Асмъил , паймони бори худоро ҷаъфари нодуруст ба дурустии боз дар ҳам шикаст ва ба дуруштӣ бар ҳам рехти панди хиради писанди маро бо сахти рўӣӣу шӯхи чашмии пас гӯши афканд . Ва якбораи фаромӯши сохт . Чӯбу банди доғу газанди дорои яздаши андаки андак аз ёд шуду поси хомӯшӣ ки моя осӯдагӣаст бар бод дод . Зрпрстони тиҳии дастро ба дурӯғии рости намӯдани доғи даруни тозаи хосту достони кони бозӣу кӯтоҳи тозӣ ба дастоне ки дошт баланд овоза кард . Сарвари зудбовари мломҳмди алиро банди найрангаши дом гардан шуду хори риюу рангаши чанги домани волоу паст . Ҳар мояи колои пас афканд ва андӯхта дошт пок бар озари сӯхт ва пухтани савдои хомро диягии кушодаи шикам ва кашида боло бар кард . Ниҳон аз хешу бегонаи он дузди хонау дашту оташи бозору киштро ба меҳмон хонд ва ба густаришҳои нарму рангину хӯришҳои чарбу ширини ойини мизбонии сахт ба фарҷом ангехт , чиҳил рӯзаши кома беш ба хонаи хеши андари нигаҳдошту ҷузи сомони кӯрау дам беш ё кам суду сармоя ҳар чаҳ буд як косаи табаи сохт . Пас шбоҳнгом бо хомии ду дигари миёни ҷўёӣӣ танг оварад ва бар ҳанҷории боди оҳанги гоми пўёӣии фарохи афкандаи даррау кӯҳ паймудан гирифт ва ба буи судӣ нобӯда пойу пай фарсудан . Дар тамӯзии дӯзахи ҷӯшу офтобии дарёи хуш , гадори намаку гриўаҳи зарринро оғози бом то анҷоми шоми фарсангҳо тохт ва аз дар озмӯн бо чангу нохуни хок ҳо кунаду сангҳо сифт аз домон ҳар пуштау тели регҳо бар дили кӯфту хокҳо бар сари рехт , ва дар гардаи нигоҳ ҳар моҳўру ктли хораҳо бар сина ва хорҳо дар дидаи шикаст . Ҳама бар ҷои ганҷаши мори шиканҷи зод , ва дар роҳи комаши ранҷи ҷони афзуд . Нохунҳои хорои шикоф аз шухму шёри хорау хок судан ангехту пой дарра сипор аз пўии беҳуда фарсудан оварад . Машку анбон аз обу нон бебаҳра афтоду чорпоӣ аз бебаррагиҳои коҳу ҷӯу гиёҳи куҳнау нав чаро андеш бешу хрзҳраҳи гашт . Ҷаъфари нодуруст аз костии нону обу сустии туашу тобу бадгумонии анбозону биғораҳу дашноми охунди сахт парешон шуд , ва дар парда аз карда хуии бдФрмои худ неки пушаймон вале аз дар трФрўшӣу титоли ёронро бигуфт газофу навиди дурӯғи дили ҳамеи ҷусту сарҳамии баст . Аз он афсонау афсуну риюи рӯбоҳии ҳамаро хоб харгӯшӣ дод , ва бидон гурги оштӣ аз андешаи ковушҳои палангӣу ғуррашҳои ширии сози орому хомӯшӣ . Чндонкаҳ танҳо бар хок осўдн оварад ва сарҳо бар санги ғнўдн . Пои оҳӯи пайро пўӣии боди сангу болро парии кабӯтари оҳанги сохта , то охунди овора аз хоби марги бедору ёрони бечора аз мастии пиндор ҳушёр омаданд дарраҳоу ктлҳо суфта буд ва мо ҳўрҳоу телҳо рафта . Ҳар се пас аз бедории лухтии дайри анҷом бар хок нишастан гирифтанду санг бар синау сршкстн . Ҳар як аз роҳии чапу рост давидан овараду шикастаи болу гусастаи пари шебу боло паридан . Вижаи охунд ки реги ҳомӯн аз хӯни паии рашки гавҳари рахшони сохту санги шхҳои « заррин » аз пои шохи шохи озарми кӯҳи Бадахшон . Саранҷомаши пои шитоб аз пўиаҳ ланг афтод ва дар ҷустан ва ҷустан аз ҳамаи роҳаши пои саргардонӣу сар бесомонӣ ба санг омад . Рӯй дармондагӣ бар хок молидан гирифту сахт аз дили дардноку бахти сусти гавҳари бад-ӣни мӯя нолидан , шеър :

اسمعیل، پیمان بار خدا را جعفر نادرست به درستی باز در هم شکست و به درشتی بر هم ریخت پند خرد پسند مرا با سخت روئی و شوخ چشمی پس گوش افکند. و یکباره فراموش ساخت. چوب و بند داغ و گزند دارای یزدش اندک اندک از یاد شد و پاس خاموشی که مایه آسودگی است بر باد داد. زرپرستان تهی دست را به دروغی راست نمودن داغ درون تازه خواست و داستان کان بازی و کوتاه تازی به دستانی که داشت بلند آوازه کرد. سرور زودباور ملامحمد علی را بند نیرنگش دام گردن شد و خار ریو و رنگش چنگ دامن والا و پست. هر مایه کالا پس افکند و اندوخته داشت پاک بر آذر سوخت و پختن سودای خام را دیگی گشاده شکم و کشیده بالا بر کرد.نهان از خویش و بیگانه آن دزد خانه و دشت و آتش بازار و کشت را به مهمان خواند و به گسترش های نرم و رنگین و خورش های چرب و شیرین آئین میزبانی سخت به فرجام انگیخت، چهل روزش کما بیش به خانه خویش اندر نگهداشت و جز سامان کوره و دم بیش یا کم سود و سرمایه هر چه بود یک کاسه تبه ساخت.پس شباهنگام با خامی دو دیگر میان جویائی تنگ آورد و بر هنجاری باد آهنگ گام پویائی فراخ افکنده دره و کوه پیمودن گرفت و به بوی سودی نابوده پای و پی فرسودن. در تموزی دوزخ جوش و آفتابی دریا خوش، گدار نمک و گریوه زرین را آغاز بام تا انجام شام فرسنگ ها تاخت و از در آزمون با چنگ و ناخن خاک ها کند و سنگ ها سفت از دامان هر پشته و تل ریگ ها بر دل کوفت و خاک ها بر سر ریخت، و در گرده نگاه هر ماهور و کتل خاره ها بر سینه و خارها در دیده شکست. همه بر جای گنجش مار شکنج زاد، و در راه کامش رنج جان افزود. ناخن های خارا شکاف از شخم و شیار خاره و خاک سودن انگیخت و پای دره سپار از پوی بیهوده فرسودن آورد. مشک و انبان از آب و نان بی بهره افتاد و چارپای از بی برگی های کاه و جو و گیاه کهنه و نو چرا اندیش بیش و خرزهره گشت. جعفر نادرست از کاستی نان و آب و سستی توش و تاب و بدگمانی انبازان و بیغاره و دشنام آخوند سخت پریشان شد، و در پرده از کرده خوی بدفرمای خود نیک پشیمان ولی از در ترفروشی و تیتال یاران را بگفت گزاف و نوید دروغ دل همی جست و سرهمی بست. از آن افسانه و افسون و ریو روباهی همه را خواب خرگوشی داد، و بدان گرگ آشتی از اندیشه کاوش های پلنگی و غرش های شیری ساز آرام و خاموشی.چندانکه تنها بر خاک آسودن آورد و سرها بر سنگ غنودن. پای آهو پی را پوئی باد سنگ و بال را پری کبوتر آهنگ ساخته، تا آخوند آواره از خواب مرگ بیدار و یاران بیچاره از مستی پندار هشیار آمدند دره ها و کتل ها سفته بود و ما هورها و تل ها رفته. هر سه پس از بیداری لختی دیر انجام بر خاک نشستن گرفتند و سنگ بر سینه و سرشکستن .هر یک از راهی چپ و راست دویدن آورد و شکسته بال و گسسته پر شیب و بالا پریدن. ویژه آخوند که ریگ هامون از خون پی رشک گوهر رخشان ساخت و سنگ شخ های «زرین» از پای شاخ شاخ آزرم کوه بدخشان. سرانجامش پای شتاب از پویه لنگ افتاد و در جستن و جستن از همه راهش پای سرگردانی و سر بی سامانی به سنگ آمد. روی درماندگی بر خاک مالیدن گرفت و سخت از دل دردناک و بخت سست گوهر بدین مویه نالیدن، شعر:

Хору хаста , зору шикаста , моя дар бохта , кӣсаи пардохта , дил дард олуд , дида хӯн полуд , ҳуш парида , гӯши бурӣда , олФтаҳи дидор , ошуфтаи дастор , бе туашу тоб , беҳушу хоб , пой аз пўиаҳи фитода , ҷон бар лаби ситода , хона бар пушт , хоя дар мушт , пуркандаи пароканда , пушаймони парешон , пой аз пеш , чашм аз пай , ланги лангони реги ҳомӯн ба паии суд ва чун рӯй хона надошт рой рай кард . Аз гирди роҳи доварӣ ба дарбори подшоҳии барад ва аз нолаи чархи овезу ашки замини паймои ларза дар моҳ то моҳии афканд , раҳеро аз ин роз огаҳӣ афтод , хонау хӯни он деви пешаи девонаи андешаро сар дар табоҳӣ дидаму ахтари зиндагонии он тираи рӯзро равшани равшани рӯ дар сиёҳӣ .

خار و خسته، زار و شکسته، مایه در باخته، کیسه پرداخته، دل درد آلود، دیده خون پالود، هوش پریده، گوش بریده، آلفته دیدار، آشفته دستار، بی توش و تاب، بی هوش و خواب، پای از پویه فتاده، جان بر لب ستاده، خانه بر پشت، خایه در مشت، پرکنده پراکنده، پشیمان پریشان، پای از پیش، چشم از پی، لنگ لنگان ریگ هامون به پی سود و چون روی خانه نداشت رای ری کرد. از گرد راه داوری به دربار پادشاهی برد و از ناله چرخ آویز و اشک زمین پیما لرزه در ماه تا ماهی افکند، رهی را از این راز آگهی افتاد، خانه و خون آن دیو پیشه دیوانه اندیشه را سر در تباهی دیدم و اختر زندگانی آن تیره روز را روشن روشن رو در سیاهی.

Пеш аз онкии нолаи додхоҳии гӯши дори саркор подшоҳӣ гардад ва фармон гирифту дижхими хӯни рез бар он дузди зани бмзди навиштау роҳӣ , бо сад ҳазор лобау лоғши фарози омадаму пӯзишҳои кини сӯзи мҳрсози оғози ниҳодам , хокаш аз рӯй рафтаму гирд аз мӯӣ , ки осӯдаи зӣ ва фарсӯда мапоӣ , ҳар мояи коло ки аз ту дарин савдоӣ бесуд зиён кард ва он дузди дағои пеша ба титол аз миёни барад ва бар карони тохт , ду боло хоҳам хост ва агар ҳеҷаш набошад зану фарзанди хешу пайвандашро бо ту ба ҷои барда ва лоло хоҳам фурухт .

پیش از آنکه ناله دادخواهی گوش دار سرکار پادشاهی گردد و فرمان گرفت و دژخیم خون ریز بر آن دزد زن بمزد نوشته و راهی، با صد هزار لابه و لاغش فراز آمدم و پوزش های کین سوز مهرساز آغاز نهادم، خاکش از روی رفتم و گرد از موی، که آسوده زی و فرسوده مپای، هر مایه کالا که از تو درین سودای بی سود زیان کرد و آن دزد دغا پیشه به تیتال از میان برد و بر کران تاخت، دو بالا خواهم خواست و اگر هیچش نباشد زن و فرزند خویش و پیوندش را با تو به جای برده و لالا خواهم فروخت.

Ва ҳамчунин ӯро ба сурху зард умедҳо додам ва аз сифеду сиёҳаши дарҳои боғи сабзи кушодам , то андаки андак аз рамидан ром омад ва ба паймону савганд аз ғавғоу ошӯб ором гирифт , як моҳа ба меҳмонии фаро пеш хондаму зибардасти хеши нишондам , бекостӣу газоф ончӣ пайдост чиҳил тӯмони банди бастаи вози банди ҷуста , фарзандии хони нойибро бидонча он пери ҷавони орзӯу аҳрӣмани одамии рӯ бо ин гӯли содаи дил ва кам дид бисёр ҳавас карда розгшоӣу бознмоӣ . Пас аз гуфтану шунидан ва донистан ва расӣдан бидон дор ва бар он гумор ки нахуст ба андарзу нармӣ на дуруштӣу гармӣ аз вай бихоҳад ва агар ҷаҳонӣ ба миён дорӣ хезанд пашизӣ накоҳад . Чунончӣ дар додани сози шағоли маргии сохту ранги рӯбоҳ бозӣ ангехт , равони парварону дсторбндони он марзу бумро аз ин дастон ки дар Ардакони сохтау охунди бенаворо бад-ӣни дмдмаҳу афсуни косау кӣсаи пардохтаи огоҳи созу гувоҳи гир .

و همچنین او را به سرخ و زرد امیدها دادم و از سفید و سیاهش درهای باغ سبز گشادم، تا اندک اندک از رمیدن رام آمد و به پیمان و سوگند از غوغا و آشوب آرام گرفت، یک ماهه به مهمانی فرا پیش خواندم و زبردست خویش نشاندم، بی کاستی و گزاف آنچه پیداست چهل تومان بند بسته واز بند جسته، فرزندی خان نایب را بدانچه آن پیر جوان آرزو و اهریمن آدمی رو با این گول ساده دل و کم دید بسیار هوس کرده رازگشای و بازنمای. پس از گفتن و شنیدن و دانستن و رسیدن بدان دار و بر آن گمار که نخست به اندرز و نرمی نه درشتی و گرمی از وی بخواهد و اگر جهانی به میان داری خیزند پشیزی نکاهد. چنانچه در دادن ساز شغال مرگی ساخت و رنگ روباه بازی انگیخت، روان پروران و دستاربندان آن مرز و بوم را از این دستان که در اردکان ساخته و آخوند بینوا را بدین دمدمه و افسون کاسه و کیسه پرداخته آگاه ساز و گواه گیر.

Пас бо ресмони пои афроз ва чун нохуни пардози шиканҷӣ ки роҳи занонро шояд ва гирифтӣ ки хонаи кунонро бояд туу нойиб ҳар ду ёсои довариро кори банди оӣид , ва бар ҳанҷори сардори симнон на солори дабистон , тнхўоаҳро кори андеши доғу дирафшу кор ва газанд шавед , сим аз дили санг ба кунад ва кӯб барояд ва аз чанги сангдил ба банду чӯб . Пас аз онкии гардани он хираи сар аз доми вом пардохта шуду кори саркори охунд ба коми дили сохта , ниёзии дарвешона аз суду сармояи ман ончии доне ва туоне ба чиҳил тӯмон дар афзой , ва бо номаи пӯзиши овезу паёмии лобаомез бе сози сипосу умеди подошу буйаи бахшоиш ба худованд тнхўоаҳ фирист ва навишта раседу хурсандӣ ба хомау нигин вай дарёб . Бе онкии чшмдошти дайр ва дароз уфтад вдигри раҳ ба нигоришу чпри ниёзи хезад бо ман расон . Зинҳор дар анҷоми ин коркўтоҳӣ макун ки то ҷаъфари бад-ӣни вом олӯдааст . Ва охунд бидон дарди фарсӯдаи ман ба як чшмзди ором ва осӯда нахоҳам зист , ва нобӯда чу бӯда , бӯда чун нобӯда хоҳам ингошт .

پس با ریسمان پای افراز و چون ناخن پرداز شکنجی که راه زنان را شاید و گرفتی که خانه کنان را باید تو و نایب هر دو یاسای داوری را کار بند آئید، و بر هنجار سردار سمنان نه سالار دبستان، تنخواه را کار اندیش داغ و درفش و کار و گزند شوید، سیم از دل سنگ به کند و کوب برآید و از چنگ سنگدل به بند و چوب. پس از آنکه گردن آن خیره سر از دام وام پرداخته شد و کار سرکار آخوند به کام دل ساخته، نیازی درویشانه از سود و سرمایه من آنچه دانی و توانی به چهل تومان در افزای، و با نامه پوزش آویز و پیامی لابه آمیز بی ساز سپاس و امید پاداش و بویه بخشایش به خداوند تنخواه فرست و نوشته رسید و خرسندی به خامه و نگین وی دریاب. بی آنکه چشمداشت دیر و دراز افتد ودیگر ره به نگارش و چپر نیاز خیزد با من رسان. زنهار در انجام این کارکوتاهی مکن که تا جعفر بدین وام آلوده است. و آخوند بدان درد فرسوده من به یک چشمزد آرام و آسوده نخواهم زیست، و نابوده چو بوده، بوده چون نابوده خواهم انگاشت.