Рӯзи гузаштаи пурсиши рӯзгори гиромиро бидон фаррухи коху фархундаи кӯй фаро рафтам . Чаҳ кӯйу кадоми кох , давр аз дидори ҳумоюн , лонаи дарду шиканҷу кошонаи тимору ранҷ , чарх бехуршеду кох бенигор , тахт беҷамшеду шох бебаҳор , додам аз дил бархесту дӯд аз сар , обам аз дидаи рехту хӯн аз ҷигар , дил тапидан гирифту ранг паридан , хирад шидоӣӣ ангехту шикеби рсўоӣӣ , нолаи чархи паймои гашту ашки замини Фрсо , лаб хўшидн овараду хӯн ҷӯшидан , чандон намонад ки тани бадрӯди ҷони ораду равон аз пайкар бар карон пуед , ҷнодқаҳи занодақаро дӯст ё душмани бади сурӯдаму мағз то пӯстро дад ситудам . Агар ковуш эшон набӯду чолиши бидонадишон , чаро боист дар ин ҷунбиш ки ҳргомши обистан гомӣаст ва ҳар дасташи мояи хиромӣ , аз фари ҳамроҳии саркор давр бошам ва аз оҳанги он дару хокбўс ва он даргоҳ ки навой омурзишасту тўтёии биноӣии кару кӯр . Агар даст аз ҳамаи дршўиму марг яксар аз худо ҷӯям пажӯҳиш нишоед , диўрнгони риюи пешау дӯсти рӯйони душмани андешаи баҳри комами санг чоҳ омаданду баҳри паии андари хори роҳ .

روز گذشته پرسش روزگار گرامی را بدان فرخ کاخ و فرخنده کوی فرا رفتم. چه کوی و کدام کاخ، دور از دیدار همایون، لانه درد و شکنج و کاشانه تیمار و رنج، چرخ بی خورشید و کاخ بی نگار، تخت بی جمشید و شاخ بی بهار، دادم از دل برخاست و دود از سر، آبم از دیده ریخت و خون از جگر، دل تپیدن گرفت و رنگ پریدن، خرد شیدائی انگیخت و شکیب رسوائی، ناله چرخ پیما گشت و اشک زمین فرسا، لب خوشیدن آورد و خون جوشیدن، چندان نماند که تن بدرود جان آرد و روان از پیکر بر کران پوید، جنادقه زنادقه را دوست یا دشمن بد سرودم و مغز تا پوست را دد ستودم. اگر کاوش ایشان نبود و چالش بداندیشان، چرا بایست در این جنبش که هرگامش آبستن گامی است و هر دستش مایه خرامی، از فر همراهی سرکار دور باشم و از آهنگ آن در و خاکبوس و آن درگاه که نوای آمرزش است و توتیای بینائی کر و کور. اگر دست از همه درشویم و مرگ یکسر از خدا جویم پژوهش نشاید، دیورنگان ریو پیشه و دوست رویان دشمن اندیشه بهر کامم سنگ چاه آمدند و بهر پی اندر خار راه.

Ин чиҳил сола дар бадарӣу ранҷи ҳаргизами ин мояи хӯни ҷгарӣу шиканҷи нхосту парешоне ва пушаймонӣ нараст , ҳам домони саркору остони бӯси он дароз даст шуд ва ҳам бо ҳамаи пўёӣӣу ҷўёӣӣ ки дар он кору ком ки донеи мурғи ҳавас дар дом науфтод , ин худ дардии дигар ки саркори ҳунар бо он хашму хуйу чашм ва рӯй ки тухмаи хрзҳраҳ ва бешасту дасти пухти новаку неш , чори асба ба рай фармуд ва бидон дасту дастур ки дидау донеи чопои чопи сози пархош вом дорад ва озурдан ин пери парокандаи рӯзро талх ва турш тоз пайк ва паём наёмизад , озашро бо гумораши ганҷи қорун сиррӣ несту умедашро бозӣаст рӯзгори заҳҳоки парӣ на , беҳуда ҳаме гуяд ва нобӯда ҳаме ҷӯяд .

این چهل ساله در بدری و رنج هرگزم این مایه خون جگری و شکنج نخاست و پریشانی و پشیمانی نرست، هم دامان سرکار و آستان بوس آن دراز دست شد و هم با همه پویائی و جویائی که در آن کار و کام که دانی مرغ هوس در دام نیفتاد، این خود دردی دیگر که سرکار هنر با آن خشم و خوی و چشم و روی که تخمه خرزهره و بیش است و دست پخت ناوک و نیش، چار اسبه به ری فرمود و بدان دست و دستور که دیده و دانی چاپا چاپ ساز پرخاش وام دارد و آزردن این پیر پراکنده روز را تلخ و ترش تاز پیک و پیام نیامیزد، آزش را با گمارش گنج قارون سری نیست و امیدش را بازیست روزگار ضحاک پری نه، بیهوده همی گوید و نابوده همی جوید.

Аҳмаду бародараш аз тарси ман ин дар ва он дар медавиданд ва ба чораи ин парешоне ки ба нодонӣу тани осоеи асмъилу иброҳӣми фаро пеш омад мегуфтанд ва мешуниданд , эшонро ҳам бар тимор хеш гумошт ва аз кори худ боздошти борӣ аз ҳар дар ба кори худ дармондаам , ва аз таҳтаи хок ва паранд гардуни зеру зибри срўоу сурӯди навмидии хонда , надонам ин поён ҳастӣ аз чархам чаҳ сарнавиштаст ва ин сар бесомону пайкари фарсӯдаи ҷонро бистару болин аз кадомин хоку хишт ? он дӯст ки аз ҳамагон дастёрам ӯст на чандон гирифтор хешаст ва он мояи бориш бар дӯшу кор дар пеш ки дардӣ аз дили кас ё гардӣ аз рухи мо ё рад пардохт . Аз ҳамаи роҳами ҷузи даргоҳи ташнаи Карбалоу куштаи нинаво ки ҷони писару падару модарами бархе хӯну хокаши бод , паноҳ ва гурезгоҳӣ нест . Дар хост аз саркори худовандӣ онаст ки ба ҷои ман ва барои худогоҳу бегоҳ дар остонаши роҳи ҷўӣӣ ва аз дар лоба чун додхоҳони розии ронӣ . Шояд ба меҳру бахшоиш нигоҳӣ кунаду чораи рӯз сиёҳӣ шавад . Зинҳори афтодагон бетоб ва туашро фаромӯш макун ва аз хоҳиш ба рӯзии хомӯши мзӣ ки кор аз ҳамаи роҳ табоҳаст ва ин рӯйдоду дӯдаи ман ҳамон достони дурахшу гиёҳ , рубоӣ :

احمد و برادرش از ترس من این در و آن در می دویدند و به چاره این پریشانی که به نادانی و تن آسایی اسمعیل و ابراهیم فرا پیش آمد می گفتند و می شنیدند، ایشان را هم بر تیمار خویش گماشت و از کار خود بازداشت باری از هر در به کار خود درمانده ام، و از تخته خاک و پرند گردون زیر و زبر سروا و سرود نومیدی خوانده، ندانم این پایان هستی از چرخم چه سرنوشت است و این سر بی سامان و پیکر فرسوده جان را بستر و بالین از کدامین خاک و خشت؟ آن دوست که از همگان دستیارم اوست نه چندان گرفتار خویش است و آن مایه بارش بر دوش و کار در پیش که دردی از دل کس یا گردی از رخ ما یا رد پرداخت. از همه راهم جز درگاه تشنه کربلا و کشته نینوا که جان پسر و پدر و مادرم برخی خون و خاکش باد، پناه و گریزگاهی نیست. در خواست از سرکار خداوندی آن است که به جای من و برای خداگاه و بیگاه در آستانش راه جوئی و از در لابه چون دادخواهان رازی رانی. شاید به مهر و بخشایش نگاهی کند و چاره روز سیاهی شود. زنهار افتادگان بی تاب و توش را فراموش مکن و از خواهش به روزی خاموش مزی که کار از همه راه تباه است و این رویداد و دوده من همان داستان درخش و گیاه، رباعی:

Дилу дастӣ ки пешгоҳи минӯи фаргоҳи шоҳзодагони озодау дигари дӯстони саркорӣ ва худро ҷудогонаи нома ёрам пардохт нест . Забон шево гуфт гуҳари сифти султонӣ ки равшангари розҳои наонеаст , бандагиҳои бе газофи маро бо ҳама роз хоҳад гушӯду ончии дида ва донанд боз хоҳад намӯд .

دل و دستی که پیشگاه مینو فرگاه شاهزادگان آزاده و دیگر دوستان سرکاری و خود را جداگانه نامه یارم پرداخت نیست. زبان شیوا گفت گهر سفت سلطانی که روشنگر رازهای نهانی است، بندگی های بی گزاف مرا با همه راز خواهد گشود و آنچه دیده و دانند باز خواهد نمود.

Дорои сухани донои куҳани Қоониро бар рои мҳророи худовандии ниёзмандонаи ситоиш ва дурудаст ва бо пайванди волоу паймони дигарон аз ҳама дар андешаи баст ва гушӯд . Он дебочаи ним кора ки аз дар пайкари ганҷ говаст ва ба фари гавҳари зари со ва ин ду рӯзаи перояи анҷоми баста бар дасти писта чашм сипору гӯши гузор саркор хоҳад дошт . Озодаи расатони шоҳзодаи ростини фахрӣу бандагон ҳаким бошӣу дӯсти меҳрбони мирзои оқоҷони ҳаряк ба ҷои хешу сазои саркори базми ҳумоюну фаргоҳи фарруху остони волоро бародаронаи дӯстонаи чокаронаи розондиши дуруд ва ситоишанду дмсози орои ниёзу ниёйиш . Чун дарҳам ва парокандаам ва ба сад ҳазор тимору андӯҳи оканда , неруу тобӣ ки ин бирнги порсии оҳангро ба нигоришӣ ки тавон дид ё хонд боз пардозам набӯд . Ончии дили офариду дасти нигошт беонкӣ аз дар диду дониш бозгаштӣ равад ва бар он нигоҳ ва гузаштӣ уфтад , равонаи даргоҳи сипеҳр фаргоҳ оварадам . Жожу хомӣ ки бенанд бо дидаи чашми пӯшии парда гарӣ фармойанд на пардаи дарӣ . Ёрон диду шинохтро низ пӯзиши гузории намоянд зеро ки забони накӯҳиш бозасту дасти хурдагирӣ дароз .

دارای سخن دانای کهن قاآنی را بر رای مهرآرای خداوندی نیازمندانه ستایش و درود است و با پیوند والا و پیمان دیگران از همه در اندیشه بست و گشود. آن دیباچه نیم کاره که از در پیکر گنج گاو است و به فر گوهر زر سا و این دو روزه پیرایه انجام بسته بر دست پسته چشم سپار و گوش گزار سرکار خواهد داشت.آزاده راستان شاهزاده راستین فخری و بندگان حکیم باشی و دوست مهربان میرزا آقاجان هریک به جای خویش و سزای سرکار بزم همایون و فرگاه فرخ و آستان والا را برادرانه دوستانه چاکرانه رازاندیش درود و ستایش اند و دمساز آرای نیاز و نیایش. چون درهم و پراکنده ام و به صد هزار تیمار و اندوه آکنده، نیرو و تابی که این بیرنگ پارسی آهنگ را به نگارشی که توان دید یا خواند باز پردازم نبود. آنچه دل آفرید و دست نگاشت بی آنکه از در دید و دانش بازگشتی رود و بر آن نگاه و گذشتی افتد، روانه درگاه سپهر فرگاه آوردم. ژاژ و خامی که بینند با دیده چشم پوشی پرده گری فرمایند نه پرده دری. یاران دید و شناخت را نیز پوزش گزاری نمایند زیرا که زبان نکوهش باز است و دست خرده گیری دراز.

Ростиро бо он паймони дурусту пайванди устувор аз арбоби сахту саркаш ранҷидаам ва ӯро ин рӯзҳо ба трозўӣии берун аз рӯзгори пешини санҷида , ба гуфта кошиҳо ки мрғўзк бар бахти шӯридаи рахту ахтари ворунаи тахт мо занад ки бо ҳар ки ин лолаи зори хасӣ ва аз як кайҳони мардум касе нест , ӯ ҳам набошад . Як меҳри гўзў ва барои ман фиристоду якбораи хомаи номанигорро не дар нохуни шикасту пайку паёми гоҳу бегоҳро низ даст бар тофту пой дар баст . Агар диранги саркорӣ дар он остони осмони фаргоҳ дар афтод огоҳӣ фирист ки дар хокбўсӣ анбоз оем ва ба фари дидорати сарафроз . Нмидонм дар кори ман бо мирзои ҳошим чаҳ гуфтаанд маро бар кадоми пой бояд тохт ва бар чаҳ паҳлу бояд хуфт , ончӣ дилат мехоҳад бигӯ ва банавис ки яксар мӯ аз он роҳу равишу хуйу маниш берун нахоҳам рафту кеши бандагӣу шеваи рафтор дигаргун нахоҳам кард . Камтарини бандаи хоксори Абулҳасани яғмо .

راستی را با آن پیمان درست و پیوند استوار از ارباب سخت و سرکش رنجیده ام و او را این روزها به ترازوئی بیرون از روزگار پیشین سنجیده، به گفته کاشی ها که مرغوزک بر بخت شوریده رخت و اختر وارونه تخت ما زند که با هر که این لاله زار خسی و از یک کیهان مردم کسی نیست،او هم نباشد. یک مهر گوزو و برای من فرستاد و یکباره خامه نامه نگار را نی در ناخن شکست و پیک و پیام گاه و بیگاه را نیز دست برتافت و پای دربست. اگر درنگ سرکاری در آن آستان آسمان فرگاه در افتاد آگاهی فرست که در خاکبوسی انباز آیم و به فر دیدارت سرافراز. نمیدانم در کار من با میرزا هاشم چه گفته اند مرا بر کدام پای باید تاخت و بر چه پهلو باید خفت، آنچه دلت می خواهد بگو و بنویس که یکسر مو از آن راه و روش و خوی و منش بیرون نخواهم رفت و کیش بندگی و شیوه رفتار دگرگون نخواهم کرد. کمترین بنده خاکسار ابوالحسن یغما.