Рӯзии ду гузашт то газандии ромиши сӯзу ранҷии оромиши рбокўби андеши дилу ҳуши пардоз равонаст . Дар базми гиромии сарвари фиребурзи тан бар болаш дода будаму дили брнолши ниҳода то сар аз бистар барораму дардам аз роҳи сипорӣ хуштар гардад , ёрони ҳам оўзоаҳи гаштанд ва дар хоҳи тохту тамошои берун дарвоза карданд . Корвонии дидему ошнорў кордонӣ расед ва шинохт пурсед ва навохт кеши мизбониро дар хӯрд донист ва тавонист хештани сози ҷорубу густариши сохт ,у барг ва сомон хон ва хӯриш кард . Дониста шуд аз бунгоҳи ҷндқ ва ба домғони андараш ҷойгоҳаст ва бо бастомии зоду бум , ҷавонии басӣҷи андеши кишвари рай ва он фархундаи фаргоҳ , аз онҷо ки ман бандаро ҳамвора дар басту кушод хуй бидон даргоҳ ва рӯй бидон остонаст ,у ҷону дили пайваста бо гуфту шунӯду номау пайғоми сари кории ҳамдостон , базми ҳумоюнро ба дастурӣ ки пеша пешинасту андешаи дерини сози нома нигорӣ кардем ва андоз рози шуморӣ . Прндўшинм ба андешаи сар корӣ гуфт вагузорӣ ҳаме рафт ва бе огоҳии кому забони ошкороу ниҳони розу ниёзии ҳамеи хост .

روزی دو گذشت تا گزندی رامش سوز و رنجی آرامش رباکوب اندیش دل و هوش پرداز روان است. در بزم گرامی سرور فریبرز تن بر بالش داده بودم و دل برنالش نهاده تا سر از بستر برآرم و دردم از راه سپاری خوشتر گردد، یاران هم آوزاه گشتند و در خواه تاخت و تماشای بیرون دروازه کردند. کاروانی دیدیم و آشنارو کاردانی رسید و شناخت پرسید و نواخت کیش میزبانی را در خورد دانست و توانست خویشتن ساز جاروب و گسترش ساخت، و برگ و سامان خوان و خورش کرد. دانسته شد از بنگاه جندق و به دامغان اندرش جایگاه است و با بسطامی زاد و بوم، جوانی بسیج اندیش کشور ری و آن فرخنده فرگاه، از آنجا که من بنده را همواره در بست و گشاد خوی بدان درگاه و روی بدان آستان است، و جان و دل پیوسته با گفت و شنود و نامه و پیغام سر کاری همداستان، بزم همایون را به دستوری که پیشه پیشین است و اندیشه دیرین ساز نامه نگاری کردیم و انداز راز شماری. پرندوشینم به اندیشه سر کاری گفت و گذاری همی رفت و بی آگاهی کام و زبان آشکارا و نهان راز و نیازی همی خواست.

Дидам аз оғози моҳ токунӯн ки шумори рӯз аз бист нагузашта ва ҳануз аз пешгоҳи худовандии пайки посух , агар ҳамаи нафрин ва дашномӣ бошад сарафроз нагашта панҷ лӯлаи номаҳои ту бар ту пухтау хом нигоштаам ва агар худ мурғӣ аз ин дом бидон бом ва аз ин гулхан бидон гулшани боли парвози кушодаи номаи дигараш низ овеза бардошта сахт шарманда шудам ки ин жожи дил ошӯб чист ва ин мояи афсонаи ҷони кӯби кадом ? ончии дили гуфтан ҳаме хоҳад аз срўоу сурӯди хомау нома берунаст ва он гўҳрҳокаҳ сифтан тавон бо дилхоҳи фарсӯдаи равону пажмурдаи хиради дигаргун аз ороиши номаи ҷузи зиёни ҳангом чаҳ зояду олоиши гуфтори рӯзи ромишро ҷузи костӣ чаҳ фазояд , ногуфта чаҳ гуфта , гуфта чун ногуфта , шеър :

دیدم از آغاز ماه تاکنون که شمار روز از بیست نگذشته و هنوز از پیشگاه خداوندی پیک پاسخ، اگر همه نفرین و دشنامی باشد سرافراز نگشته پنج لوله نامه های تو بر تو پخته و خام نگاشته ام و اگر خود مرغی از این دام بدان بام و از این گلخن بدان گلشن بال پرواز گشاده نامه دیگرش نیز آویزه برداشته سخت شرمنده شدم که این ژاژ دل آشوب چیست و این مایه افسانه جان کوب کدام؟ آنچه دل گفتن همی خواهد از سروا و سرود خامه و نامه بیرون است و آن گوهرهاکه سفتن توان با دلخواه فرسوده روان و پژمرده خرد دگرگون از آرایش نامه جز زیان هنگام چه زاید و آلایش گفتار روز رامش را جز کاستی چه فزاید، ناگفته چه گفته، گفته چون ناگفته، شعر:

Бории корҳои кишвару андешаҳои дигар аз раҳгузори дигргўни сголшҳои нахустин дастуру пишкоми дуюм ҳамчунон дарҳам ва барҳамаст ,у анҷомаш аз шумор анбоштани чоҳ ба шабнам , ҳар чаҳ буд ва ҳаст на кушода тар афтод , на бастатар на дуруст тар омад на шикастатар , осемаи сар роҳӣ мерӯем ва бар бўку магари ҳафта ва моҳӣ мебарем то саранҷом чисту олӯдаи нангу омўдаҳи номи кадом ? саркори хони зодаи озодаро аз « хор » ба корӣ ки фармоиши рафта буд хостааму навиштаҳои диранги сӯзи шитоби ангези ороста . Агар бандагони худовандӣ низ вайро пайк ва паёмӣ давонанд ва аз гӯшаи кох ба кӯҳаи роҳ анҷом хонанд бе ҳеҷ пӯзишу баҳонаи сози шитоб ме сохт ва бе онкии чшмдошту дили нигаронии дайр ва дароз уфтад дил аз андешаи ин хоку об ки марои моя пардоз хӯрд ва хоб аст меосуд . Достони гиромии бародари Муҳамади қулии бик бар ҳамон ҳанҷор пешинасту меҳру пайванди мо низ бо вай бар ҳамон дастуру ойин ҳануз аз эшон ҷунбиш ва гуфтӣ мағзи оғолу дили ошӯб надидаам ва нашунида ман ҳам аз дар ростӣу дурустии гомӣ фаротар накушодаам ва як паии пас ва пеш наниҳода , хокаш ба дурустӣ сириштаанд ва дар гулаши тухми ростии кушта . Ҷузи онкӣ дар нгши сабк сангасту тоб ва туонаш беобу ранг , ҳеҷ хурда бар вай нишоед ронаду ҷуз аз ҷиргаи наздикон ва неконаш набояд хонд . Ба хости бори худои дайр ё зуди пирӯзӣ ва ба афтод мо рост , ва ин ду рӯзаи дилхоҳи саркорӣ ки мояи хушнӯдии поки яздону ободии бечораи мардуму хурсандӣ саркор волост ба фари бахшоиши хдоӣӣу ёрии ахтару гардун ба хуштар дидорӣ аз пардаи падедор ва бе пардаи дӯсту душманро ошкор хоҳад гашт . Бо сари кори волоу хоҷа тоашон дар коҳиши пасту боло , гарму гиро , нағзу пазиро роҳӣ дорам ва бар пайдоу наҳуфтау бедору хуфтаи корҳо аз дар диду дониши дилу нигоҳии мисра : то бубинеми саранҷом чаҳ хоҳад бӯдан .

باری کارهای کشور و اندیشه های دیگر از رهگذار دیگرگون سگالش های نخستین دستور و پیشکام دویم همچنان درهم و برهم است، و انجامش از شمار انباشتن چاه به شبنم، هر چه بود و هست نه گشاده تر افتاد، نه بسته تر نه درست تر آمد نه شکسته تر، آسیمه سر راهی می رویم و بر بوک و مگر هفته و ماهی می بریم تا سرانجام چیست و آلوده ننگ و آموده نام کدام؟ سرکار خان زاده آزاده را از «خوار» به کاری که فرمایش رفته بود خواسته ام و نوشته های درنگ سوز شتاب انگیز آراسته. اگر بندگان خداوندی نیز وی را پیک و پیامی دوانند و از گوشه کاخ به کوهه راه انجام خوانند بی هیچ پوزش و بهانه ساز شتاب می ساخت و بی آنکه چشمداشت و دل نگرانی دیر و دراز افتد دل از اندیشه این خاک و آب که مرا مایه پرداز خورد و خواب است می آسود. داستان گرامی برادر محمد قلی بیک بر همان هنجار پیشین است و مهر و پیوند ما نیز با وی بر همان دستور و آئین هنوز از ایشان جنبش و گفتی مغز آغال و دل آشوب ندیده ام و نشنیده من هم از در راستی و درستی گامی فراتر نگشاده ام و یک پی پس و پیش ننهاده، خاکش به درستی سرشته اند و در گلش تخم راستی کشته. جز آنکه در نگش سبک سنگ است و تاب و توانش بی آب و رنگ، هیچ خرده بر وی نشاید راند و جز از جرگه نزدیکان و نیکانش نباید خواند. به خواست بار خدای دیر یا زود پیروزی و به افتاد ما راست، و این دو روزه دلخواه سرکاری که مایه خشنودی پاک یزدان و آبادی بیچاره مردم و خرسندی سرکار والاست به فر بخشایش خدائی و یاری اختر و گردون به خوشتر دیداری از پرده پدیدار و بی پرده دوست و دشمن را آشکار خواهد گشت. با سر کار والا و خواجه تاشان در کاهش پست و بالا، گرم و گیرا، نغز و پذیرا راهی دارم و بر پیدا و نهفته و بیدار و خفته کارها از در دید و دانش دل و نگاهی مصرع: تا ببینیم سرانجام چه خواهد بودن.

Аз нигоришу гузориши рангини номаҳои меҳри овезам бебаҳра ва бахш намонанд ки ҷуз бидон дили тимори хезам хуш наёрад зист ва ҳеҷ чизи ҷузи ин хуҷастаи дасти овез аз чанги кашокаш боз наёрад ҷуст .

از نگارش و گزارش رنگین نامه های مهر آویزم بی بهره و بخش نمانند که جز بدان دل تیمار خیزم خوش نیارد زیست و هیچ چیز جز این خجسته دست آویز از چنگ کشاکش باز نیارد جست.