایِ هیچ نصیحت از منادیِ خرد نمی‌شنوی؟ حُبُّکَ الشَّیءَ یُعمِی وَ یَصِمُّ. و ای ملک، هرچ فرودِ عالم بالاست و در نشیبِ این خاکدان، همه عرضهٔ عوارضِ تقدیرست و پذیرایِ تغییر و تبدیل و یک دم‌زدن بی قبولِ آسیب چهار عناصر و حلولِ آفت هشت مزاج ممکن نیست، چه ترکیب وجود آدم و عالم از اجزاء مفرداتِ این بسایط آفریدند بانتقالِ صورت، گاه هواهیأت آب بستاند، گاه آب بصورتِ هوامکتسی شود، گاه یبوست اوعیهٔ رطوبت بردارد، گاه برودت چراغِ حرارت بنشاند و آدمی‌زاد هرگز ازین تأثیرات آزاد نتواند بود، از سرما بیفسرد و از گرما بتفسد و از تلخ نفور گردد و از شیرین ملول شود، بیماریش طراوت ببرد و پیریش نداوت زایل کند. اگر اندک غمی بدل او رسد، بپژمرد؛ بکمتر دردی بنالد، از جوع مضطرب شود، از عطش ملتهب گردد؛ هر آنچ بحیّزِ وجود پیوست. در اعتوارِ این حالات و تارات همه یکرنگند و یک حکم دارند.

Ва бидон эй малик ки эзад , таъолӣ , турои роъии раияту мроъии масолеҳ эшон кардаст , азишон бтиғи стдну бтозёнаҳи бахшӣдан ва аз он тарки кулоҳу тарафи камар оростани мўрси ду ваболу мӯҷиби ду нколсти яке суфолати соилӣ , чунонк гуфтаанд :

و بدان ای ملک که ایزد، تَعالی، ترا راعیِ رعیت و مراعیِ مصالح ایشان کردست، ازیشان بتیغ ستدن و بتازیانه بخشیدن و از آن ترک کلاه و طرفِ کمر آراستن مورثِ دو وبال و موجبِ دو نکالست یکی سفالتِ سائلی، چنانک گفته‌اند:

Хостан кдиаҳаст , хоҳӣ ъушр хон хоҳии хароҷ

خواستن کدیه است، خواهی عشر خوان خواهی خراج

Зонкгар сад номи хуоне , як ҳақиқатро равост

زانک گر صد نام خوانی، یک حقیقت را رواست

Чун гдоӣии чиз дигар нест ҷузи хўоҳндгӣ

چون گدائی چیز دیگر نیست جز خواهندگی

Ҳрк хоҳад , гар сулаймонаст вагар қорун гадост

هرک خواهد ، گر سلیمانست و گر قارون گداست

Ва дувуми ӯҳдаи мсӣўлист ки туро дар девони муҳосибат бар пой доранд , калаками роъу калаками масъӯли ани раията ,у срздаҳи хиҷлат май бояд буд ,у лутарӣ азои алмҷрмўни ноксўои рؤсҳм ,у бдонки турои ақл бар ҳафт вилоят тан амирасту ҳиси муайяни ақлу шаҳвати ходими тан ; магузор ки ҳеҷ як қадам аз мақоми хеш фаротар ниҳанд . Нигаҳи дори муайяни ақлро то аъонт шаҳват накунаду ходими ту амир ту нагардаду бдонки захорифу заҳроти дунё агарчӣ сахти фарибандау чашм аФсоӣ хирадаст , аммо чун мард хоҳад ки худро аз матлӯботу марғӯботи табъ боз дорад , нек дар мункирот он нигарад то блтоиФи ҳиялу тдрҷи азу давр шавад , Маслан чунонк май хора , ҳргаҳ ки аз талхӣ майу туршии пешонии худу нафрати табиату қзФу тлўси ҷома аз ону дардисари саҳаргоҳӣу надомати ҳаракоту арбадаи шабона ва шикастани пиёлау ҷому дасти ҷангӣу дашному тақдими млҳёту таъхири муҳимоту ранҷи хумор ва корҳои на биҳанҷору хиҷолат аз ону шноът бар он ёди орад , бшоъти он дар мазоқи хирад асар кунад ва ҳар замони сӯрати он пеши чашми дили орад , андаки андаки қадами бози пас нааду бози истад ва ҳамчунин шикори дӯст ки азҳнгоми дўонидни асб бар паии сайд аз мухотира бар ъсраҳи асбу сиқтаи хеш ки мзнаҳ ҳалокаст бияндешаду мърти таъаррузи нахчиру хавфи захми панҷаи палангу дандони гурозу ғусса гурехтани юзу бозуи тазйиъи рӯзгори хеши пеши хотири ораду музират бисёр дар муқобилаи манфиатии андак наад , лошк бар дил ӯ сард гардаду бтрки куллӣ анҷомад ва аз мавқеи хатари худро дар паноҳи ақли барад . Вои малик , дар айёми таровати шабоб ки навбаҳор умраст , аз збўли перӣ ки хазони айшу барги рези амлст , ёди майдор .

و دوم عهدهٔ مسئولیست که ترا در دیوانِ محاسبت بر پای دارند، کُلُّکُم رَاعٍ وَ کُلُّکُم مَسئُولٌ عَن رَعِیَّتِهِ ، و سرزدهٔ خجلت می‌باید بود، وَ لَو تَرِی اِذَا المُجرِمُونَ نَاکِسُوا رُؤسِهِم، و بدانک ترا عقل بر هفت ولایتِ تن امیرست و حسّ معین عقل و شهوت خادمِ تن؛ مگذار که هیچ‌یک قدم از مقامِ خویش فراتر نهند. نگه‌دار معینِ عقل را تا اعانتِ شهوت نکند و خادمِ تو امیرِ تو نگردد و بدانک زخارف و زهراتِ دنیا اگرچه سخت فریبنده و چشم افسایِ خردست، اما چون مرد خواهد که خود را از مطلوبات و مرغوباتِ طبع باز دارد، نیک در منکراتِ آن نگرد تا بلطایفِ حیل و تدرج ازو دور شود، مثلا چنانک می‌خواره، هرگه که از تلخیِ می و ترشیِ پیشانی خود و نفرتِ طبیعت و قذف و تلوّثِ جامه از آن و دردسرِ سحرگاهی و ندامتِ حرکات و عربدهٔ شبانه و شکستنِ پیاله و جام و دست جنگی و دشنام و تقدیم ملهیات و تأخیر مهمّات و رنجِ خمار و کارهای نه‌بهنجار و خجالت از آن و شناعت بر آن یاد آرد، بشاعتِ آن در مذاقِ خرد اثر کند و هر زمان صورتِ آن پیشِ چشم دل آرد، اندک اندک قدم باز پس نهد و باز ایستد و همچنین شکار دوست که ازهنگامِ دوانیدن اسب بر پیِ صید از مخاطره بر عثرهٔ اسب و سقطهٔ خویش که مظنّهٔ هلاکست بیندیشد و معرّت تعرّضِ نخچیر و خوفِ زخمِ پنجهٔ پلنگ و دندانِ گراز و غصهٔ گریختنِ یوز و بازو تضییعِ روزگارِ خویش پیش خاطر آرد و مضرّتِ بسیار در مقابلهٔ منفعتی اندک نهد، لاشکّ بر دل او سرد گردد و بترکِ کلّی انجامد و از موقعِ خطر خود را در پناهِ عقل برد. وای ملک، در ایّام طراوت شباب که نوبهارِ عمرست، از ذبولِ پیری که خزانِ عیش و برگ‌ریزِ املست، یاد میدار.

Ва ҳамчунин ҳангоми фароғат аз машғӯлӣу буқати ъзи тавонгарӣ аз зли дарвешӣ ва дар неъмати шодӣ аз меҳнати дилтангӣ ва дар сиҳҳати мизоҷи тан аз аворизи беморӣ ва дар фарохии маҷоли умр аз танагии нафаси бози пасини ёди ор то ҳақ ҳар касе пеш аз Фўоти фурсату зёъи вақт гзордаҳ шавад , зироки ин даҳ гонаи аҳволи ҳамаи бародарони сулбӣ машйатанд ки эшонро осмони ду ду бик шикам зояду тавъамони раҳм фитратанд ки аз паии якдигари нгслнд ва чун базмин оянд , қобилаи вуҷӯд бе фосилаи нофи эшон бикҷо занаду беҳтарини махлуқоти дарин маънӣ чунин мефармоед : ағтнми хмсо қабл хумси шбобк қабл ҳрмку сҳтк қабл сқмку ғнок қабл Фқрку Фроғк қабл шғлку ҳётк қабл ммотк . Вои малик , дар змти ақли ту ҳеҷ ҳақи воҷиби алодотр аз умр нест ки чун аҷал ҳол гардад , гузориши он маҳол бошад ва дар фавойид мактубот хондам ки аомоми Аҳмади Ғаззолӣ , раҳмаи аллоҳ , рӯзӣ дар маҷмаъи тзкиру маҷлиси ваъз рӯй бҳозрон оварад ва гуфт : эй мусулмонон , ҳарчи ман дар чиҳил сол аз сари ин чӯби пораи шуморо мегӯям , Фирдавсии дарӣк байт гуфтаст ; агар бар он хоҳед рафт , аз ҳама мустағнӣ шавед :

و همچنین هنگام فراغت از مشغولی و بوقتِ عزِّ توانگری از ذلِّ درویشی و در نعمتِ شادی از محنتِ دلتنگی و در صحّتِ مزاجِ تن از عوارضِ بیماری و در فراخیِ مجالِ عمر از تنگیِ نفسِ باز پسین یاد آر تا حقِّ هر کسی پیش از فواتِ فرصت و ضیاعِ وقت گزارده شود، زیراک این ده‌گانه احوال همه برادرانِ صلبی مشیّت‌اند که ایشان را آسمان دو دو بیک شکم زاید و توأمانِ رحمِ فطرت‌اند که از پیِ یکدیگر نگسلند و چون بزمین آیند، قابلهٔ وجود بی‌فاصله نافِ ایشان بیکجا زند و بهترینِ مخلوقات درین معنی چنین می‌فرماید : اِغتَنِم خَمسا قَبلَ خَمسٍ شَبَابَکَ قَبلَ هَرَمِکَ وَ صِحَّتَکَ قَبلَ سَقَمِکَ وَ غِنَاکَ قَبلَ فَقرِکَ وَ فَرَاغَکَ قَبلَ شُغلِکَ وَ حَیَاتَکَ قَبلَ مَمَاتِکَ. وای ملک، در ذمّتِ عقلِ تو هیچ حقّ واجب‌الاداتر از عمر نیست که چون اجل حالّ گردد، گزارشِ آن محال باشد و در فوایدِ مکتوبات خواندم که اامام احمدِ غزّالی ، رَحِمَهُ اللهُ، روزی در مجمعِ تذکیر و مجلس وعظ روی بحاضران آورد و گفت: ای مسلمانان، هرچ من در چهل سال از سرِ این چوب‌پاره شما را میگویم، فردوسی دریک بیت گفته‌ است؛ اگر بر آن خواهید رفت، از همه مستغنی شوید :

Ва кафии болмўти воъзо худ дод ин маънӣ медиҳад . Вои малик , бдонки ин амволи мнзд ки басӯрат ъсҷду забарҷад май намояд , ҳамеа дӯзахасту нафаси ту ҳмолаҳи алҳтб ки аз баҳри доғи пешонии барҳам май наад , явми иҳмии алайҳои фии нори ҷаҳаннами Фткўии баҳои ҷбоҳҳму ҷнўбҳму зҳўрҳми ҳозои ми кнзтми лأнФскми Фзўқўои мо кантами ткнзўн , акнӯн бакӯш то бошад ки бнирнги дониши худро аз суҳбати ин гандаи пери раъно ва ин солхурдаи шӯҳо ки чун ту бисёр шавҳаронро дар чоҳи бироҳӣ сарнигӯн афкандаст , рҳоӣӣ туоне доду ончи роҳи саодати ҷовдонӣ ва Наим боқӣаст , бадаст туоне оварад . Малики Ардашери калимоти ҳикматомез ӯ чун дил бо ҷони бёмихту ҳалқаи қабули васоёӣ ӯ аз гӯши ботини бёўихт . Пас аз онҷои пеш духтар омад ва гуфт : мубораки боди турои ҷуфтӣ

وَ کَفَی بِالمَوتِ وَاعِظا خود داد این معنی میدهد. وای ملک، بدانک این اموال منضّد که بصورتِ عسجد و زبرجد می‌نماید، همیهٔ دوزخست و نفسِ تو حَمَّالَهُٔ الحَطَب که از بهر داغِ پیشانی برهم می‌نهد، یَومَ یُحمَی عَلَیهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ فَتُکوَی بِهَا جِبَاهُهُم وَ جُنُوبُهُم وَ ظُهُورُهُم هَذَا مَ کَنَزتُم لِأَنفُسِکُم فَذُوقُوا مَا کُنتُم تَکنِزُونَ ، اکنون بکوش تا باشد که بنیرنگِ دانش خود را از صحبتِ این گنده پیرِ رعنا و این سالخوردهٔ شَوهَا که چون تو بسیار شوهران را در چاهِ بیراهی سرنگون افکندست، رهائی توانی داد و آنچ راهِ سعادت جاودانی و نعیمِ باقیست، بدست توانی آورد. ملک اردشیر کلماتِ حکمت‌آمیزِ او چون دل با جان بیامیخت و حلقهٔ قبول وصایای او از گوشِ باطن بیاویخت. پس از آنجا پیشِ دختر آمد و گفت: مبارک باد ترا جفتی

Ки аз ҳунарпешагон олам тоқаст ва дар дониши саромади офоқ . Роҳ растгорӣ инаст ки ӯ пеш дорад ва бар онч ӯ мекунад , мақом эътироз нест . Ғами ин матоъи мустаъор дар ин хонаи мстҷори чунин тавон хӯрду баъди моҷрии злк дар ҳосили кору Фзлки ҳоли хеш таъаммул мекарду бзбони эътибор ва антбоаҳ мегуфт :

که از هنرپیشگانِ عالم طاقست و در دانش سرآمدِ آفاق. راهِ رستگاری اینست که او پیش دارد و بر آنچِ او میکند، مقامِ اعتراض نیست. غمِ این متاعِ مستعار در این خانهٔ مستجار چنین توان خورد و بَعدَ مَاجَرَی ذَلِکَ در حاصلِ کار و فَذلِکِ حالِ خویش تأمّل میکرد و بزبانِ اعتبار و انتباه میگفت:

Шеваи иҷтиҳод пеш гирифту қадам дар тариқи сдоди ниҳод ва бақадр иститоати худро аз инқиёди нафаси أмораҳи болсўء биксў кашид , илои ани моти алии моъоши алайҳу аллоҳи алмўФқи лзлки волҳодии илайҳ . Тамом шуд боби малики Ардашеру донои Меҳрон ба баъди азин ёд кунем боби деви гови пойу донои динӣ ва мубин гардонем ки фоида илм чисту шаҷараи илм чун бсмри амал борвар шавад , чаҳ асари намояду муҳраи хасми нодонро дар шшдраҳи қусӯр чун андозад ? борӣ , таъолӣ , худованд , хоҷаи ҷаҳон , муайяни алисломро тавфиқи ҷамъи байни алҳақину таҳсили саодатин муяссар куноду брхири мувозиби дороади бмнаҳи вусъаи ҷўдаҳ .

شیوهٔ اجتهاد پیش گرفت و قدم در طریقِ سداد نهاد و بقدرِ استطاعت خود را از انقیادِ نفسِ أَمَّارَهٌٔ بِالسُّوءِ بیکسو کشید، اِلَی اَن مَاتَ عَلَی مَاعَاشَ عَلَیهِ وَ اللهُ المُوَفِّقُ لِذَلِکَ وَالهَادِی اِلَیهِ. تمام شد بابِ ملک اردشیر و دانایِ مهران به بعد ازین یاد کنیم بابِ دیو گاو پای و دانایِ دینی و مبیّن گردانیم که فایدهٔ علم چیست و شجرهٔ علم چون بثمرِ عمل بارور شود، چه اثر نماید و مهرهٔ خصمِ نادان را در ششدرهٔ قصور چون اندازد؟ باری، تَعَالی، خداوند ، خواجهٔ جهان ، معین الاسلام را توفیقِ جمعِ بین الحقّین و تحصیلِ سعادتین میسّر کناد و برخیر مواظب داراد بِمَنِّهِ وَسِعَهِٔ جُودِهِ .