Шабӣ дар хобами мардии кӯсаи кӯтоҳи боло лоғрсёҳ чарада , пашмин чўхоӣии фурӯмоя дар бару куҳани шолӣ аз пашми шутур бар сару камар фароз омаду савганди оғози ниҳод , ки ман он деви мардуми фиребам ки ба дастони ман одам аз биҳишт овора шуд ,у фарзандон ӯ дар чанги найранги ман бечораанд . Пеши пӯёнро роҳи занаму пайравонро дар чоҳ кунам . Гуфтам ҳар ки хоҳӣ бош ва ҳар чаҳ хоҳӣ кун , бо ман чаҳ гўӣӣ ва аз ман чаҳ ҷўӣӣ ?

شبی در خوابم مردی کوسه کوتاه بالا لاغرسیاه چرده، پشمین چوخائی فرومایه در بر و کهن شالی از پشم شتر بر سر و کمر فراز آمد و سوگند آغاز نهاد، که من آن دیو مردم فریبم که به دستان من آدم از بهشت آواره شد، و فرزندان او در چنگ نیرنگ من بیچاره اند. پیش پویان را راه زنم و پیروان را در چاه کنم. گفتم هر که خواهی باش و هر چه خواهی کن، با من چه گوئی و از من چه جوئی؟

Гуфт хостам бадоне кистам ва аз пай чистам , бо онкӣ роҳ занем кораст ва чоҳ кунӣ шумор , туро пандӣ сароему роҳии намоям , агар корбндии поят аз гул бар ояду бандат аз дили кушояд .

گفت خواستم بدانی کیستم و از پی چیستم، با آنکه راه زنیم کار است و چاه کنی شمار، ترا پندی سرایم و راهی نمایم، اگر کاربندی پایت از گل بر آید و بندت از دل گشاید.

Нахустин пос ҳуш карда бргФтории гӯши бастам , то дар дӯстӣ чаҳ душмании орад ва дар ҷомаи роҳи нмоӣии кадоми ҳангомаи роҳи зании сголд . Гуфт зинҳори гирди гетии магараду домони парҳез аз олоиш ҳар чаҳ дар ӯст дар чин , то маро бар ту дастӣ намонад ,у бунёди худопарастиро шикастӣ нахезад . Гуфторашро ба ростӣ анбоз дидаму андарзаш ба дурустии дмсоз . Лухтӣ аз парокандагии боз омада гуфтам аз ин гуфт чунон байнам ки то марди олӯдаи ин гирду фарсӯдаи ин дард нагардад туро бар ӯ дастӣу паймони худ сӯзӣу худоисозӣ вайро шикастӣ нест . Гуфт ореи ҷузи бад-ӣни гуноҳ аз афсуни ман табоҳӣ накушуд ва дар девон карду кораши нома сиёҳӣ нахезад . Ҳамоно шунида бошӣ поки паямбар ки дуруди бори худовандаш бар равон бод фармуд дӯстӣу пайванди кайҳони сари табоҳи кориҳосту банди гардани растгориҳо , байт :

نخستین پاس هوش کرده برگفتاری گوش بستم، تا در دوستی چه دشمنی آرد و در جامه راه نمائی کدام هنگامه راه زنی سگالد. گفت زنهار گرد گیتی مگرد و دامان پرهیز از آلایش هر چه در اوست در چین، تا مرا بر تو دستی نماند، و بنیاد خداپرستی را شکستی نخیزد. گفتارش را به راستی انباز دیدم و اندرزش به درستی دمساز. لختی از پراکندگی باز آمده گفتم از این گفت چنان بینم که تا مرد آلوده این گرد و فرسوده این درد نگردد ترا بر او دستی و پیمان خود سوزی و خدای سازی وی را شکستی نیست. گفت آری جز بدین گناه از افسون من تباهی نکشد و در دیوان کرد و کارش نامه سیاهی نخیزد. همانا شنیده باشی پاک پیمبر که درود بار خداوندش بر روان باد فرمود دوستی و پیوند کیهان سر تباه کاری هاست و بند گردن رستگاری ها، بیت:

Чун роҳи намо чунон фармоеду роҳи зан низ чунин сарояд , хуштар онкӣ баҳона наёрӣу мардонаи корбнди ин фарзонаи панди оӣӣ . Гуфтам дуруст гуфтӣу гавҳари андарзи накӯи сифтӣ . Ин низ бигӯӣ ки аз ҳангоми гирифтории озодго то оғози дастбурди ту сол ва моҳӣ кашад ? гуфт неи оғоз ва ҳангом надонам ҳаме донам ки андешаи ин кораш то дар обу гул реша раст ва ба кеши кӯтоҳи байнони дарози умед андӯхтани омухти банди маниш дар гарданасту оташи хонаи сӯз дар хирман , сголши вайу молаши ман чун кирдору кайфари дӯш ба дӯшаст ва монанди ҷунбиши дасту калиди гӯш ба гӯш . Гуфтам бузургон мо гӯйанд туро бар пайравони шоҳи мардони шери яздон ки ҷони ҷаҳонаши хоки раҳи боди дасти чолиш бастаанду пои ковуши шикаста . Пирўорўни бахт аз шунидани ин фари хуҷастаи ном чун симоб ларзидан гирифту рангаш бар ҳанҷорӣ ки ҷуз ба дидан рӯй нанамояд паридан . Дамаш дар гусасту озрўор бар афрӯхту чеҳр бемеҳр аз ман битофт ва аз орамидан омода рамидани гашт . Сахташи хору забуни взор ва нигун дидам . Ҷудогонаи тоб ва туоне дар худ ёфта ноӣ дурушту овози расои сохта , сурӯдам ки ҳон аз чаҳ хомӯшӣу пои сахт аз чаҳ фаромӯшаст ? ларзони ларзон рӯй боз пас карда дили шикастау равон гусаста гуфт : рию кайҳон ошуфт маро дар ӣнони рангӣу дастони мардуми фиребамро ки кӯҳ аз шиквааши камари дуздад , дар тарозуии ин гуруҳ сангӣ нест .

چون راه نما چنان فرماید و راه زن نیز چنین سراید، خوشتر آنکه بهانه نیاری و مردانه کاربند این فرزانه پند آئی. گفتم درست گفتی و گوهر اندرز نکو سفتی. این نیز بگوی که از هنگام گرفتاری آزادگا تا آغاز دستبرد تو سال و ماهی کشد؟ گفت نی آغاز و هنگام ندانم همی دانم که اندیشه این کارش تا در آب و گل ریشه رست و به کیش کوتاه بینان دراز امید اندوختن آموخت بند منش در گردن است و آتش خانه سوز در خرمن، سگالش وی و مالش من چون کردار و کیفر دوش به دوش است و مانند جنبش دست و کلید گوش به گوش. گفتم بزرگان ما گویند ترا بر پیروان شاه مردان شیر یزدان که جان جهانش خاک ره باد دست چالش بسته اند و پای کاوش شکسته. پیروارون بخت از شنیدن این فر خجسته نام چون سیماب لرزیدن گرفت و رنگش بر هنجاری که جز به دیدن روی ننماید پریدن. دمش در گسست و آذروار بر افروخت و چهر بی مهر از من بتافت و از آرمیدن آماده رمیدن گشت. سختش خوار و زبون وزار و نگون دیدم. جداگانه تاب و توانی در خود یافته نای درشت و آواز رسا ساخته، سرودم که هان از چه خاموشی و پا سخت از چه فراموش است؟ لرزان لرزان روی باز پس کرده دل شکسته و روان گسسته گفت: ریو کیهان آشفت مرا در اینان رنگی و دستان مردم فریبم را که کوه از شکوهش کمر دزدد، در ترازوی این گروه سنگی نیست.

Гуфтам ҳамон меҳтарон аз бандати рстгоннд ё кеҳтаронро низ ба каманди фиреб бастан наёрӣ . Аз ин гуфт ошуфтаи гашт ки оташи дастиҳои ман дар кори ҳамагон бодасту гардани пой то сар аз доми газанди ман озод . Бад-ӣни пурсишам ранҷ мефизойу шиканҷи мада , ҳанҷори сухан дигаргун кун ки хӯн дар тани афсараду ҷон ба даҳан рафт . То аз рамидан ором гираду барги хӯриши пажӯҳиш хом намонад , роҳи шухӣу лоғи супурда , гуфтам ростиро он худ тўӣӣ ки мардумро ба хоби андари фарози оӣӣ ва дарҳои хоҳиш аз пасу пеши бознмоӣӣ . Гуфт ореи манам агар марди кории гом дар нау коми дрхўоаҳ , на аз роҳи парҳезу худдорӣ , чун пайкарӣ зишт дошту дидории бади сиришт пӯзиш ангехтам ки дар ин рӯстои гармоба Эй несту парастории дилсӯз ки обӣ гарм кунаду ҷома аз олоиш бишӯяд низ надорам умеди даргузарӣу дргзорӣ . Дар дами чархии бузад ва бар дидори перзании гӯнаи гусехтаи дандон рехта шуд ки акнӯн чаҳ гўӣӣу кадоми баҳонаи ҷўӣӣ аз ҳар дар ки хоҳии даройу броӣ ки болаш ниҳодаем ва бар чолиши омода . Бозаш ба титоли забони бозӣ аз он сголш боз оварда пурсиш дигар намудем , ӯ посух дигар ангехт ҳам чунон гуфт ва шунӯдӣ мерафту кост ва фузудӣ май гузашт . Ногоҳ аз каронаи дашти гуруҳеи анбӯҳи духтару писари падарсор дар ҷома пашмин намад кулоҳӣ бар сар беш аз панҷ ҳазор ту барраҳои мўӣин бар дӯши падедори гашт . Гомӣ чанд дўозмои сози сўрўромши сохтаи дасти афшону пои кӯб ҳаме сурӯданд : дод имони фақиҳи бедоди имони фақиҳи Фрохои паҳна аз ҷусту хези эшон танагӣ гирифт ва он оҳанги гардуни гирди гетии навард аз чаҳор сӯи тошши фарсанги овозаи андохт , аҳрӣмани римнро аз тамошои он анҷумани чеҳраи чамансор шукуфтан овараду бадрӯди оромиш гирифтан . Риштаи сухан дар гслонид ва ду асба бар он ҷиргаи тохт . Дасти афшони соз ромишгарӣ карду шеваи пои кӯбии пери ҷавони фиреб бар ҷавонони пироФсои бартарии ҷуст . Аз ин рӯй додам тоби туаш оби ҳуши рафтаи даҳшату шигифтии афзуд ки он ҷирга кист ва ин ҳангома чист то пӯшидаи пайдоу наҳуфта ҳувайдо гардад .

گفتم همان مهتران از بندت رستگانند یا کهتران را نیز به کمند فریب بستن نیاری. از این گفت آشفته گشت که آتش دستی های من در کار همگان باد است و گردن پای تا سر از دام گزند من آزاد. بدین پرسشم رنج میفزای و شکنج مده، هنجار سخن دگرگون کن که خون در تن افسرد و جان به دهن رفت. تا از رمیدن آرام گیرد و برگ خورش پژوهش خام نماند، راه شوخی و لاغ سپرده، گفتم راستی را آن خود توئی که مردم را به خواب اندر فراز آئی و درهای خواهش از پس و پیش بازنمائی. گفت آری منم اگر مرد کاری گام در نه و کام درخواه، نه از راه پرهیز و خودداری، چون پیکری زشت داشت و دیداری بد سرشت پوزش انگیختم که در این روستا گرمابه ای نیست و پرستاری دلسوز که آبی گرم کند و جامه از آلایش بشوید نیز ندارم امید درگذری و درگذاری. در دم چرخی بزد و بر دیدار پیرزنی گونه گسیخته دندان ریخته شد که اکنون چه گوئی و کدام بهانه جوئی از هر در که خواهی درآی و برآی که بالش نهاده ایم و بر چالش آماده. بازش به تیتال زبان بازی از آن سگالش باز آورده پرسش دیگر نمودم، او پاسخ دیگر انگیخت هم چنان گفت و شنودی می رفت و کاست و فزودی می گذشت. ناگاه از کرانه دشت گروهی انبوه دختر و پسر پدر سار در جامه پشمین نمد کلاهی بر سر بیش از پنج هزار تو بره های موئین بر دوش پدیدار گشت. گامی چند دوازما ساز سورورامش ساخته دست افشان و پای کوب همی سرودند: داد ایمان فقیه بیداد ایمان فقیه فراخای پهنه از جست و خیز ایشان تنگی گرفت و آن آهنگ گردون گرد گیتی نورد از چهار سو تاشش فرسنگ آوازه انداخت، اهریمن ریمن را از تماشای آن انجمن چهره چمن سار شکفتن آورد و بدرود آرامش گرفتن. رشته سخن در گسلانید و دو اسبه بر آن جرگه تاخت. دست افشان ساز رامشگری کرد و شیوه پای کوبی پیر جوان فریب بر جوانان پیرافسا برتری جست. از این روی دادم تاب توش آب هوش رفته دهشت و شگفتی افزود که آن جرگه کیست و این هنگامه چیست تا پوشیده پیدا و نهفته هویدا گردد.

Тарси тарсони фаро пеш шудам ва ба нармӣ аз бад андеш прессон ки ӣнон каёнанд ва ин суру сурӯд аз чаҳ суду кадом беҳбудаст ? гуфт кеҳтару меҳтар , маро зодагонанд ва каманд андоз боми озодагон . Инак аз яғмои он гиронмояи колои омада ки порсии дроёнши кеш ва ойин ронанду тозии сароёни имон вдин хонанд . Ин бигуфт ва бо фарзандон кӯфтан ва шикастан тоза кард ва ҷустани вншстни баланди овоза , ба овоз баландаш гуфтам : эй кам диранги ҳеҷ санги ин сабки борӣу шитоб аз чист ? зистро чандон боист ки пурсиш анҷом гираду дил аз бархӯрди дилхоҳи ором , онгаҳ оғоз дигар кун ва андоз дигари соз . Хашм олуду пархоши хари фарои пеши давид ки ҳон чаҳ гўӣӣ ва чаҳ ҷўӣӣ ? ресмони дарози дроӣии кӯтаҳи афкан . Маро ҷуз гуфт бо ту ҳазор кораст ва сад ҳазор шумор .

ترس ترسان فرا پیش شدم و به نرمی از بد اندیش پرسان که اینان کیانند و این سور و سرود از چه سود و کدام بهبود است؟ گفت کهتر و مهتر، مرا زادگانند و کمند انداز بام آزادگان. اینک از یغمای آن گرانمایه کالا آمده که پارسی درایانش کیش و آئین رانند و تازی سرایان ایمان ودین خوانند. این بگفت و با فرزندان کوفتن و شکستن تازه کرد و جستن ونشستن بلند آوازه، به آواز بلندش گفتم: ای کم درنگ هیچ سنگ این سبک باری و شتاب از چیست؟ زیست را چندان بایست که پرسش انجام گیرد و دل از برخورد دلخواه آرام، آنگه آغاز دیگر کن و انداز دیگر ساز. خشم آلود و پرخاش خر فرا پیش دوید که هان چه گوئی و چه جوئی؟ ریسمان دراز درائی کوته افکن. مرا جز گفت با تو هزار کار است و صد هزار شمار.

Гуфтам он колои воло ки ҷони ҷаҳони арзад ва бар ӯ дили пер ва ҷавон ларзад овардаанд ? гуфт оре агар дидани хоҳии пеши хиром ва ба чашми хеши нигар , ду се гомӣ бидон ҷирга дар тохта , наздик бидонадяш шудам , даст дар кӯл бора равадӣ ки бар сӯии рост буд фарои бараду ойинаи зебои пайкари булӯрӣни гавҳари некӯи тароши дурусти андом ки ба сад ҳазор солаши минои сипеҳр ҳамчанду обгинаи меҳру моҳ монанд наёрад ва набинад бар кашид ва бар рӯй ман дошт , бстдму неки нек дар он нагиристам . Аз ду сӯи пеш аз онкии гуфтани тавон занг хӯрду дӯд андӯд дидам , аз баси сиёҳӣу табоҳӣ ба ҳеҷ рӯй рӯйу рухсора дар он нанамудӣу дидори чинӣ аз чеҳри зангӣ боз нашинохтӣ . Ба фари он дониш ва дид ки мардумро ба хоби андар рӯй намояд . Ҳар як аз он даста хаста тозро занги бастаи ойина дарбор дидаму поси рустаи ойин аз он девонаи девони занҷири гусастаи душвор , бадрӯд ҳуш кардаму лухтии диронҷом аз худ фаромӯш .

گفتم آن کالای والا که جان جهان ارزد و بر او دل پیر و جوان لرزد آورده اند؟ گفت آری اگر دیدن خواهی پیش خرام و به چشم خویش نگر، دو سه گامی بدان جرگه در تاخته، نزدیک بداندیش شدم، دست در کول باره رودی که بر سوی راست بود فرا برد و آئینه زیبا پیکر بلورین گوهر نیکو تراش درست اندام که به صد هزار سالش مینای سپهر همچند و آبگینه مهر و ماه مانند نیارد و نبیند بر کشید و بر روی من داشت، بستدم و نیک نیک در آن نگریستم. از دو سو پیش از آنکه گفتن توان زنگ خورد و دود اندود دیدم، از بس سیاهی و تباهی به هیچ روی روی و رخساره در آن ننمودی و دیدار چینی از چهر زنگی باز نشناختی. به فر آن دانش و دید که مردم را به خواب اندر روی نماید. هر یک از آن دسته خسته تاز را زنگ بسته آئینه دربار دیدم و پاس رسته آئین از آن دیوانه دیوان زنجیر گسسته دشوار، بدرود هوش کردم و لختی دیرانجام از خود فراموش.

Оҳи дӯди оҳангами ойинаи моҳу хуршед ба занги афканду андӯҳи кӯҳи шикваами шишаи минои ранги гардун ба санг озмуд . Агар поси худовандии бечораи бандагонро дастёр наёяду ҳароси пайравӣу пайванди пешвои бандау озоди пушти банди вайрону обод поимрд нагардад , дартару хушки кайҳони бори раванда ба бунгоҳ нарасаду киштии роҳи сипорӣ рӯй канор набинад . Пас аз дарду дареғии фараи лобаи кунони пурсидам : ин ойинаи ҷони афрӯз ки шарми миноӣ хуршедасту санги ҷоми ҷамшеди пушт ва рӯй аз занги олоиши пок бояду пой то сар чун дили равшани ниҳодони тобнок то ниёзии бараду бад-ӣни даст ки байнам дар пои супурд . Гуфт неи чндонкаҳ дар он рӯй дурусти намояд ва аз рӯй рухсор бар гӯнау дидорӣ ки ҳаст пардаи кушояд , шишаи хоро шиканасту обгинаи санадони афкан , найранги моро дар аврангӣу дастони ман ва ҳар ки марост бо гавҳар ӯ сангӣ нест .

آه دود آهنگم آئینه ماه و خورشید به زنگ افکند و اندوه کوه شکوهم شیشه مینا رنگ گردون به سنگ آزمود. اگر پاس خداوندی بیچاره بندگان را دستیار نیاید و هراس پیروی و پیوند پیشوای بنده و آزاد پشت بند ویران و آباد پایمرد نگردد، در تر و خشک کیهان بار رونده به بنگاه نرسد و کشتی راه سپاری روی کنار نبیند. پس از درد و دریغی فره لابه کنان پرسیدم: این آئینه جان افروز که شرم مینای خورشید است و سنگ جام جمشید پشت و روی از زنگ آلایش پاک باید و پای تا سر چون دل روشن نهادان تابناک تا نیازی برد و بدین دست که بینم در پای سپرد. گفت نی چندانکه در آن روی درست نماید و از روی رخسار بر گونه و دیداری که هست پرده گشاید، شیشه خارا شکن است و آبگینه سندان افکن، نیرنگ ما را در اورنگی و دستان من و هر که مراست با گوهر او سنگی نیست.

Ин бар сурӯду зудаш аз дасти ман бози рабӯду чунонкӣ буд дар тубраи дӯди андохт ва бар ҳнҷорикаҳ дошт барги андеши соз ва сурӯд шуд . Аз он дидан ва ин шунидани андеша ва бо кам физоиши гирифтаи ангуштони газон аз миён бар карони тохтаму сабк бар он ромишу сури дирангӣ гарон карда нигарон мондам . Дамӣ аз поикӯбии нёсўдндӣу лаб аз сурӯди баланди оҳангӣ ки доштанд нбстндӣ . Пери солхўрд аз ҷавонони хиради соли басомонтар кӯфтӣу шикастӣу дурусттар аз ҳам гнони хостӣ ва нишастӣ . Чун посӣ бар ин сипарӣ шуд бо худ андешедам ки бигуфта хеши деви мардуми шукрро бо пайравони шери худои риюи рӯбоҳии об ба ҳован суданасту хуии палангии бод ба чанбар бастан . Чандон парокандаи мзӣ ва сарафканда мабош . Шояд ту низ аз он корвон бошӣ ва аз трктози ин дастони бози бркрон , андешаи росту гардан каҷ карда ба забонии нарм ва гуфтӣ гарми сурӯдам , ин анҷоми гуфтугӯу поёни ҷустуҷӯ пурсишӣ дорам рости гӯй ,у посух бе каму костовар . Ба дастури гузаштаи гомии ду фароз омад ва бо титолии чарбу лоғӣ хуш гуфт : ончии хоҳии брсроӣу бозҷӯӣ , дурӯғи нлоим ва газоф надорем . Гуфтам он ойина ки чеҳра намой дидор ҳастӣасту чароғи роҳи худои парастӣ аз дасти ман бардае ва дар мапоӣ супурда , гуфт на осӯдаи рӯ ва фарсӯда мапоӣ ки набардааму андешаи бурдан низ наёварда . Бар буи онкӣ гуяд , чун аз паии сипарони он роҳӣу бастагони он шоҳи нёрстми барад , гуфтам чаро ва чун шуд гузаштӣ ва бмн гузоштӣ ? гуфт аз аиро ки на ба кор ту ояд ва на ба кори ман . Ин бигуфт ва ба овоз хандидан гирифту болоўорӣ баланд шуду чархӣ чанд бузад ва аз боло ба шеб омад ва бо фарзандони кори банди ромишгарии гашт . Аз он гуфт дил ошуфт сахти парешон ва аз гуфта пушаймон гашта худро накӯҳиши кунони сар хеш гирифтаму роҳи омадаи пеш , ҳам чунон он ҷашну сури барпо буду оҳангу сурӯди осмони пўӣу замини паймо ки пардаи хоб аз пеши чашм бар хосту ҳангоми бедорӣ ки хобӣ дигараст фаро расед .

این بر سرود و زودش از دست من باز ربود و چنانکه بود در توبره دود انداخت و بر هنجاریکه داشت برگ اندیش ساز و سرود شد. از آن دیدن و این شنیدن اندیشه و با کم فزایش گرفته انگشتان گزان از میان بر کران تاختم و سبک بر آن رامش و سور درنگی گران کرده نگران ماندم. دمی از پایکوبی نیاسودندی و لب از سرود بلند آهنگی که داشتند نبستندی. پیر سالخورد از جوانان خرد سال بسامان تر کوفتی و شکستی و درست تر از هم گنان خاستی و نشستی. چون پاسی بر این سپری شد با خود اندیشیدم که بگفته خویش دیو مردم شکر را با پیروان شیر خدا ریو روباهی آب به هاون سودن است و خوی پلنگی باد به چنبر بستن. چندان پراکنده مزی و سرافکنده مباش. شاید تو نیز از آن کاروان باشی و از ترکتاز این دستان باز برکران، اندیشه راست و گردن کج کرده به زبانی نرم و گفتی گرم سرودم، این انجام گفتگو و پایان جستجو پرسشی دارم راست گوی، و پاسخ بی کم و کاست آور. به دستور گذشته گامی دو فراز آمد و با تیتالی چرب و لاغی خوش گفت: آنچه خواهی برسرای و بازجوی، دروغ نلایم و گزاف نداریم. گفتم آن آئینه که چهره نمای دیدار هستی است و چراغ راه خدای پرستی از دست من برده ای و در مپای سپرده، گفت نه آسوده رو و فرسوده مپای که نبرده ام و اندیشه بردن نیز نیاورده. بر بوی آنکه گوید، چون از پی سپران آن راهی و بستگان آن شاه نیارستم برد، گفتم چرا و چون شد گذشتی و بمن گذاشتی؟ گفت از ایرا که نه به کار تو آید و نه به کار من. این بگفت و به آواز خندیدن گرفت و بالاواری بلند شد و چرخی چند بزد و از بالا به شیب آمد و با فرزندان کار بند رامشگری گشت. از آن گفت دل آشفت سخت پریشان و از گفته پشیمان گشته خود را نکوهش کنان سر خویش گرفتم و راه آمده پیش، هم چنان آن جشن و سور برپا بود و آهنگ و سرود آسمان پوی و زمین پیما که پرده خواب از پیش چشم بر خاست و هنگام بیداری که خوابی دیگر است فرا رسید.

ҳикоят

حکایت

Рӯзии куҳнаи ҷуҳудии тозаи мусулмон ба хонаи саркори хусрави хон фароз омад таврот хон буд вонҷили дон , дастори бандӣ ба дастурӣ аз шери худоу шамшер вай пурсед . Гуфт дар кӯдакӣ назд ФилосўФони ҷуҳуди дониши андӯзӣ ҳаме карду ҳунари омӯзӣ , магари он оби оташи бору оташи обсорро ки тозён зулфиқори номанд ва порсиён гӯйанд . Поки яздонаш аз дркосаҳи ҳамсоягиҳо ки кеши як тоӣӣаст . Аз чархи мино ё боғи минӯ , зии дӯсту дасти хеш ниёз оварад . Ин худ зер ва болост . Ростӣ онаст ки ин теғ бе монанди он пайғамбарӣ аз банӣ Исроил буд . Даст ба даст дар миён ҷуҳуд мерафт , рӯзии алӣ онро бидид ва бишнохт ба титолу дастонаш аз дасти дорандаи бастаду зеби миёни сохт , чўнонкаҳ ба дастёрии он танҳо ба хоки афканд ва сарҳо бар бод дод . Ёрони анҷуман аз ин сусти сухани сахти брнҷиднду бзднду бронднду саркори хон чашм полуд ва хашм олуд бифармуд то дарбонаши ним кишт бо шлхтаҳу мушт аз хона ба бозори андохту ҷовдон дар бар рӯй баст . Бомдодӣ чанд бад-ӣни бргзшт . Ноҷавонмардӣ ки ҷӯйбор ҳастиро ниҳол ҳаст ва будаш сабки сояи шохӣ бешоиаҳ ва бехаст ,у астрсорши боду болаш бар ҷои мех , ҳамоно бар овези як даст ваомез пайвасти сркорхону раҳеи рашки барад , аз дар бдпсндӣу шохчаҳи бандии ҳам дар кӯии бегонаи ҳам дар рӯй хони пешонии сангу санадони сохт ва гуфт аз он деринаи дӯст ки туро аз ҳамаи меҳри дил дар ӯст садра афзӯн шунидам , ончии онрўзи ҷуҳуд бар забон ронад бекост ва фузудаш бар ту тарошад то рӯму ҳинду муғу ҳиндӯи туро дар поси ёсои Аҳмад суст донанд ва аз дар ойини ҳайдарии давр . Чун гуфт муфти ҷҳўдки нодуруст аз онҷо ки суханро жожу шево , росту дурӯғ дар ҳамаи дил ҳо нишастӣаст ,у бадгумониҳоро бар ҳар гӯнаи сиришту гавҳари дастӣ , бегуноҳ номеҳрбон шуд ва бе лағзиши саргарони сохт .

روزی کهنه جهودی تازه مسلمان به خانه سرکار خسرو خان فراز آمد تورات خوان بود وانجیل دان، دستار بندی به دستوری از شیر خدا و شمشیر وی پرسید. گفت در کودکی نزد فیلاسوفان جهود دانش اندوزی همی کرد و هنر آموزی، مگر آن آب آتش بار و آتش آب سار را که تازیان ذوالفقار نامند و پارسیان گویند . پاک یزدانش از درکاسه همسایگی ها که کیش یک تائی است. از چرخ مینا یا باغ مینو، زی دوست و دست خویش نیاز آورد. این خود زیر و بالاست. راستی آن است که این تیغ بی مانند آن پیغمبری از بنی اسرائیل بود. دست به دست در میان جهود می رفت، روزی علی آنرا بدید و بشناخت به تیتال و دستانش از دست دارنده بستد و زیب میان ساخت، چونانکه به دستیاری آن تن ها به خاک افکند و سرها بر باد داد.یاران انجمن از این سست سخن سخت برنجیدند و بزدند و براندند و سرکار خان چشم پالود و خشم آلود بفرمود تا دربانش نیم کشت با شلخته و مشت از خانه به بازار انداخت و جاودان در بر روی بست. بامدادی چند بدین برگذشت. ناجوانمردی که جویبار هستی را نهال هست و بودش سبک سایه شاخی بی شایه و بیخ است، و استرسارش باد و بالش بر جای میخ، همانا بر آویز یک دست و آمیز پیوست سرکارخان و رهی رشک برد، از در بدپسندی و شاخچه بندی هم در کوی بیگانه هم در روی خان پیشانی سنگ و سندان ساخت و گفت از آن دیرینه دوست که ترا از همه مهر دل در اوست صدره افزون شنیدم، آنچه آنروز جهود بر زبان راند بی کاست و فزودش بر تو تراشد تا روم و هند و مغ و هندو ترا در پاس یاسای احمد سست دانند و از در آئین حیدری دور. چون گفت مفت جهودک نادرست از آنجا که سخن را ژاژ و شیوا، راست و دروغ در همه دل ها نشستی است، و بدگمانی ها را بر هر گونه سرشت و گوهر دستی، بی گناه نامهربان شد و بی لغزش سرگران ساخت.