Нахустин , шевани шипўри озодӣу дуюми хурӯши хурӯси бомдодӣ , хоб аз чашм нарустау чашм аз хоб нишаста аз толори борхонаҳ ба солоркорхонаҳ шудам . Аз ба афтод бахти базм аз андоз парешонеи пӯёни коста буду паҳлуу пурхудованди кох аз парвози парокандаи гӯйони пероста , беш аз онҳо ки хомаи намояд ё нома сарояд барги меҳрбонии сохту сози чарби забонӣ , ба андеша онкӣ мабодам беҳудаи тозии тир даҳон гардад ё насутӯда розии теғи забон , зуду тангаш фаро рафтаму паёми саркориро бо ончӣ дил дид ва донист ва забон тобед ва тавонист , дастони срогштм . Хуш аз парокандагӣ гирд карду гӯши ниўшндгии паҳни сохт , сурӯдам ва шунид намудему риштаи банд аз забон баргушод ва дар гӯши баст ,у бад-ӣни рози рангини доману гиребони анҷумани рашки рстои гавҳар фуруш фармуд ки пухтаи ҷавонии қршии нажод ё хоми перии ҷуҳуди ниҳоди анбози дарёу киштӣ буду дмсози нармӣу дуруштӣ , шабии пери парокандаи рӯз аз дар ромиши варои оромиши офтоби анбози моҳи афканду Юсуфи дмсози чоҳ , аз он беш ки бидон шимолаи хирмани хуршеди сӯзад ва аз он кулолаи гардани хуршеди бандади қршӣ чун гурги шергир ё шери гурги масташи Фросри тохту хирхирши дида бар даст ва соғар дӯхт ки ҳон ин чист ва аз пай кист ?

نخستین، شیون شیپور آزادی و دویم خروش خروس بامدادی، خواب از چشم نرسته و چشم از خواب نشسته از تالار بارخانه به سالارکارخانه شدم. از به افتاد بخت بزم از انداز پریشانی پویان کاسته بود و پهلو و پرخداوند کاخ از پرواز پراکنده گویان پیراسته، بیش از آنها که خامه نماید یا نامه سراید برگ مهربانی ساخت و ساز چرب زبانی، به اندیشه آنکه مبادم بیهوده تازی تیر دهان گردد یا نستوده رازی تیغ زبان، زود و تنگش فرا رفتم و پیام سرکاری را با آنچه دل دید و دانست و زبان تابید و توانست، دستان سراگشتم. خوش از پراکندگی گرد کرد و گوش نیوشندگی پهن ساخت، سرودم و شنید نمودم و رشته بند از زبان برگشاد و در گوش بست،و بدین راز رنگین دامن و گریبان انجمن رشک رستای گوهر فروش فرمود که پخته جوانی قرشی نژاد یا خام پیری جهود نهاد انباز دریا و کشتی بود و دمساز نرمی و درشتی، شبی پیر پراکنده روز از در رامش ورای آرامش آفتاب انباز ماه افکند و یوسف دمساز چاه، از آن بیش که بدان شماله خرمن خورشید سوزد و از آن کلاله گردن خورشید بندد قرشی چون گرگ شیرگیر یا شیر گرگ مستش فراسر تاخت و خیرخیرش دیده بر دست و ساغر دوخت که هان این چیست و از پی کیست؟

Бечораи шағоли маргии сркрду рӯбоҳи бозӣ дар ниҳод ки обӣ гул олудаст , на нобедил осуд , оварда об ва хокаст на парвардаи боғу ток , моя хӯрд ва хобаст на чораи дарду тоб . Гуфт зиҳи зиҳи мурода ки маро аз ту ба , зеро ки неки ранҷаи тобу табаму сахти ҷӯшидаи равону хўшидаҳи лаб . Чобуку равони бастаду сабку гарони бргмошт . Мўсоӣӣ аз ҷуҳуди бозиҳои чархи тарсои ҷомау тарки тозиҳои мусулмони зардушти ҳангома , санг бар соғар диду хок дар мино , бод бар сблт ёфту об бар озар , по бар сари ҷони суду даст аз даҳони бардошт , ки оўхи лаби пок ба полудаи ток чаҳ олоӣӣу роҳӣ ки нахустин гомаши пай дар озар , бо пои биҳишти пўӣ чаҳ пимоӣӣ ? ноби ҳуш аўбораст на оби нӯши гўор , оташи хирман бандагӣаст на чашмаи зиндагӣ , тагарги кишти орзӯ ва умедаст на борони дашти навоу навид , ҷом бар санг аз моу ончи андрў бар хоки резад . . .

بیچاره شغال مرگی سرکرد و روباه بازی در نهاد که آبی گل آلود است، نه نابی دل آسود، آورده آب و خاک است نه پرورده باغ و تاک، مایه خورد و خواب است نه چاره درد و تاب. گفت زه زه مراده که مرا از تو به، زیرا که نیک رنجه تاب و تبم و سخت جوشیده روان و خوشیده لب. چابک و روان بستد و سبک و گران برگماشت. موسائی از جهود بازی های چرخ ترسا جامه و ترک تازی های مسلمان زردشت هنگامه، سنگ بر ساغر دید و خاک در مینا، باد بر سبلت یافت و آب بر آذر، پا بر سر جان سود و دست از دهان برداشت، که آوخ لب پاک به پالوده تاک چه آلائی و راهی که نخستین گامش پی در آذر، با پای بهشت پوی چه پیمائی؟ ناب هوش اوبار است نه آب نوش گوار، آتش خرمن بندگی است نه چشمه زندگی، تگرگ کشت آرزو و امید است نه باران دشت نوا و نوید، جام بر سنگ از ما و آنچ اندرو بر خاک ریزد...

Ро ҷанги ваии оҳанги чангу овози не буду хурӯши бодаи фурушаши мисра : ҷӯши минои бонги нўшонўш май , гӯши фарои пӯшеду пок фурӯ нӯшед . Пас аз гумораши ҷому гувориши коми коса то се нишонро кӣсаи пардохтаи бадви андохт , ки ҳони ?вилаи ҷуҳуди бозӣ ва хомӯш куну пелаи ёваи дроӣии фаромӯш . Манӣ ки гуфт зрораҳ ки бо гӯши хеш аз лаби гавҳари сифти поки паямбари шунӯдаи боди шуморам ва ёд наёрам кӣу куҷои жожи сарду муфти хоми ҷуҳудӣ чун ту Аҳмад тозу Мӯсои сӯзу исои каш дар обу гулам роҳ хоҳад кард ё дар ҷони вдлм бор хоҳад ёфт .

را جنگ وی آهنگ چنگ و آواز نی بود و خروش باده فروشش مصرع: جوش مینا بانگ نوشانوش می، گوش فرا پوشید و پاک فرو نوشید. پس از گمارش جام و گوارش کام کاسه تا سه نشان را کیسه پرداخته بدو انداخت، که هان ویله جهود بازی و خاموش کن و پیله یاوه درائی فراموش. منی که گفت زراره که با گوش خویش از لب گوهر سفت پاک پیمبر شنوده باد شمارم و یاد نیارم کی و کجا ژاژ سرد و مفت خام جهودی چون تو احمد تاز و موسی سوز و عیسی کش در آب و گلم راه خواهد کرد یا در جان ودلم بار خواهد یافت.

Афсонаи моу мардуми ҳмондостони қршии гавҳару ҷуҳуд нажодасту рози ҳамон бода хӯрдану беҳудаи фарёд . Ореи гуруҳеи анбӯҳро ҳар як бароау рангии дигар дар ин анҷумани роҳ ва борасту пайдоу пинҳон ба ойину оҳангии дигари рози рону рӯзномаи шумор . Хому пухтаи баҳонаҳо май ҷӯянду ношевоу сахтаи фасона ҳо мегӯйанд вале онкии гӯш бадишон дорад кист ? ё ҳуш бидон тараот парешон сипорад кадом ? бо ҳама нарад нишаст бохтаам ва моя нест аз ҳаст шинохта . Нанги пешаи номанду санги шишаи ком , ҳазор пои мағз ва ҳушанду фурӯғи зодии донишу ҳуш , бадхоҳи тавонгар ва дарвешанду ҷони коҳи бегонау хеш , мисра : ҳамаи дастони дағо ва дағаланд . Ва аз дами сард ва гуфт хоми буии даҳону ганди бағал , шеър :

افسانه ما و مردم همانداستان قرشی گوهر و جهود نژاد است و راز همان باده خوردن و بیهوده فریاد. آری گروهی انبوه را هر یک براه و رنگی دیگر در این انجمن راه و بار است و پیدا و پنهان به آئین و آهنگی دیگر راز ران و روزنامه شمار. خام و پخته بهانه ها می جویند و ناشیوا و سخته فسانه ها می گویند ولی آنکه گوش بدیشان دارد کیست؟ یا هوش بدان ترهات پریشان سپارد کدام؟ با همه نرد نشست باخته ام و مایه نیست از هست شناخته. ننگ پیشه نامند و سنگ شیشه کام، هزار پای مغز و هوشند و فروغ زادی دانش و هوش، بدخواه توانگر و درویشند و جان کاه بیگانه و خویش، مصرع: همه دستان دغا و دغلند. و از دم سرد و گفت خام بوی دهان و گند بغل، شعر:

Вонгаҳ дар кори онон ки марои бадишон аз дайри бози паймонии дуруст ва бешикастаст ,у пешаи пайвандии устувор ва душвор гусаст , осӯдаи зӣу ороми пой ки дили ганҷинаи рози нек писандонаст на анбонаи жожшохчаҳи бандон , ойинаи дори дидори шҳрёроним на оҷрмоли дижами рой ва рӯйу гадои хосту хуии шаҳрузаи корон . Нигоранда доду дониш ва супоранда диду бениши мо офаринишро пояи ҳушу хиради бхшўду шносои неку баду мардум аз дади сохт то ба фари доноӣӣ моя нест аз ҳаст донем , ва ба тоби биноӣии пойгоҳи баланд аз паст шиносем , даст аз олоиши ман ва мо шўӣим ва бе мо ва ман бор дар дарбори бори худои ҷўӣим . Онро ки бад-ӣни мояи фурӯу фирӯзӣ навохтаанд ва бидон фархундаи даргоҳ ки хирадро бор несту равонро кор , роҳи шносоӣии пардохта агар ин бастагони кому ҳавасу хастагони дому ҷарасро шинохтани натавонади фармони поки яздон бар чунон гӯлии гови гавҳару аҳрӣмани хўӣии одамии пайкари ҳамранги фармоиш бастом занаду Маҳмӯди бахтиёрӣ ва як санги фармони сардори симнону дастур Мокӯ хоҳад буд , аз моаш дурудии дрдпрдозу сурӯдии ромиши ангез бар гӯй , ҳар ки турои ҷой дар ҷонасту дил ва дигаронро пой дар обу гули ороиши лола бо олоиш хас накоҳад ,у бози ошёни ҳумои парвозгоҳ магас нашавад , ду се бомдоди дигар ки худои додгустару гардуни коми бхшоу ахтар нек фармо паҳнаи марзу буми райро аз хокбўси шоҳи нўчрхии ороста ба моҳи нави сохт ,у фармону фари хдиўи тҳмўрси тахт , баҳроми бахт , Ҳушанги ҳуш , манӯчеҳри чеҳр , коўси кӯс , касрии кеш , ҷамшеди ҷом , Фаридуни фари корномаи подшоҳони аҷамро бо бахти дилхоҳ то тахти глшоаҳи борномаҳи ширин ва хусрав кард , бхўости поки яздону додонўшаҳ ва ба афтод кору ҳамдастии дӯстони ин сангҳо ки душман ба чоҳи афканд ва он хорҳо ки бидонадяш дар роҳи рехт ба хирманҳо суда тўтё хоҳад шуд ва ба харворҳо тӯдаи кимиё , чашм дар роҳ бош ва рӯй дар шоҳ , басӣҷи шолу кулоҳовару бӯсаи орои хусравии фаргоҳи зӣ .

وانگه در کار آنان که مرا بدیشان از دیر باز پیمانی درست و بی شکست است، و پیشه پیوندی استوار و دشوار گسست، آسوده زی و آرام پای که دل گنجینه راز نیک پسندان است نه انبانه ژاژشاخچه بندان، آئینه دار دیدار شهریارانیم نه آجرمال دژم رای و روی و گدا خواست و خوی شهروزه کاران. نگارنده داد و دانش و سپارنده دید و بینش ما آفرینش را پایه هوش و خرد بخشود و شناسای نیک و بد و مردم از دد ساخت تا به فر دانائی مایه نیست از هست دانیم، و به تاب بینائی پایگاه بلند از پست شناسیم، دست از آلایش من و ما شوئیم و بی ما و من بار در دربار بار خدا جوئیم. آنرا که بدین مایه فرو و فیروزی نواخته اند و بدان فرخنده درگاه که خرد را بار نیست و روان را کار، راه شناسائی پرداخته اگر این بستگان کام و هوس و خستگان دام و جرس را شناختن نتواند فرمان پاک یزدان بر چنان گولی گاو گوهر و اهریمن خوئی آدمی پیکر همرنگ فرمایش بسطام زند و محمود بختیاری و یک سنگ فرمان سردار سمنان و دستور ماکو خواهد بود، از ماش درودی دردپرداز و سرودی رامش انگیز بر گوی، هر که ترا جای در جان است و دل و دیگران را پای در آب و گل آرایش لاله با آلایش خس نکاهد، و باز آشیان هما پروازگاه مگس نشود، دو سه بامداد دیگر که خدای دادگستر و گردون کام بخشا و اختر نیک فرما پهنه مرز و بوم ری را از خاکبوس شاه نوچرخی آراسته به ماه نو ساخت، و فرمان و فر خدیو تهمورس تخت، بهرام بخت، هوشنگ هوش، منوچهر چهر، کاوس کوس، کسری کیش، جمشید جام، فریدون فر کارنامه پادشاهان عجم را با بخت دلخواه تا تخت گلشاه بارنامه شیرین و خسرو کرد، بخواست پاک یزدان و دادانوشه و به افتاد کار و همدستی دوستان این سنگ ها که دشمن به چاه افکند و آن خارها که بداندیش در راه ریخت به خرمن ها سوده توتیا خواهد شد و به خروارها توده کیمیا، چشم در راه باش و روی در شاه، بسیج شال و کلاه آور و بوسه آرای خسروی فرگاه زی.

Бртипу тӯби нигоҳи афкану кушоди хлху Хуқанду хоразму Хуҷандро сони сипоҳи байни як раҳ рӯй ниёзмандӣ бар даргоҳ нау ҷовидони гардани сарбаландӣ бар меҳру моҳи афроз , хуштару шоёнтар аз инаст агар соз гуфт ва шунид бояду рози навоу навиди сахтаи сарои ростини пухтаи сурӯди расатони яғмо ки марои рози дори дил ва забонасту трономи хоҳи пайдоу ниҳон ба шевотар гуфтӣ роз хоҳад сурӯд ва ба зеботар рўӣӣ боз хоҳад намӯд .

برتیپ و توپ نگاه افکن و گشاد خلخ و خوقند و خوارزم و خجند را سان سپاه بین یک ره روی نیازمندی بر درگاه نه و جاویدان گردن سربلندی بر مهر و ماه افراز، خوشتر و شایان تر از اینست اگر ساز گفت و شنید باید و راز نوا و نوید سخته سرای راستین پخته سرود راستان یغما که مرا راز دار دل و زبان است و ترانام خواه پیدا و نهان به شیواتر گفتی راز خواهد سرود و به زیباتر روئی باز خواهد نمود.