Ҷону танам эй дӯсти фидои тану ҷонат , афсонаи дарди пойу рӯзи ошуфтаи сомони марои бандаи зода бар фарҳанги дарии дасти кушод ва достон пардохт , бе ранҷи аФзоӣӣу сухани сроӣии ин ранҷури хаста ва ним ҷони шикаста хоҳӣ дид ва донист ба кадоми рӯзи гирифторам ва то куҷои кӯби озмои шиканҷу тимор , агар чаҳ ин гуфт гуҳари сифт беш аз даҳон чун ман танги пӯстии сабки мағз ва худ парастии ҳеҷ шинохтаст , он мард ҳастӣ наварду саропои дард ҳаме тавонад сурӯд , байт :

جان و تنم ای دوست فدای تن و جانت، افسانه درد پای و روز آشفته سامان مرا بنده زاده بر فرهنگ دری دست گشاد و داستان پرداخت، بی رنج افزائی و سخن سرائی این رنجور خسته و نیم جان شکسته خواهی دید و دانست به کدام روز گرفتارم و تا کجا کوب آزمای شکنج و تیمار، اگر چه این گفت گهر سفت بیش از دهان چون من تنگ پوستی سبک مغز و خود پرستی هیچ شناخت است، آن مرد هستی نورد و سراپا درد همی تواند سرود، بیت:

Вале ба он сари мардонау пайкари фарзона ки аз рафтори ноҳамвору кирдори бдҳнҷори он гуруҳ бе шарми ҳеҷ озарм , ёваи гарои ҳарза дароӣ , ситами бораи зинҳори хора , одамӣ рӯй аҳрӣмани хуй , каҷи пилос ситезаи тлўос , рӯбоҳи ранги сиёҳи гӯши оҳанг , лофи тароши газоф кулланаш , ҳеҷ шинохт пуч навохт , ҳуш парида чашми дарида , гадо то се сиёҳи коса , бе обрӯии биҳдаҳи гӯй , дастони соз бустон тоз , риюи пешаи ранги андеша , шӯрбахти воруни тахт , худ сипос худо нашнос , душвори гузашти осони гир , зуди гуруснаи дайри сайр , озари сиришти дӯзахи сарнавишт , ки худ дидау доне ва бе гуфту гузориши шинохти туоне , чунон Фрхои кайҳон бар тану ҷонам тангасту омезишу овезами баҳри роҳу равиш бо ин дадони одамии чеҳру девони мардуми дидори накӯҳиши вннг , ки маргро ба баҳоии ҷони хосторам ,у нестиро ба гавҳар ҳастӣ харидор . Бо хирсу хӯки токӣ ба ҷидоли андар тавон зист , ва то чанд аз гурбау шағоли захми дандону чангол тавон хӯрд . Беш аз он нест ки кайфари кирдори зишту бодоФроаҳи ҳанҷори ноҳамворам дар хонаи гӯру лонаи мору мӯрам осӯда нахоҳад гузошт ва ҳамчунон фарсӯда хоҳад дошт . Садраи газанди мору осеби мӯр аз ковушу озори ин каждумон хамӯшу морони члпосаҳи овези хуштар . Гӯйанд ба дӯзах дар ҷонварӣаст зҳрФзои ҷони гзо ки табоҳи корони сиёҳи нома аз гзоиши нешу гузориш беш вай дар моргризнд ва ба каждум овезанд . Бори худоро сўгндкаҳ аз кӯб ва кунаду ранҷу газанди ин бади псндонми дами каждуми хами абрӯӣ ёраст ,у чанбари аждари чавгони зулфнигор . Зиҳии шигифтӣ ки бо он пеша ва ин андешаи асмъили тании лухту дилӣ сахт карда ки ҳони бадрӯди тахт кӣ кун , ва аз марзи раии рахт диранг бидон буми ворунаи паии каш , пӯзиши дониши пазириш ба гӯши андар роҳӣ науфтаду кӯҳи саҳлони санги баҳонаи ҷўӣиро ба коҳӣ насинҷид , байт :

ولی به آن سر مردانه و پیکر فرزانه که از رفتار ناهموار و کردار بدهنجار آن گروه بی شرم هیچ آزرم، یاوه گرای هرزه درای، ستم باره زنهار خواره، آدمی روی اهریمن خوی، کج پلاس ستیزه تلواس، روباه رنگ سیاه گوش آهنگ، لاف تراش گزاف کلاش، هیچ شناخت پوچ نواخت، هوش پریده چشم دریده، گدا تا سه سیاه کاسه، بی آبروی بیهده گوی، دستان ساز بستان تاز،ریو پیشه رنگ اندیشه، شوربخت وارون تخت، خود سپاس خدا نشناس، دشوار گذشت آسان گیر، زود گرسنه دیر سیر، آذر سرشت دوزخ سرنوشت، که خود دیده و دانی و بی گفت و گزارش شناخت توانی، چنان فرخای کیهان بر تن و جانم تنگ است و آمیزش و آویزم بهر راه و روش با این ددان آدمی چهر و دیوان مردم دیدار نکوهش وننگ، که مرگ را به بهای جان خواستارم، و نیستی را به گوهر هستی خریدار. با خرس و خوک تاکی به جدال اندر توان زیست، و تا چند از گربه و شغال زخم دندان و چنگال توان خورد. بیش از آن نیست که کیفر کردار زشت و بادافراه هنجار ناهموارم در خانه گور و لانه مار و مورم آسوده نخواهد گذاشت و همچنان فرسوده خواهد داشت. صدره گزند مار و آسیب مور از کاوش و آزار این کژدمان خموش و ماران چلپاسه آویز خوشتر. گویند به دوزخ در جانوری است زهرفزا جان گزا که تباه کاران سیاه نامه از گزایش نیش و گزارش بیش وی در مارگریزند و به کژدم آویزند. بار خدا را سوگندکه از کوب و کند و رنج و گزند این بد پسندانم دم کژدم خم ابروی یار است، و چنبر اژدر چوگان زلف نگار. زهی شگفتی که با آن پیشه و این اندیشه اسمعیل تنی لخت و دلی سخت کرده که هان بدرود تخت کی کن، و از مرز ری رخت درنگ بدان بوم وارونه پی کش، پوزش دانش پذیرش به گوش اندر راهی نیفتد و کوه سهلان سنگ بهانه جوئی را به کاهی نسنجد، بیت:

Бо он ранҷҳо ки дидаму шиканҷаҳо ки кашидам агар бозами андешаи бозгашти он дргштаҳ , ки заминаши осмони сони саргаштаи бод , перомун равон гардад , бе мағзи хомии девонаи кеш ва бе ҳеҷ сухани душмани хӯн хеш хоҳам буд . Чунон пиндори амдм ва аз тоби аиўору шабгиру туфи биёбону кавирам бе газанди балӯчу осеби таркмон рустагӣ раст . Маро чаҳ суду турои кадоми беҳбуд ҳамчунон аз дард ором наҷуста ва аз гирд андом нишаста . Бедардонро ба дастури пешини роз канкошасту номардонро сози пархош . Бори худои гули моро бо он гуруҳи бади дили дигаргуни сиришт ва ҳар якро бар таҳтаи пешонии чиз дигар навишт , мисраи раг рагаст ин оби ширину оби шӯр , на он кӣнаи кишони меҳр даравишон хоҳанд гирифт ва на ин пери парешони роҳи эшон ё ради супурд .

با آن رنج ها که دیدم و شکنجه ها که کشیدم اگر بازم اندیشه بازگشت آن درگشته، که زمینش آسمان سان سرگشته باد، پیرامون روان گردد، بی مغز خامی دیوانه کیش و بی هیچ سخن دشمن خون خویش خواهم بود. چنان پندار امدم و از تاب ایوار و شبگیر و تف بیابان و کویرم بی گزند بلوچ و آسیب ترکمان رستگی رست. مرا چه سود و ترا کدام بهبود همچنان از درد آرام نجسته و از گرد اندام نشسته. بی دردان را به دستور پیشین راز کنکاش است و نامردان را ساز پرخاش. بار خدا گل ما را با آن گروه بد دل دگرگون سرشت و هر یک را بر تخته پیشانی چیز دیگر نوشت، مصرع رگ رگ است این آب شیرین و آب شور، نه آن کینه کیشان مهر درویشان خواهند گرفت و نه این پیر پریشان راه ایشان یا رد سپرد.

Хуштар онкии паймони омезиш аз зану фарзанду хешу пайванду бегонаи вошно ва бепарҳезу порсои якбора дар гусалем ,у домони дӯстро ки аз ҳамаи роҳам рӯй парастиш дар ӯст аз чанги умед боз ҳиллем то ҳам онон ба ранҷи рашк ки ҷузи маргаш чора нест фарсӯдаи нпоинд ва ҳам ин пери мустаманд аз ковушу газанди эшон фароҳам ё парешони осӯдаи монам , мисра : натавон мард ба сахтӣ ки ман онҷои зодам .

خوشتر آنکه پیمان آمیزش از زن و فرزند و خویش و پیوند و بیگانه وآشنا و بی پرهیز و پارسا یکباره در گسلیم، و دامان دوست را که از همه راهم روی پرستش در اوست از چنگ امید باز هلیم تا هم آنان به رنج رشک که جز مرگش چاره نیست فرسوده نپایند و هم این پیر مستمند از کاوش و گزند ایشان فراهم یا پریشان آسوده مانم، مصرع: نتوان مرد به سختی که من آنجا زادم.

Саркори хони хонони гиромии фарзанди хони нойибу кадхудоёнро ба симнон хостаанду борҳои буйаи дидори саркориро суханҳо ороста . Бандаи зодаи гузоришро бекосту фузун нигориш карду ҳамагонро бе барги танбалӣу сози тани осоӣӣ бар бадрӯди дирангу поси шитоб сифориш намӯд . Саркори оқо низ агар рӯзии ду тимори саворӣу озори роҳи сипориро тан диҳаду гардан наад шикастҳо дурусту кори бандагони худои хуштар аз сол нахуст хоҳад шуд .

سرکار خان خانان گرامی فرزند خان نایب و کدخدایان را به سمنان خواسته اند و بارها بویه دیدار سرکاری را سخن ها آراسته. بنده زاده گزارش را بی کاست و فزون نگارش کرد و همگان را بی برگ تنبلی و ساز تن آسائی بر بدرود درنگ و پاس شتاب سفارش نمود. سرکار آقا نیز اگر روزی دو تیمار سواری و آزار راه سپاری را تن دهد و گردن نهد شکست ها درست و کار بندگان خدا خوشتر از سال نخست خواهد شد.