Зодаи озодаи ҳошимии гавҳарро , тиҳӣ аз титол ватар фурӯшӣ бандааму пурвази фотимии нажодашро аз дар иктоӣии парастанда . Ин солҳо ки асмъил дар симнон буд , ман гӯли гӣҷ сода бидон умед ки фарзандии покзод ва дилсӯзаст , ва корҳои марои беҳтар аз дгарони посдору тимори андеш , даҳ понздаҳи номаи кома беш ба саркори оқо нигоштаам ва фиристодан ва дарёфт посухро бадв боз гузошта . Дар ин рӯзгори дайри анҷоми чндонкаҳи дили нигаҳдоштам ,у дидаи дили нигаронӣ ба раҳ , аз ҳеҷ дар пайк ва паёмӣ наомад ,у равонро аз навиди ромишу тандурустии саркори муждаи оромиш ва хиромӣ нарасед . Ҳамаи рӯзами ҳамеи шигифтӣ бар шигифтии афзуду андеша бар андеша раст . Бо ҳамаи меҳри оқо ба нигоришҳои ману дилбастагии ман ба гузоришҳои эшон чигуна ва чун шуд ки хомаи нғзнгорро не дар нохун шикастаанд ,у тотор роҳ сипорро раг бар паии гусаста .

زاده آزاده هاشمی گوهر را، تهی از تیتال و تر فروشی بنده ام و پروز فاطمی نژادش را از در یکتائی پرستنده. این سال ها که اسمعیل در سمنان بود، من گول گیج ساده بدان امید که فرزندی پاکزاد و دلسوز است، و کارهای مرا بهتر از دگران پاسدار و تیمار اندیش، ده پانزده نامه کما بیش به سرکار آقا نگاشته ام و فرستادن و دریافت پاسخ را بدو باز گذاشته. در این روزگار دیر انجام چندانکه دل نگهداشتم، و دیده دل نگرانی به ره، از هیچ در پیک و پیامی نیامد، و روان را از نوید رامش و تندرستی سرکار مژده آرامش و خرامی نرسید. همه روزم همی شگفتی بر شگفتی افزود و اندیشه بر اندیشه رست. با همه مهر آقا به نگارش های من و دلبستگی من به گزارش های ایشان چگونه و چون شد که خامه نغزنگار را نی در ناخن شکسته اند، و تاتار راه سپار را رگ بر پی گسسته.

То ин рӯзҳо ки аз хоки симнон бо тахтгоҳ кӣ фармуд ,у марзи райро ба пояи ҷамшедӣу сояи хуршедӣ , гардуни поя ,у парвини паии сохт , забонро яла кардам ва аз фаромӯши кориҳои саркори оқои соз гила дидам . Даст аз даҳони дароз дарое бардошт , ва аз сусти пайвандиҳои оқо бар ҳанҷории зишт , забони жожхоӣии густохи афканд . Ба гӯшаи чашм дар дидаи фарои Аҳмади нгрстм то ин хоми пухтаи хор чаҳ меҷӯяд , ва ин тараот наустувор аз чаҳ мегуяд . Дар парда гуфт , аз саркори оқо диргоҳӣаст то равон ранҷида дорад ва бар ин равиш ки ҳамеи бинии сухани носанҷида . Борҳо биғораҳ ронадам , судии надод ва аз дарбанди чораи ҷустам . . . Нома ӣ чанд , ки ин гоҳа ба оқо навиштӣу расонӣданро бадви бозҳштӣ , донистаи пас гӯши андохт , ва дар пои фаромӯшии афканд то ту низ тофтаи дилу бадгумони ое , ва бо ӯ дар кӣнау ковуши ҳамдостони гардӣ .

تا این روزها که از خاک سمنان با تختگاه کی فرمود، و مرز ری را به پایه جمشیدی و سایه خورشیدی، گردون پایه، و پروین پی ساخت، زبان را یله کردم و از فراموش کاری های سرکار آقا ساز گله دیدم. دست از دهان دراز درایی برداشت، و از سست پیوندی های آقا بر هنجاری زشت، زبان ژاژخائی گستاخ افکند. به گوشه چشم در دیده فرا احمد نگرستم تا این خام پخته خوار چه می جوید، و این ترهات ناستوار از چه می گوید. در پرده گفت، از سرکار آقا دیرگاهی است تا روان رنجیده دارد و بر این روش که همی بینی سخن ناسنجیده. بارها بیغاره راندم، سودی نداد و از دربند چاره جستم... نامه ی چند، که این گاهه به آقا نوشتی و رسانیدن را بدو بازهشتی، دانسته پس گوش انداخت، و در پای فراموشی افکند تا تو نیز تافته دل و بدگمان آیی، و با او در کینه و کاوش همداستان گردی.

Чун шохи умедаши хор нокомӣ раст ,у бехи комаши бори навмидии зод , бо ту низ кӣна андешаст , ва чун дандони морўи дунболи каждум , дам то даҳони ҳамаи заҳру неш , агар чаҳ дар гуфт Аҳмади бод ва лофӣ несту жожўи газофӣ на , вале неки нек бовар накардам , ва ба мизони пазириши андари сангӣ дуруст наниҳодам . Рӯзи дигар ба он таб ва сӯзҳоу паку пўзҳо ки дида ва донанд , аз Муҳамади алии зишт гуфтан гирифт , ва бар ҳанҷории сахту дурушти ошФтн . Навиштаҳо ки мӯбаду ҳоҷии Абдурразоқу муллои ғуломи ҳусайн бар бегуноҳӣу дурусти кориҳои ӯ фиристода буданд боз гушӯдаму рози сурӯдами тндросо хурӯшидан овараду дрёўор ҷӯшидан . Ҳамчунон дарбора эшон ба гуфтҳои парешон ки гуфтан раво нест ,у шнФтни сазо , фурӯ гузошт накард . Ва шарм дар дидаи озарм сӯз наёвард .

چون شاخ امیدش خار ناکامی رست، و بیخ کامش بار نومیدی زاد، با تو نیز کینه اندیش است، و چون دندان مارو دنبال کژدم، دم تا دهان همه زهر و نیش، اگر چه در گفت احمد باد و لافی نیست و ژاژو گزافی نه، ولی نیک نیک باور نکردم، و به میزان پذیرش اندر سنگی درست ننهادم. روز دیگر به آن تب و سوزها و پک و پوزها که دیده و دانند، از محمد علی زشت گفتن گرفت، و بر هنجاری سخت و درشت آشفتن. نوشته ها که موبد و حاجی عبدالرزاق و ملا غلام حسین بر بی گناهی و درست کاری های او فرستاده بودند باز گشودم و راز سرودم تندرآسا خروشیدن آورد و دریاوار جوشیدن. همچنان درباره ایشان به گفت های پریشان که گفتن روا نیست، و شنفتن سزا، فرو گذاشت نکرد. و شرم در دیده آزرم سوز نیاورد.

Хостам ӯро кайфари кирдор дар остини нуҳум ,у боди афроаи ҳанҷор ба чӯбу шиканҷа дар домони ҳиллам . Боз гуфтам марз бегонаасту миёнаи шайдоу фарзона ба худ комӣу зишти номии афсонау ангушти намои хоҳеми гашт . Ба нармӣ пандаш додам ва бар бурдборӣу хештани дории истодам . Рӯзии ду бад-ӣни бргзшт , аз ба афтод кору ёрии фаррухи сурӯши нома саркорӣ расед , дар поёни нигориши кору кирдору роҳи рафтори хатарро вижа дар парастории бозмондагони ҳунари ситойишӣ ба сзорондаҳ буданд ,у достонии ширину шевои хонда .

خواستم او را کیفر کردار در آستین نهم، و باد افراه هنجار به چوب و شکنجه در دامان هلم. باز گفتم مرز بیگانه است و میانه شیدا و فرزانه به خود کامی و زشت نامی افسانه و انگشت نما خواهیم گشت. به نرمی پندش دادم و بر بردباری و خویشتن داری ایستادم. روزی دو بدین برگذشت، از به افتاد کار و یاری فرخ سروش نامه سرکاری رسید، در پایان نگارش کار و کردار و راه رفتار خطر را ویژه در پرستاری بازماندگان هنر ستایشی به سزارانده بودند، و داستانی شیرین و شیوا خوانده.

Гуфтам дар ин нигориш чаҳ гӯйӣу дигар ба чаҳ андешау кадоми фасонаи баҳонаи туоне ҷуст ? лухтии жарфу шигарфи дидаи фарои нишебу фарози афканду лабу даҳони паҳн ва дароз оварад . Чун симоби азри дида , ин сӯи он сӯ ҷунбидан гирифт , ва монанди чашми девонагони гирди гардидан , ки ӯ ҳам монанди он се солуси чашм пӯшӣ карда , ва аз доду ростӣ фаромӯшӣ оварда . Дерӣаст то он худписанд , ва ин се титоли боф , ва ту зиндиқ ва писарҳои модари лўндт дар кӣнау ковуши ман бо ҳам сохтаед , ва аз дар пархош бар ман тохта . Андешау сголши онстӣ ки марои бачаи тарсу лутӣ худ кунеду кӣсаи ман тиҳӣу косаи худ пар . Ман аз шумо дар шеваи лутигарӣ зрнгтрм ва аз он дев ки одам аз биҳишти беруни андохт бо риюу рангтар .

گفتم در این نگارش چه گویی و دیگر به چه اندیشه و کدام فسانه بهانه توانی جست؟ لختی ژرف و شگرف دیده فرا نشیب و فراز افکند و لب و دهان پهن و دراز آورد. چون سیماب اذر دیده، این سو آن سو جنبیدن گرفت، و مانند چشم دیوانگان گرد گردیدن، که او هم مانند آن سه سالوس چشم پوشی کرده، و از داد و راستی فراموشی آورده. دیریست تا آن خودپسند، و این سه تیتال باف، و تو زندیق و پسرهای مادر لوندت در کینه و کاوش من با هم ساخته اید، و از در پرخاش بر من تاخته. اندیشه و سگالش آنستی که مرا بچه ترس و لوطی خود کنید و کیسه من تهی و کاسه خود پر. من از شما در شیوه لوطی گری زرنگترم و از آن دیو که آدم از بهشت بیرون انداخت با ریو و رنگ تر.

Чандон бдргӣ ва ҳарзагӣ фармуд , ки ба равони поки бузургону нону намакҳои сад сола токунӯн аз кас надида будам , ва аз ҳеҷ нокас нашунида . Ҷузи зиёни хираду нишони девонагии гумони набардам ва андеша накардам . Даст бар гӯшу мағз дар ҷӯш , аз анҷуман канора гузидаму пайдоу пинҳон аз ӯ безории ҷустам . Аҳмад бо ҳамаи бурдборӣ ба забон омад , ва бо ӯ бртохт то чаҳ май гӯйӣ ва чаҳ май ҷўӣӣ ? туро бо оқо ё дигарон чаҳ ? забони даракаш , даҳон бар чин . Шунидам бар ҷуст то дар Аҳмади овезад ,у сози набарди ангезад , ҳоҷии шоҳмдду асади бики тунду талхаш дар баробар шуданд . Ором накард ва дашном дод , хораш ниҳоданд ва дашномаш доданд . Чун дид замин сахтасту осӯдагиро бар шохи оҳӯи рахт , аз базми беруни тохту девонаи вори роҳ ҳомӯн гирифт . . .

چندان بدرگی و هرزگی فرمود، که به روان پاک بزرگان و نان و نمک های صد ساله تاکنون از کس ندیده بودم، و از هیچ ناکس نشنیده. جز زیان خرد و نشان دیوانگی گمان نبردم و اندیشه نکردم. دست بر گوش و مغز در جوش، از انجمن کناره گزیدم و پیدا و پنهان از او بیزاری جستم. احمد با همه بردباری به زبان آمد، و با او برتاخت تا چه می گویی و چه می جوئی؟ ترا با آقا یا دیگران چه؟ زبان درکش، دهان بر چین. شنیدم بر جست تا در احمد آویزد، و ساز نبرد انگیزد، حاجی شاهمدد و اسد بیک تند و تلخش در برابر شدند. آرام نکرد و دشنام داد، خوارش نهادند و دشنامش دادند. چون دید زمین سخت است و آسودگی را بر شاخ آهو رخت، از بزم بیرون تاخت و دیوانه وار راه هامون گرفت...