Дилам мехоҳад ҳеҷ нагӯям ва ҳеҷ наҷӯям , балки агар нафаси заъифу ишқи ғолиби ҳарифи ақли шарифро мағлуб насозад ва шавқ макунат сӯзи сабри гарони санги саҳлони дирангро ба санги сорӣ мрҳўб нахоҳад , аз қиёси висол сар натарошам ва дар кунҷи ваҳдати ҷузи мулозим хаёл набошам , байт :

دلم می خواهد هیچ نگویم و هیچ نجویم، بلکه اگر نفس ضعیف و عشق غالب حریف عقل شریف را مغلوب نسازد و شوق مکنت سوز صبر گران سنگ سهلان درنگ را به سنگ ساری مرهوب نخواهد، از قیاس وصال سر نتراشم و در کنج وحدت جز ملازم خیال نباشم، بیت:

Имрӯз бо қатъи онкии мултазамин рикоб аъло ҳамроҳанду осмони урдӯии кайвони шикваро ба манзалати хуршеду моҳи чораи ҳоли табоҳу рӯзи сиёҳро рӯй дар фаргоҳ қурбат оварадам . Хонаи улфатро лона кулуфт дидаму айвони ъушратро шоёни крбт , бар бахти бхндидм ва бар худ бгрстм . Ҳазрати шайхро ки ёрӣ бедағо ва дағаласту пешкории базми сафоро ходими қулёну минқал , танҳо нишаста ёфтаму дидаи ҷузи роҳи раҷъат аз ҳар тариқу шореъи баста . Чунон бо астғроқи хаёлати маънус ки дили мискинами ҷовид дар зиндону занҷири он симини соқи симини зқну мишкӣни расани маҳбӯси бод ва аз рҳоӣии маъюс , аз ниҳодаши маҳсуси шинавӣ , байт :

امروز با قطع آنکه ملتزمین رکاب اعلی همراهند و آسمان اردوی کیوان شکوه را به منزلت خورشید و ماه چاره حال تباه و روز سیاه را روی در فرگاه قربت آوردم. خانه الفت را لانه کلفت دیدم و ایوان عشرت را شایان کربت، بر بخت بخندیدم و بر خود بگرستم. حضرت شیخ را که یاری بی دغا و دغل است و پیشکاری بزم صفا را خادم قلیان و منقل، تنها نشسته یافتم و دیده جز راه رجعت از هر طریق و شارع بسته. چنان با استغراق خیالت مانوس که دل مسکینم جاوید در زندان و زنجیر آن سیمین ساق سیمین ذقن و مشکین رسن محبوس باد و از رهائی مایوس، از نهادش محسوس شنوی، بیت:

Ин фарди марди сухан чун дар хури ин мақомасту марои вирди субҳу шоми хуштар ки радиф уфтаду млҳўзи анзори он меҳрбони ҳариф , байт :

این فرد مرد سخن چون در خور این مقام است و مرا ورد صبح و شام خوشتر که ردیف افتد و ملحوظ انظار آن مهربان حریف، بیت:

Коши ин ғазалро беонкӣ дар интихоби аввали доне аз бар мефармудӣ ва ба ҷои худ май сурӯдӣ , фардии дигар ки фатҳи шаҳри банди фасоҳатро мард дигараст низ бакор афтод бакори афкан , байт :

کاش این غزل را بی آنکه در انتخاب اول دانی از بر می فرمودی و به جای خود می سرودی، فردی دیگر که فتح شهر بند فصاحت را مرد دیگر است نیز بکار افتاد بکار افکن، بیت:

Худоем дар ин даъвӣ содиқ хоҳаду даъвиро бо маънии мувофиқ , ки аз чун ман хоксории газоф лоиқ нест он ғазалро ки « шаҳидон кӣанд ин ҳамаи хунини кафанон » агар то раҷъат ҳифз накардае ҷарима то хайр « эй Подшаҳ хубон дод аз ғами тнҳоӣӣ »ро бар он хоҳам афзуд . Ихтиёр ҳар ду дар даст шумоаст ин номаро бҳрсаҳ нигоштааму бинобари ҳурмати тавҳиду ҳишмати таҷред бо яке роз равон гузошта агар маъзӯр ва мғФўр доранд шояд , байт :

خدایم در این دعوی صادق خواهد و دعوی را با معنی موافق، که از چون من خاکساری گزاف لایق نیست آن غزل را که «شهیدان کیند این همه خونین کفنان» اگر تا رجعت حفظ نکرده ای جریمه تا خیر« ای پادشه خوبان داد از غم تنهائی» را بر آن خواهم افزود. اختیار هر دو در دست شما است این نامه را بهرسه نگاشته ام و بنابر حرمت توحید و حشمت تجرید با یکی راز روان گذاشته اگر معذور و مغفور دارند شاید، بیت:

Ҳар кро аз пер ва ҷавон ёбанд қнбрксораш арз ниёзӣ гӯйанд , ва дар рӯйу райши фарзи намозии ҷӯянди сардори аъло аллоҳ мақома гуяд , байт :

هر کرا از پیر و جوان یابند قنبرک سارش عرض نیازی گویند، و در روی و رایش فرض نمازی جویند سردار اعلی الله مقامه گوید، بیت:

Ба поён омад ин дафтари ҳикоят ҳамчунон боқӣ . Амони ин ғазал агар муламмаъ набӯд сари дафтари интихоби нахустин буду забони сарояндаро аз лолии дарбораши дарёи дарёи гуҳар дар остин . Дариғо ки арабӣ надонам ва бесаводонро фазилати фурӯшӣ беадабӣаст , ду фардаши муносиб буд нигориш рафт , байт :

به پایان آمد این دفتر حکایت همچنان باقی. امان این غزل اگر ملمع نبود سر دفتر انتخاب نخستین بود و زبان سراینده را از لالی دربارش دریا دریا گهر در آستین. دریغا که عربی ندانم و بی سوادان را فضیلت فروشی بی ادبی است، دو فردش مناسب بود نگارش رفت، بیت:

Марҳӯми мғФўри мътмдолдўлаҳи мукаррар дар маҳфил ом мегуфт : агарам ин фард бахшанд аз дар ниёзи дафтари шеъру иншои худро тамоми даҳум . Хулоса то туоне аз девони шайху хоҷа ки худованди ашъор ва ғазаланд , даст гузин фарогир ,у гирди дард аз дили мустамеъи фарои пардоз , байт :

مرحوم مغفور معتمدالدوله مکرر در محفل عام می گفت : اگرم این فرد بخشند از در نیاز دفتر شعر و انشای خود را تمام دهم. خلاصه تا توانی از دیوان شیخ و خواجه که خداوند اشعار و غزلند، دست گزین فراگیر، و گرد درد از دل مستمع فرا پرداز، بیت:

Байт :

بیت:

Ин ду байти ҷузв ки ба тафреқ таҳрир афтод ҷузви он ғазаласт ки се фард дар пушти мстр мстўраст , як даҳан хоҳам ба паҳнои фалак .

این دو بیت جزو که به تفریق تحریر افتاد جزو آن غزل است که سه فرد در پشت مسطر مسطور است، یک دهن خواهم به پهنای فلک.