Ҳангомикии парваришу поси саркори ълиқлии мирзо бо ҳаким бошӣ буд , дршд ва омад шуморӣ дигар дошт ,у давру наздикро дар базм вай хост ва нишаст камтар мерафт . Рӯзӣ аз дар кории ман бандаро ба саркор хеш хонду Фропиши хост то навбати чоштгоҳони дил аз ҳар андешаи руста буду риштаи сухан аз ҳар дар пайваста , гавҳарҳои тозаи сифт ва овардаҳои шево гуфт ки рустаи гавҳар буду бастаи шукри омӯзишро сурудан гирифт ва аз ёрони анҷумани офарину ситоиши шунидан , ҳамаро аз гуфт ва шунид андаки андак хастагӣ расту дилҳоро буйау тлўоси рустагии хуонеи хусравонеи хӯриши сохт ,у ҳаркаси фарохури худу баҳраи хеш парвариш андӯхт . Равонҳо сипоси озини гашту тарку тозику равшан то торик аз паии кору бунгоҳи худ рахти пардоз ва роҳ гузин омад . Пас аз чанде душманҳои дӯст рӯйу мардуми чеҳрони аҳрӣмани хуии гузориши ин поки анҷуманро ба нохўбтри гуфтории сухани ронданд . Саркори ҳаким бо ҳамаи меҳрбонии газофи бидонадишонро бековушу ҷустуҷӯии шоёни устувори дидаи сахту саркаш ранҷа шуд ва дар бдгўӣӣу зишти ҷўӣӣ ба бораи шоҳзодаи озодаи андар ва ман банда аз сангу санадон рӯйу сари панҷаи сохт . Пас аз рӯзӣ ду донист он гуфт муфти гавҳари газофии мҳрсўзу жожии кӣна туз бӯда . Ба пӯзиши андрпоки даҳаниҳоу хуши суханӣ ҳо фармуд , роз бозгашт овараду соз созиш ангехт вале чун дил гуноҳӣ надошту дидаи лағзиши нигоҳӣ , дарди ранҷишро костӣ хосту доғи ранҷиш ҳамчунон бар ҷой хешаст .

هنگامیکه پرورش و پاس سرکار علیقلی میرزا با حکیم باشی بود، درشد و آمد شماری دیگر داشت، و دور و نزدیک را در بزم وی خاست و نشست کمتر می رفت. روزی از در کاری من بنده را به سرکار خویش خواند و فراپیش خواست تا نوبت چاشتگاهان دل از هر اندیشه رسته بود و رشته سخن از هر در پیوسته، گوهرهای تازه سفت و آورده های شیوا گفت که رسته گوهر بود و بسته شکر آموزش را سرودن گرفت و از یاران انجمن آفرین و ستایش شنودن، همه را از گفت و شنید اندک اندک خستگی رست و دل ها را بویه و تلواس رستگی خوانی خسروانی خورش ساخت، و هرکس فراخور خود و بهره خویش پرورش اندوخت. روان ها سپاس آذین گشت و ترک و تازیک و روشن تا تاریک از پی کار و بنگاه خود رخت پرداز و راه گزین آمد. پس از چندی دشمن های دوست روی و مردم چهران اهریمن خوی گزارش این پاک انجمن را به ناخوبتر گفتاری سخن راندند. سرکار حکیم با همه مهربانی گزاف بداندیشان را بی کاوش و جستجوی شایان استوار دیده سخت و سرکش رنجه شد و در بدگوئی و زشت جوئی به باره شاهزاده آزاده اندر و من بنده از سنگ و سندان روی و سر پنجه ساخت. پس از روزی دو دانست آن گفت مفت گوهر گزافی مهرسوز و ژاژی کینه توز بوده. به پوزش اندرپاک دهنی ها و خوش سخنی ها فرمود، راز بازگشت آورد و ساز سازش انگیخت ولی چون دل گناهی نداشت و دیده لغزش نگاهی، درد رنجش را کاستی خاست و داغ رنجش همچنان بر جای خویش است.

Борӣ аз он ҳангом токунӯн бори худоро гувоҳ гирифтааму равони бузургонро паноҳ ки то гомро пўиаҳ рафторасту комро буйаи дидор , бо онкии худ дорои соз ва сомон несту худованди фару фармон , агар чаҳ миноӣ ҳаст ва будам дар даст вай бошаду мурғи дилу ҷонам даст омӯзу пои басти вай , пайванди омезиш гусаста дорам ва паймон нишаст ва хост шикаста , пухтаи комаш хом донаму донаи меҳраши дом . Риштаи ошноӣ аз ҳар кас ва ҳар чиз бурӣдаам ва аз танҳо ху ба танҳои гузида . Бо ин сахти паймону дурусти пайванд , солии гузашт ки зодаи саркории мирзои ҳусайни хони пайк ва паёмӣ медоданду раҳеро бунгоҳи минӯи фаргоҳ хеш мехонд . Гӯш аз пӯзиш гарон дораду ҳуш аз баҳонаи ҷўӣӣ бар карон , забони пӯзиши гузор аз гуфт бесуд суда шуду пои беҳудаи гурез аз давраи гардиҳо фарсӯда . Хуштар он дидам ки бо саркор ки ӯро падар ва худовандаст ва ӯ низ бандагони мирзоро маин чокар ва баин фарзанди канкоши ронам ,у дилхоҳи саркорӣ дарбора вай боз донам . Чунончӣ омад ва рафт гоҳи гоҳи маро бо ӯ ва хост ва нишаст солу моҳ ӯро бо ман равои бинӣу сзодонӣ ба хомау ангушти хеши Фропшти ин номаи нигоришии фармойу порсӣу побараҳна гузоришӣ кун ки ёддошти шинохтау дасти овези сохта бар он гуфтор поем ва бидон ҳанҷори пўим . Худ донеи бори худои моро аз оғози зиндагонӣ токунӯн ки шумор ҳастӣ аз шаст гузашту домани кому ҳавас аз даст шуд ба фар ҳаст ва буд пайваста дошт , ва аз тлўоси зиёну суди руста . На брхрўори хирмани хдоёнм ниёзаст ва на барадонаи хӯшаи гадоёни овезу оз , бори худоро ситоиш ки дигаронро мис ба омезиши ман зар шуд ва ба фари омӯзгории ман гуруҳеи анбӯҳро санги сиёҳи рухшандаи гавҳар . Агар поки яздонро аз дилу ҷони сипоси андешӣ ва беш аз он забонро ёроии гуфтани ситоиши сози ахтари хеши як раҳаш хоҳам дид ва аз ҳар чаҳ ман донам ва ӯ омухтан тавонад бе дар хоҳи музду умеди сипосаш огаҳ хоҳам дошт .

باری از آن هنگام تاکنون بار خدا را گواه گرفته ام و روان بزرگان را پناه که تا گام را پویه رفتار است و کام را بویه دیدار، با آنکه خود دارای ساز و سامان نیست و خداوند فر و فرمان، اگر چه مینای هست و بودم در دست وی باشد و مرغ دل و جانم دست آموز و پا بست وی، پیوند آمیزش گسسته دارم و پیمان نشست و خاست شکسته، پخته کامش خام دانم و دانه مهرش دام. رشته آشنایی از هر کس و هر چیز بریده ام و از تنها خو به تنهایی گزیده. با این سخت پیمان و درست پیوند، سالی گذشت که زاده سرکاری میرزا حسین خان پیک و پیامی می دادند و رهی را بنگاه مینو فرگاه خویش می خواند. گوش از پوزش گران دارد و هوش از بهانه جوئی بر کران، زبان پوزش گذار از گفت بی سود سوده شد و پای بیهوده گریز از دوره گردی ها فرسوده. خوشتر آن دیدم که با سرکار که او را پدر و خداوند است و او نیز بندگان میرزا را مهین چاکر و بهین فرزند کنکاش رانم، و دلخواه سرکاری درباره وی باز دانم. چنانچه آمد و رفت گاه گاه مرا با او و خاست و نشست سال و ماه او را با من روا بینی و سزادانی به خامه و انگشت خویش فراپشت این نامه نگارشی فرمای و پارسی و پابرهنه گزارشی کن که یادداشت شناخته و دست آویز ساخته بر آن گفتار پایم و بدان هنجار پویم. خود دانی بار خدا ما را از آغاز زندگانی تاکنون که شمار هستی از شصت گذشت و دامن کام و هوس از دست شد به فر هست و بود پیوسته داشت، و از تلواس زیان و سود رسته. نه برخروار خرمن خدایانم نیاز است و نه بردانه خوشه گدایان آویز و آز، بار خدا را ستایش که دیگران را مس به آمیزش من زر شد و به فر آموزگاری من گروهی انبوه را سنگ سیاه رخشنده گوهر. اگر پاک یزدان را از دل و جان سپاس اندیشی و بیش از آن زبان را یارای گفتن ستایش ساز اختر خویش یک رهش خواهم دید و از هر چه من دانم و او آموختن تواند بی در خواه مزد و امید سپاسش آگه خواهم داشت.