Дишаби асмъил аз дар озмоиши номаи дарози домони фарохи остин бар фарҳанги порсии бунёди афканд , ва бо онкии даст ва забонаш бидон роҳу равиши ҳеҷ ошноӣӣ надошт , покизау шевоу дӯшизау зебо ба поёни барад . Фарзандии мирзои ҷаъфар ба хоҳиши ман ба кост ва фузуду басту кушод инак туро нигориш кард . Ин шеваи ҳам ба кеш дониш андӯзон ва ҳунар омӯзон тозаи корӣ ва нўбршморӣаст . Гуруҳеи анбӯҳи нигорандагони Қазвӣну райу гзорндгони Исфаҳону ҷай бар ин маниши рахт ниҳодаанд ва дарин равиши сахти истода ,у достонҳои жарф пардохтаанду кохҳои шигарфи афрохта . Коши ту ҳам бо он мояи гирифторӣу кору гронборӣу тимор , аз роҳи озмӯни хами андари пушту хома дар ангушт мекардӣ .

دیشب اسمعیل از در آزمایش نامه دراز دامان فراخ آستین بر فرهنگ پارسی بنیاد افکند، و با آنکه دست و زبانش بدان راه و روش هیچ آشنائی نداشت، پاکیزه و شیوا و دوشیزه و زیبا به پایان برد. فرزندی میرزا جعفر به خواهش من به کاست و فزود و بست و گشاد اینک ترا نگارش کرد. این شیوه هم به کیش دانش اندوزان و هنر آموزان تازه کاری و نوبرشماری است. گروهی انبوه نگارندگان قزوین و ری و گزارندگان اصفهان و جی بر این منش رخت نهاده اند و درین روش سخت ایستاده، و داستان های ژرف پرداخته اند و کاخ های شگرف افراخته. کاش تو هم با آن مایه گرفتاری و کار و گرانباری و تیمار، از راه آزمون خم اندر پشت و خامه در انگشت می کردی.

Чунон пиндорам дар номаи сими чорами ту низ дунболи пўии дастаи ёрону сухани сози рустаи порсинигорон оӣӣ . Пеш аз ин бохатар гуфту гузорӣ оростааму сухан чанд сохтау пардохта аз дасти пухти андеша ӯ хоста , ман ӯро санҷида ба ҷой наёвардаам , ва ин хоҳиш аз ваии ҷуз ба ангез асъмил накарда , агар ростии хом ё пухтаи чизеи сохтау гавҳар ё пашизии пардохта , бедасткорӣу ороишу пероягарӣ ё пероиши худ брнгорд ва равона дорад , то пояу мояи пайдоу офтоб аз соя ҳувайдо гардад , байт :

چنان پندارم در نامه سیم چارم تو نیز دنبال پوی دسته یاران و سخن ساز رسته پارسی نگاران آئی. پیش از این باخطر گفت و گزاری آراسته ام و سخن چند ساخته و پرداخته از دست پخت اندیشه او خواسته، من او را سنجیده به جای نیاورده ام، و این خواهش از وی جز به انگیز اسعمیل نکرده، اگر راستی خام یا پخته چیزی ساخته و گوهر یا پشیزی پرداخته، بی دستکاری و آرایش و پیرایه گری یا پیرایش خود برنگارد و روانه دارد، تا پایه و مایه پیدا و آفتاب از سایه هویدا گردد، بیت:

Карт бисёрасту дастати гронбор , чигуна сифоришҳои « таббат » ва « тавҳид »ро нигориши тавону пистау ҳаста « боғи ҳунар »ро гузориш . Ман ҳам дар ин поён ҳастӣу оғози перӣу пастӣ бо ҳамаи афсурдагиҳоу дили мурдагиҳо , шабӣ аз дарди зонуи тобам бар пари ҳумоу хобам бар шохи оҳӯ буд . Бешаи дили сголши ранг ранг афтод ,у пиндорӣ рахт набаста андешаи дигари бори афканд . « боғи ҳунар »ро рӯзи моҳаи анҷоми ҷустам , аз ба афтод кори боғи ҳунари моҳи рӯза бунёд омад . Бар ин ҳанҷораш бо андоз дардӣ ки чолиши ҷону молаши маргро ҳумои вирд буд дарҳами бастам ва бо ҳам пайваста , байт :

کارت بسیار است و دستت گرانبار، چگونه سفارش های «تبت» و «توحید» را نگارش توان و پسته و هسته «باغ هنر» را گزارش. من هم در این پایان هستی و آغاز پیری و پستی با همه افسردگی ها و دل مردگی ها، شبی از درد زانو تابم بر پر هما و خوابم بر شاخ آهو بود. بیشه دل سگالش رنگ رنگ افتاد، و پنداری رخت نبسته اندیشه دیگر بار افکند. «باغ هنر» را روز ماهه انجام جستم، از به افتاد کار باغ هنر ماه روزه بنیاد آمد. بر این هنجارش با انداز دردی که چالش جان و مالش مرگ را هما ورد بود درهم بستم و با هم پیوسته، بیت:

Бисёр пуч ва ҳеҷаст ва шунидаш схндонро мояи тобу печ , вале достони он ҳлимӣ ва гадост пӯлӣ доду кашкулии Ҳарисаи ситад . Нахустин дасти барадаши нмдпораҳ ба шаст афтод , лабу абрӯи талх ва турш кард ки Ҳарисаро гӯшт бояду дасти пухти ту ҳамеи нмдзоид . Устодаш гуфт пӯлӣ беш надодии пас ҳамеи хоҳии зарбафти равед . Дар он хоки шӯру оби талху хори хушку регтар бо ин соли фарау ранҷу даврӣу дарди зонуу ниҳоди пжмону безорӣ аз ҳар моя гуфт чаҳ тавон ёфт , ҷузи саркори Сайид аз ҳамаи чашмаши наҳуфтаи дору баҳри гӯши андрногФтаҳи мон , шеър :

بسیار پوچ و هیچ است و شنیدش سخندان را مایه تاب و پیچ، ولی داستان آن هلیمی و گداست پولی داد و کشکولی هریسه ستد. نخستین دست بردش نمدپاره به شست افتاد، لب و ابرو تلخ و ترش کرد که هریسه را گوشت باید و دست پخت تو همی نمدزاید. استادش گفت پولی بیش ندادی پس همی خواهی زربفت روید. در آن خاک شور و آب تلخ و خار خشک و ریگ تر با این سال فره و رنج و دوری و درد زانو و نهاد پژمان و بیزاری از هر مایه گفت چه توان یافت، جز سرکار سید از همه چشمش نهفته دار و بهر گوش اندرناگفته مان، شعر:

Сухан сроӣӣ чист ё шевои дроӣии кадом ? ҷон бояд кунад нон бояд ҷуст худ хӯрд ва ба дигарон низ хӯронед . Кимиёи кишт ва корасту судаши баргу бор , манӣ ҷӯ ба аз хирманӣ гавҳараст , ва аз кӯҳи саҳлони кӯҳаи тели коҳиши бартар . Беанбозӣ дар оби ошноу бегонау дасти ёзӣ бар хоки доноу девона бе чашми бекор аз ҳама бо муздӣ дар кеши мардум аз хирмани ман ки хӯша аз харвори бахшоиш бор худост бо домани хеш ба ҳангоми худ ба фарҷоми хуш бар ков ва дар кор , дар кӯб ва бурдор . Борӣ бо ҳамаи гуфтанҳо ва нуҳуфтанҳо дар кори таббату тавҳиди осӯдаи мзӣу маро ки аз пок рустаам ва бидон хоки баста фарсӯда махоҳ , шояд ҷоӣӣ гардад ва ба фари физоиши доруи дарахташ аз дар осоиш ба бахшоиши яздони сояу шоиаҳ бар тавонгар ва гдоӣӣ андозад .

سخن سرائی چیست یا شیوا درائی کدام؟ جان باید کند نان باید جست خود خورد و به دیگران نیز خورانید.کیمیا کشت و کار است و سودش برگ و بار، منی جو به از خرمنی گوهر است، و از کوه سهلان کوهه تل کاهش برتر. بی انبازی در آب آشنا و بیگانه و دست یازی بر خاک دانا و دیوانه بی چشم بیکار از همه با مزدی در کیش مردم از خرمن من که خوشه از خروار بخشایش بار خداست با دامن خویش به هنگام خود به فرجام خوش بر کاو و در کار، در کوب و بردار. باری با همه گفتن ها و نهفتن ها در کار تبت و توحید آسوده مزی و مرا که از پاک رسته ام و بدان خاک بسته فرسوده مخواه، شاید جائی گردد و به فر فزایش دارو درختش از در آسایش به بخشایش یزدان سایه و شایه بر توانگر و گدائی اندازد.