Шиўономаҳи зибонгор ки хомаи гавҳари бор саркораш бидон равиши нигошта ва ба фарҳанги дарии гуҳарҳои гаронбаҳо дар он анбошта буданд , анҷуман орой раседу равшании бахши дидаи умеди гашт . Муждаи тандурустии саркори афсурдаи равонро ромишӣ бекарон ангехту рахти андӯҳҳои карон аз сомони дилу равон боз пардохт . Офарин бар он дасту панҷа ки дарин равиши кохии баланди афканд . Ва бар ин маниши шохӣ барӯманд афрохт . На каманди хурдаи гиронро бар он дастӣ ва на аз бод гирифт сарди сароёни инро шикастӣ . Ҷовидони забони сахтаи санҷон баста монаду бозори пухтанигорон шикастанигорон зиҳӣ бешармӣ ки ин танги мояи пасти пояро бо ҳамаи тангдастии андешаи посухи гиребон гирасту золии харсаворро дар ин паҳна ки якка тозон сипар андохта ва асб андозон ба сар тохта тлўоси дору гир , шеър :

شیوانامه زیبانگار که خامه گوهر بار سرکارش بدان روش نگاشته و به فرهنگ دری گهرهای گرانبها در آن انباشته بودند، انجمن آرای رسید و روشنی بخش دیده امید گشت. مژده تندرستی سرکار افسرده روان را رامشی بی کران انگیخت و رخت اندوه های کران از سامان دل و روان باز پرداخت. آفرین بر آن دست و پنجه که درین روش کاخی بلند افکند. و بر این منش شاخی برومند افراخت. نه کمند خرده گیران را بر آن دستی و نه از باد گرفت سرد سرایان این را شکستی. جاویدان زبان سخته سنجان بسته ماند و بازار پخته نگاران شکسته نگاران زهی بی شرمی که این تنگ مایه پست پایه را با همه تنگدستی اندیشه پاسخ گریبان گیر است و زالی خرسوار را در این پهنه که یکه تازان سپر انداخته و اسب اندازان به سر تاخته تلواس دار و گیر، شعر:

Вале чун дашти шӯхи чашмӣ фарохасту шбрнги хома дар такопуии ноҳанҷории густох , лагомӣ хоҳам дод ва ду се гомӣ хоҳам супурд , диранги саҳлони санги саркорӣ дар сомони сиёҳи кӯҳи сахт дароз афтоду фарсӯдаи ҷони ҷдомондгон бар гузаргоҳи чшмдошту дили нигаронии боандӯҳии гарон анбоз монад .

ولی چون دشت شوخ چشمی فراخ است و شبرنگ خامه در تکاپوی ناهنجاری گستاخ، لگامی خواهم داد و دو سه گامی خواهم سپرد، درنگ سهلان سنگ سرکاری در سامان سیاه کوه سخت دراز افتاد و فرسوده جان جداماندگان بر گذرگاه چشمداشت و دل نگرانی بااندوهی گران انباز ماند.

Дили давр аз он фаргоҳи мурғӣ гум карда ошёнасту тан дар тӯфони сиришки гусастаи лангари киштӣ бебодбон , раҳеро агар огаҳӣ буд ки ранҷи ҷдоӣӣу шиканҷи танҳои бад-ӣни даст коргарасту ҷони шукри чори асбаи пиёда аз паии тохтмӣ . Умед гоҳе оқои Сайиди ҷаъфари густохӣ май варзад ки хурмои ниёзиро бародари меҳрбони оқои ҳусайн бе каму кости бози супурди коми ҷони ширину сипос роҳ оварад саркорӣ анҷом ёфт . Панҷ абраи чодари кори ҷндқ ки ҳамроҳи бори хрмоӣӣ фиристодаанд , серо ман бардоштам ва ба ду ба эшон вогузор афтод . Шара бар онаш дошта ки яке се ҳазор аз ман як ло перҳан бастанду марои андешаи онкӣ бар ин устихонаши бози даҳуми неш ва агар ба дандонами пӯст бар тану ҷома бар андом пора кунад , ду ҳазор беш надаҳум . Аз ин раҳгузари миёнаи ман ва эшон разм ва ситезасту новирди Эрону ангриз , пас аз ин гирудорҳо ва гуфт ва гузорҳо паймон бар он рафт ки доварӣ ба сари кори орем ва аз он сарвари чораи кори ҷўӣим . Ҳар чаҳ аз он фаргоҳ фармон расад бе чун ва чанду кӯб ва кунад корбнди оӣиму сипоси андеши поки худованд .

دل دور از آن فرگاه مرغی گم کرده آشیان است و تن در طوفان سرشک گسسته لنگر کشتی بی بادبان، رهی را اگر آگهی بود که رنج جدائی و شکنج تنهایی بدین دست کارگر است و جان شکر چار اسبه پیاده از پی تاختمی. امید گاهی آقا سید جعفر گستاخی می ورزد که خرمای نیازی را برادر مهربان آقا حسین بی کم و کاست باز سپرد کام جان شیرین و سپاس راه آورد سرکاری انجام یافت. پنج ابره چادری کار جندق که همراه بار خرمائی فرستاده اند، سه را من برداشتم و به دو به ایشان واگذار افتاد. شره بر آنش داشته که یکی سه هزار از من یک لا پیرهن بستاند و مرا اندیشه آنکه بر این استخوانش باز دهم نیش و اگر به دندانم پوست بر تن و جامه بر اندام پاره کند، دو هزار بیش ندهم. از این رهگذر میانه من و ایشان رزم و ستیز است و ناورد ایران و انگریز، پس از این گیرودارها و گفت و گزارها پیمان بر آن رفت که داوری به سر کار آریم و از آن سرور چاره کار جوئیم. هر چه از آن فرگاه فرمان رسد بی چون و چند و کوب و کند کاربند آئیم و سپاس اندیش پاک خداوند.

Бории худ доне ки боми мо тоби лагади трктоз ва даст андоз надорад , аз чанги ин фузуни ҷӯии шараи бозами рҳоӣии бахш ва ба осӯдагии ошноӣии даҳ , ки ковуши пайвасту кӯшиши як дасташи корам ба ҷони бараду кордам ба устихон , дида дар роҳи номаи саркории боз ва аз чшмдошт сифедаст .

باری خود دانی که بام ما تاب لگد ترکتاز و دست انداز ندارد، از چنگ این فزون جوی شره بازم رهائی بخش و به آسودگی آشنائی ده، که کاوش پیوست و کوشش یک دستش کارم به جان برد و کاردم به استخوان، دیده در راه نامه سرکاری باز و از چشمداشت سفید است.

Камтарини бандаи хоксори яғмои баъд аз дурудӣ ниёзмандона мегуяд дар кори кишту дуруду гирдовариҳои гандуму ҷӯи хоҳи ҷндқи хоҳ « ҳад » хоҳи неки хоҳи бад ҳар чаҳ ҳаст нигарон бош ва ба дигарон бозммон . Хӯша то хирман , мушт то харвор беогоҳӣу фармони ту ндрўнд ва хирман накунанд ва гардун наронанду дона аз коҳ боз напардозанд ва ба тарозуу ҷӯи санги нпимоинду музди дурудгар ва деҳқон ндиҳанд ва ба хона набаранд . Ҳар чаҳ кунӣ худ куну кори худ нокардаро кори мадон , яксар ҷӯи ним пуркоҳи дастмузди барзигар то муштаи стонрои нигоҳи мадор , ҳар чаҳ монад ҳар ҷо доне бирез ва сиёҳа бурдору калидро ба даст доӣӣ сипору сифориши фармой ки чун соли гузашта аз шӯридаи кории коми ширини худ талху абрӯии Аҳмадро турш нахоҳад . Ончӣ навиштам ёдат нараваду бодаши набард ки анҷоми афсӯсу дареғ бояд хӯрд , дар ҳар шумории кеши дурусти корӣ гузидан хуштар аз пушти дасти сусти ҳанҷорӣ гузиданаст . Кас надидам ки гум шуд аз раҳи рост .

کمترین بنده خاکسار یغما بعد از درودی نیازمندانه می گوید در کار کشت و درود و گردآوری های گندم و جو خواه جندق خواه«هد» خواه نیک خواه بد هر چه هست نگران باش و به دیگران بازممان. خوشه تا خرمن، مشت تا خروار بی آگاهی و فرمان تو ندروند و خرمن نکنند و گردون نرانند و دانه از کاه باز نپردازند و به ترازو و جو سنگ نپیمایند و مزد درودگر و دهقان ندهند و به خانه نبرند. هر چه کنی خود کن و کار خود ناکرده را کار مدان، یکسر جو نیم پرکاه دستمزد برزگر تا مشته ستانرا نگاه مدار، هر چه ماند هر جا دانی بریز و سیاهه بردار و کلید را به دست دائی سپار و سفارش فرمای که چون سال گذشته از شوریده کاری کام شیرین خود تلخ و ابروی احمد را ترش نخواهد. آنچه نوشتم یادت نرود و بادش نبرد که انجام افسوس و دریغ باید خورد، در هر شماری کیش درست کاری گزیدن خوشتر از پشت دست سست هنجاری گزیدن است. کس ندیدم که گم شد از ره راست.