Се даҳ бар ба соли ҳазор ва дивист

سه ده بر به سال هزار و دویست

Ки бар хокён осмон ме гирист

که بر خاکیان آسمان می‌گریست

Падари ғофил аз дарди фарзанди хеш

پدر غافل از درد فرزند خویش

Дили моам фориғи зи дилбанди хеш

دل مام فارغ ز دلبند خویش

Мадори муҳимот бар зарқ ва шед

مدار مهمات بر زرق و شید

Фусуну дағали шеваи Амру зайд

فسون و دغل شیوه عمرو و زید

Маро иттифоқан дар ин кажи замон

مرا اتفاقا در این کژ زمان

Ки аз ростии каси надодии нишон

که از راستی کس ندادی نشان

Сиддиқии накӯ буду фаррухи ниҳод

صدیقی نکو بود و فرخ‌نهاد

Худованди халқи хушу табъи род

خداوند خلق خوش و طبع راد

Чу андешаи мқблони мустақӣм

چو اندیشه مقبلان مستقیم

Сириштии мутаҳҳар , мизоҷии салим

سرشتی مطهر‌، مزاجی سلیم

Ҷуз аз ростӣ бар наёварда дам

جز از راستی بر نیاورده دم

Чу худ дар раҳи сидқи собити қадам

چو خود در ره صدق ثابت قدم

Накӯ рӯй аз дудмони бузург

نکو روی از دودمان بزرگ

Ба ҳайкали заъиф ва ба дониши сутург

به هیکل ضعیف و به دانش سترگ

Навозанда ҳар куҷои зердаст

نوازنده هر کجا زیردست

Парастанда ҳар куҷои ҳақи параст

پرستنده هر کجا حق‌پرست

Ҳумоюни карӣмӣ ки аз ҷӯади вай

همایون کریمی که از جود وی

зи ман бандаи гумномтар ҷӯади тай

ز من بنده گمنام‌تر جود طی

Фалаки дӯдӣ аз матбах хон ӯ

فلک دودی از مطبخ خوان او

Ҷаҳони тоби хуршеди эҳсон ӯ

جهان‌تاب خورشید احسان او

Ба ҳар ҳалқа аз наът ӯ зикри хайр

به هر حلقه از نعت او ذکر خیر

зи масҷиди қадам дар қадам то ба дайр

ز مسجد قدم در قدم تا به دیر

На дар сиккаи нақди аҳдаши дағал

نه در سکه نقد عهدش دغل

На дар рукни паймону меҳраши халал

نه در رکن پیمان و مهرش خلل

Сарои пои ҳамаи мардӣу мардумӣ

سرا پا همه مردی و مردمی

Малики рафта дар кисвати одамӣ

ملَک رفته در کسوت آدمی

Ба сӯрати худованди ҷоҳу ҷалол

به صورت خداوند جاه و جلال

Ба маънии парешону дарвеши ҳол

به معنی پریشان و درویش حال

Яккаи ши нози парвардаи фарзанд буд

یکه‌ش ناز پرورده فرزند بود

Варои бандаи моро худованд буд

ورا بنده ما را خداوند بود

Пас аз соли панҷаш ба мактаби супурд

پس از سال پنجش به مکتب سپرد

Ба таълимаш аз ҳар ҷиҳати ранҷи барад

به تعلیمش از هر جهت رنج برد

Чу даврони умраш бар омад ба ҳашт

چو دوران عمرش بر آمد به هشت

Ба дониши зи ҳаштод солони гузашт

به دانش ز هشتاد سالان گذشت

Зайд то зи чашми бади андеши давр

زید تا ز چشم بد‌اندیش دور

зи марзи Ироқаш ба зулмоти нур

ز مرز عراقش به ظلمات نور

Фиристод ва бар вай адибӣ гумошт

فرستاد و بر وی ادیبی گماشت

Ки фориғи нхсбд аз ӯ шому чошт

که فارغ نخسبد از او شام و چاشت

Ба подоши ин хизматаш зар фишонд

به پاداش این خدمتش زر فشاند

Ҳамаи хоки он хитта дар зари нишонд

همه خاک آن خطه در زر نشاند

Адиб аз дар зарқу норостӣ

ادیب از در زرق و ناراستی

зи хизмати биФзўд бар костӣ

ز خدمت بیفزود بر کاستی

Раҳо кард лавҳи диёнати зи даст

رها کرد لوح دیانت ز دست

Ситади сими вазони Тифл фориғ нишаст

ستد سیم وزان طفل فارغ نشست

Писари фориғ аз ранҷ таҳсил зист

پسر فارغ از رنج تحصیل زیست

Мау солу ҳафта ба таътил зист

مه و سال و هفته به تعطیل زیست

Халал ёфт арқони идрок ӯ

خلل یافت ارکان ادراک او

Пар аз гирд шуд машраби пок ӯ

پر از گرد شد مشرب پاک او

Хато шуд хатои он ҳамаи саъйу ранҷ

خطا شد خطا آن همه سعی و رنج

Чунон шуд ки дар аҳди таҳвили панҷ

چنان شد که در عهد تحویل پنج

Падар ёфт зини моҷарои огаҳӣ

پدر یافت زین ماجرا آگهی

Яке номаи бнгошт назд раҳе

یکی نامه بنگاشت نزد رهی

Ки орм ба малики Ироқаши зи нур

که آرم به ملک عراقش ز نور

Ба вифқи ризо гар набошад ба зӯр

به وفق رضا گر نباشد به زور

Ба ?имаии он ёри фархундаи кеш

به ایمای آن یار فرخنده کیش

Кашидам бидон бум ва бар рахти хеш

کشیدم بدان بوم و بر رخت خویش

Чиҳил рӯз нарад сукӯни бохатм

چهل روز نرد سکون باختم

Ба ҳар сӯқии афсонаҳо сохтам

به هر سوقی افسانه‌ها ساختم

Чу нагушӯд кории зи тадбирҳо

چو نگشود کاری ز تدبیرها

Задам захма бар сози тазвирҳо

زدم زخمه بر ساز تزویرها

Ба тадбиру тазвир корӣ нарафт

به تدبیر و تزویر کاری نرفت

Биҷузи лонслм шуморӣ нарафт

بجز لانسلم شماری نرفت

Супурдами ҷамоли сафоро ба занг

سپردم جمال صفا را به زنگ

Камар чуст кардам ба оҳанги ҷанг

کمر چست کردم به آهنگ جنگ

Муродӣ аз он низ ҳосил нашуд

مرادی از آن نیز حاصل نشد

Касеро чунин кор мушкил нашуд

کسی را چنین کار مشکل نشد

Парокандаи суккони он сарзамин

پراکنده سکان آن سرزمین

Парокандаи гӯ аз ясору ямин

پراکنده گو از یسار و یمین

Парии вори худро бар ороста

پری‌وار خود را بر آراسته

Вале дев аз эшон амони хоста

ولی دیو از ایشان امان خواسته

Ҳамаи ғӯли ҳайати ҳамаи ски занон

همه غول هیات همه سک زنان

Ҳамаи зишти тинати ҳамаи кажи забон

همه زشت طینت همه کژ زبان

Ҳама аз насиҳати брокндаҳи гӯш

همه از نصیحت برآکنده گوش

Ба пайкори яғмои табарҳо ба дӯш

به پیکار یغما تبرها به دوش

Гуҳии бонги хезад ки бемор шуд

گهی بانگ خیزد که بیمار شد

Паии кори худ рӯ ки аз кор шуд

پی کار خود رو که از کار شد

Шабии ҳамчуи умри бахилони дароз

شبی همچو عمر بخیلان دراز

Ҷаҳони тираи абри сияҳи ршҳаҳи соз

جهان تیره ابر سیه رشحه ساز

з ҳар гӯшае абри дрёФшон

ز هر گوشه‌ای ابر دریافشان

Чу сяти кафи дасти домани кашон

چو صیت کف دست دامن کشان

Вале ин диҳад қатраи он кили кил

ولی این دهد قطره آن کیل کیل

Вале ин чакад ршҳаҳи он сайли сайл

ولی این چکد رشحه آن سیل سیل

зи рафтори он қавми нсноси ху

ز رفتار آن قوم نسناس‌خو

Ба девор кардам зи васвоси рӯ

به دیوار کردم ز وسواس رو

Саропо ба дарёии андешаи ғарқ

سراپا به دریای اندیشه غرق

Сиришкам чу борону оҳам чу барқ

سرشکم چو باران و آهم چو برق

Ки ёрб чу ман хору бад рӯз кист

که یارب چو من خوار و بد روز کیست

Шаби қабри касро чунин рӯз нест

شب قبر کس را چنین روز نیست

Басӣ рафт то ман бад-ӣни бум ва бар

بسی رفت تا من بدین بوم و بر

Ба амри худованди эҳсони сайр

به امر خداوند احسان سیر

Ба анҷоми шуғлии камар баста ам

به انجام شغلی کمر بسته‌ام

Паии назми кории назар баста ам

پی نظم کاری نظر بسته‌ام

Башари суваратони шаётини сиришт

بشر صورتان شیاطین سرشت

Ки дар ҷилва неканд ва дар пардаи зишт

که در جلوه نیکند و در پرده زشت

Ба ҳар лаҳзаи бозичае сар кунанд

به هر لحظه بازیچه‌ای سر کنند

Чу Иблиси талбис дигар кунанд

چو ابلیس تلبیس دیگر کنند

Ба умеди ахзи ду динори сим

به امید اخذ دو دینار سیم

Фаромӯшашон гашта аҳди қадим

فراموششان گشته عهد قدیم

Чунин қавми пари фитнаро навам ба

چنین قوم پر فتنه را نوم به

Саги кӯии габрон аз ин қавм ба

سگ کوی گبران از این قوم به

Хулӯсами пазируфт аз ӣнони халал

خلوصم پذیرفت از اینان خلل

Фурӯ мондаам ҳамчуи хар дар вҳл

فرو مانده‌ام همچو خر در وحَل

Бидонҷо каз ин моҷаро гуфтугӯаст

بدانجا کز این ماجرا گفتگوست

Надонам чаҳ узр оварам назд дӯст

ندانم چه عذر آورم نزد دوست

Нагӯям зи дунони ғалати носазои сет

نگویم ز دونان غلط ناسزا‌ست

зи ман ғайри таслими фармони хатои сет

ز من غیر تسلیم فرمان خطا‌ست

Дар ин ғусса будам ки ваҳии замир

در این غصه بودم که وحی ضمیر

Ба гӯши дил оҳиста гуфт эй фақир

به گوش دل آهسته گفت ای فقیر

Турои такя бар ҳукм довар накӯаст

ترا تکیه بر حکم داور نکوست

Чаҳ хезади зи ҳукми туу ҳукми дӯст

چه خیزد ز حکم تو و حکم دوست

зи васвоси беҳуда даврӣ гузин

ز وسواس بیهوده دوری گزین

Чу нафаси озмоён сабурӣ гузин

چو نفس آزمایان صبوری گزین

Бибин то нигорандаи хубу зишт

ببین تا نگارنده خوب و زشت

зи иншои қудрат чаҳ бар сар навишт

ز انشای قدرت چه بر سر نوشت

Ки парвонаи амр ӯ дайру зуд

که پروانه امر او دیر و زود

зи сар коммун ёфт хоҳад шуҳуд

ز سرّ کمون یافت خواهد شهود

Чу аз ғайби фаррухи сурӯши омадам

چو از غیب فرخ سروش آمدم

зи мастии ғифлат ба ҳуши омадам

ز مستی غفلت به هوش آمدم

Бад-ӣн муждаам хотир ором ёфт

بدین مژده‌ام خاطر آرام یافت

Ҳавасҳои беҳуда анҷом ёфт

هوس‌های بیهوده انجام یافت

Фаромӯш кардам замони малол

فراموش کردم زمان ملال

Ба ёди омадами достони висол

به یاد آمدم داستان وصال

Аз он хилват аз ғайри пардохтан

از آن خلوت از غیر پرداختن

Вази он қисса аз ҳар дарии сохтан

وز آن قصه از هر دری ساختن

Аз он шамъи таҳқиқ афрӯхтан

از آن شمع تحقیق افروختن

Аз он равғани маърифат сӯхтан

از آن روغن معرفت سوختن

Аз он қиссаи лолау боғу роғ

از آن قصه لاله و باغ و راغ

Аз он ҳазлу шухӣу бозӣу лоғ

از آن هزل و شوخی و بازی و لاغ

Аз он ман сухани гуфтан аз инбисот

از آن من سخن گفتن از انبساط

Ту бе хеши ғлтидни андари бисот

تو بی خویش غلطیدن اندر بساط

Чу шамъам ба ҷони оташ андар гирифт

چو شمعم به جان آتش اندر گرفت

На ҷон балки аз пой то сар гирифт

نه جان بلکه از پای تا سر گرفت

зи мижгони фурӯи рехтами ашки дард

ز مژگان فرو ریختم اشک درد

зи хӯни сохтам лолаи гавани ранги зард

ز خون ساختم لاله گون رنگ زرد

Ба худ гуфтам эй марди ноҳӯшманд

به خود گفتم ای مرد ناهوشمند

Гузорӣ ғамин хотири дӯст чанд ?

گذاری غمین خاطر دوست چند‌؟

Сабк бошу афсонае соз кун

سبک باش و افسانه‌ای ساز کن

Дарӣ аз тараб бар Рахш боз кун

دری از طرب بر رخش باز کن

Замонаи гузашт аз маи ҳафт ва ҳашт

زمانه گذشت از مه هفت و هشت

Ки нишнид азин пардаи як сари гузашт

که نشنید ازین پرده یک سر‌گذشت

Дар исботи мардии он зӯрманд

در اثبات مردی آن زورمند

Яли Сайиди он рустами деви банд

یل سید آن رستم دیو‌بند

зи рӯҳи бузургони мадади хостам

ز روح بزرگان مدد خواستم

Ба шаш рӯзи ин дафтар оростам

به شش روز این دفتر آراستم

На дафтари парии пайкарии дили фиреб

نه دفتر پری پیکری دل فریب

Фурӯи ҳашта аз хат ба оризи ҳҷиб

فرو هشته از خط به عارض حجیب

Ба зеботарин ваҷҳе анҷом ёфт

به زیباترین وجهی انجام یافت

Скўки алдлил аз хирад ном ёфт

صکوک الدلیل از خرد نام یافت

На як ҳарф аз ӯ ҷарҳ ва таъдил шуд

نه یک حرف از او جرح و تعدیل شد

На як нуктаи хом табдил шуд

نه یک نکته خام تبدیل شد

Забони бади андеш агар пок нест

زبان بد اندیش اگر پاک نیست

Тўошгар писандоварӣ бок нест

تواش گر پسند آوری باک نیست

Бихон вази шукри хандаи дил шод кун

بخوان وز شکر خنده دل شاد کن

зи ғамҳои чун заҳри ман ёд кун

ز غم‌های چون زهر من یاد کن