Дастур гуфт : чунин овардаанд ки вақте ҷавонӣ буд бо ҷамолии вофиру неъматии фахри , ҷаҳондидау гарм ва сард чашида , хизмати мулӯк ва салотин кардау мубоширати ишғоли девонӣу аъмол султонӣ намӯдау мулӯки рӯзгор ба ҳукми вуфӯри адаб ва улувва насаб ӯро азиз доштандӣ . Рӯзӣ бар сиблати тнзаҳу тФкаҳ бар ммри шоҳроҳӣ , торамӣ дид муртафаъу равоқӣ мтсъ баркашида . Чунонкӣ одат бошад назар кардан ба абнияи олияу мсокни муртафаъа , чун бар болой манзар нагирист , духтарӣ дид чун ҳур дар қусӯр ва чун валадону ғулмон дар ҷинон . Нури ҷамолаши ҷаҳон мунаввар кардау буии зулфаши оламро муаттару мбхри гардонида . Бо чашми ғизолу саҳари ҳалолу слости оби зулолу латофати боди шимол . Чун офтоб дар ҷавзоу моҳ дар саратон , бар тарафи манзар такя задау акси рӯйиши оламро равшани гардонида . Ҷавон чун он ҳасану латофату лутф ва зарофат бидид , вола ва мутаҳайир шуд ва бо худ гуфт : магари Зуҳраи Заҳро аз қуббаи хзро ба паст омадааст ё малик аз фалаки қасди марказ замин кардааст :

دستور گفت: چنین آورده‌اند که وقتی جوانی بود با جمالی وافر و نعمتی فاخر، جهان‌دیده و گرم و سرد چشیده، خدمت ملوک و سلاطین کرده و مباشرت اَشغال دیوانی و اَعمال سلطانی نموده و ملوک روزگار به حکم وفور ادب و علو نسب‌، او را عزیز داشتندی. روزی بر سبیل تنزّه و تفکّه بر ممر شاهراهی، طارمی دید مرتفع و رواقی متسع برکشیده. چنانکه عادت باشد نظر کردن به ابنیه عالیه و مساکن مرتفعه، چون بر بالای منظر نگریست، دختری دید چون حور در قصور و چون ولدان و غلمان در جنان. نور جمالش جهان منور کرده و بوی زلفش عالم را معطر و مبخر گردانیده. با چشم غزال و سحر حلال و سلاست آب زلال و لطافت باد شمال. چون آفتاب در جوزا و ماه در سرطان، بر طرف منظر تکیه زده و عکس رویش عالم را روشن گردانیده. جوان چون آن حسن و لطافت و لطف و ظرافت بدید، واله و متحیر شد و با خود گفت: مگر زهره زهرا از قبه خضرا به پست آمده است یا ملک از فلک قصد مرکز زمین کرده است:

Моҳӣ ки ҳасан ӯ рашки хуршеду ғайрати ноҳид буду офтоб аз хиҷолати рухсораш дар ҳиҷоби тўорӣу анбар дар шиканҷи зулф ӯ мутаворӣ .

ماهی که حسن او رشک خورشید و غیرت ناهید بود و آفتاب از خجالت رخسارش در حجاب تواری و عنبر در شکنج زلف او متواری.

Ҳар соъатии ҳўрои ғолия бар рӯйиш мекашиду ризвону ан икод мехонд ва бар вай медамид .

هر ساعتی حورا غالیه بر رویش می‌کشید و رضوان ‌«وان یکاد» می‌خواند و بر وی می‌دمید.

Ақли муршид аз сафинаи сина овоз медод ки бар гузар ва дар мангар ки фатвои ҳазрати набуввату мисоли даргоҳи рисолат инаст ки « лои татаббуъи алнзраҳи алнзраҳ , Фолнзраҳи алаввалии лаки волсониаҳи алейк » .

عقل مرشد از سفینه سینه آواز می‌داد که «بر‌گذر و در منگر که فتوای حضرت نبوت و مثال درگاه رسالت این است که «لا تتبع النظره النظره، فالنظره الاولی لک والثانیه علیک».

Аммо ишқи длФрўзу меҳри дилсӯз аз маҳмили дил фарёд мекард ки ишқи тӯҳфа ғайбаст , аз ғайб беайб ояд .

اما عشق دلفروز و مهر دلسوز از محمل دل فریاد می‌کرد که عشق تحفهٔ غیب است، از غیب بی‌عیب آید.

Дар ҷумла , ҷавони дил ба бод дод . Аз сари кӯй ба пой мерафт ва аз пой ба сар меомад .

در جمله، جوان‌، دل به باد داد. از سر کوی به پای می‌رفت و از پای به سر می‌آمد.

Зан аз болои назар бар ҷавони афканд , чун ҳайрату ҳасрату қалақу зҷрт ӯ дид , донист ки турраи таррору ғамзаи ғаммозаш , нақди виқор аз кӣсаи шикеб рабӯдаасту дилу ҷонашро дар мавсими муомилаи ишқ , ба ман язиди барда , чунонкии одат хубонаст дар торам фароз кард .

زن از بالا نظر بر جوان افکند، چون حیرت و حسرت و قلق و ضجرت او دید، دانست که طرّه طرار و غمزه غمّازش، نقد وقار از کیسهٔ شکیب ربوده است و دل و جانش را در موسم معاملهٔ عشق، به «من یزید» برده، چنانکه عادت خوبان است درِ طارم فراز کرد.

Рӯз ба намоз шом расед ва низ буии гули васли маъшӯқ ба машом ӯ нарасед . Ҷавон бо ҷгарии кабобу чашмии пари об ба всоқ бозомад . Шабӣ чун шаби моргзидгону ҳолатӣ чун ҳолати мотами расидагон , на ваҷҳи қарор ва на имкони фирор . Ин ғазал такрор мекард .

روز به نماز شام رسید و نیز بوی گل وصل معشوق به مشام او نرسید. جوان با جگری کباب و چشمی پر آب به وثاق بازآمد. شبی چون شب مارگزیدگان و حالتی چون حالت ماتم‌رسیدگان، نه وجه قرار و نه امکان فرار. این غزل تکرار می‌کرد.

Ҳамаи шаби мунтазир май буд то субҳи содиқ аз уфуқи бохтар , шорқ гардаду муаззини Нидои ҳии алии алФлоҳу абўолиқзони Нидои ҳии алии алсбоҳ дар диҳаду ҳамаи шаби ин байти вирди худ сохта .

همه‌شب منتظر می‌بود تا صبح صادق از افق باختر، شارق گردد و مؤذن ندای ‌«حی علی الفلاح» و ابوالیقظان ندای ‌«حی علی الصباح» در دهد و همه‌شب این بیت ورد خود ساخته.

То охири насими сабоҳ бар арвоҳи вазиду ашбоҳро ба астбоҳ хонд . Ҷавон бо дилии пари дарду рухсорае зард аз хона берун омад . Тафаҳҳуси кунон ки табиби ишқро дукон кадомаст то тФсраҳи дарду мҷбаҳи ваҷди бадви намоям . Бошад ки сафрои ин воқеаро скнгбинӣ созад то ҷон ба лаби расидаи висолро ки дар буҳрони ҳиҷрон мондааст таскинӣ расад .

تا آخر نسیم صباح بر ارواح وزید و اشباح را به اصطباح خواند. جوان با دلی پر درد و رخساره‌ای زرد از خانه بیرون آمد. تفحّص‌کنان که «‌طبیب عشق را دکان کدام است؟ تا تفسره درد و مجبه وجد بدو نمایم؛ باشد که صفرای این واقعه را سکنگبینی سازد تا جانِ به‌لب‌رسیدهٔ وصال را که در بحرانِ هجران مانده‌ست تسکینی رسد.»

Бо худ гуфт : маслиҳати он буд ки рқъаҳ эй ба маъшӯқ фиристам ва аз ҳоли дили хастау ҷони маҷрӯҳ ӯро эъломӣ кунам . Бошад ки рФқии намояду Лутфӣ дар миёни орад ки ҳеҷ соҳибдилии дӯсти худро душман надораду хуршеди олами орои гардуни паймоӣ ки шоҳ ситорагонасту хусрави сайёрагон бо улувва мъорҷу смўи мадориҷ аз заррае ҳақир нанг намедораду гули сари хрўии сабзи қабои шӯхи чашми раъно ки малики раёҳину зинат бсотинаст , муҷовирати хори мӯҷиби нангу ор наме шимурд ки ин дами сард , асарии гарми намояд ва ин оби дида , чашм беобро намедиҳад ки гули васли бушковаду хори ҳиҷри фурӯи резад . Пас қалам барграфт ва ба мидоди шавқ бар баёзи коғази набшат .

با خود گفت: مصلحت آن بود که رقعه‌ای به معشوق فرستم و از حال دل خسته و جان مجروح او را اعلامی کنم؛ باشد که رفقی نماید و لطفی در میان آرد که هیچ صاحب‌دلی دوست خود را دشمن ندارد و خورشید عالم‌آرای گردون‌پیما‌ی که شاه ستارگان است و خسرو سیارگان با علو معارج و سمو مدارج از ذره‌ای حقیر ننگ نمی‌دارد و گل سرخ‌روی سبز قبای شوخ‌چشم رعنا که ملک ریاحین و زینت بساتین است، مجاورت خار موجب ننگ و عار نمی‌شمرد که این دم سرد، اثری گرم نماید و این آب دیده، چشم بی‌آب را نمی‌دهد که گل وصل بشکفد و خار هجر فرو ریزد. پس قلم برگرفت و به مداد شوق بر بیاض کاغذ نبشت.

Пас хурдаи ишқ дар миёни ниҳод ва аз мазмуни дилу макнуни сар хабар дод ва ба дасти Муътамидӣ ба маъшуқа фиристод . Чун рқъаҳ ба зан раседу матлаъу мақта он бидид , гуфт : ин ҷавонро бигӯӣ то низ ин сухани бунаад ва моро чун дигар занон напиндорад ва беш азин сухан бефоида нагӯяд ва нобӯда наҷуеду кўз пуда нашканаду путк бар оҳан сард назанад аз баҳри онкӣ :

پس خرده عشق در میان نهاد و از مضمون دل و مکنون سر خبر داد و به‌دست معتمدی به معشوقه فرستاد. چون رقعه به زن رسید و مَطلع و مَقطع آن بدید، گفت: این جوان را بگوی تا نیز این سخن بنهد و ما را چون دیگر زنان نپندارد و بیش ازین سخن بی‌فایده نگوید و نابوده نجوید و گَوز پوده نشکند و پتک بر آهن سرد نزند از بهر آنکه:

Ва бидонад ки маро бо ҷамоли сӯрат , камоли иффат ҷамъаст . Ҳаргизи ғубори тӯҳмату шабаҳат бар зайли ифофу исмат ман нанишинаду гули таҳорати ман ба хори маъсият хаста нагардад . Чун ҷавони ҷавобу хитоб маъшӯқ шунид бо худ гуфт :

و بداند که مرا با جمال صورت، کمال عفت جمع است. هرگز غبار تهمت و شبهت بر ذیل عفاف و عصمت من ننشیند و گل طهارت من به خار معصیت خسته نگردد. چون جوان جواب و خطاب معشوق شنید با خود گفت:

Кори некӯон , тҷбр ва такаббурасту кори ошиқони тхзъу тзлл :

کار نیکوان، تجبر و تکبر است و کار عاشقان تخضع و تذلل:

Гуфт : аз сӯрати номаи чизе ба каф наомад , аз нақши хома ба нақду ҷомаи нақл бояд кард .

گفت: از صورت نامه چیزی به کف نیامد، از نقش خامه‌، به نقد و جامه نقل باید کرد.

Ва баъд аз пайку нома , зар ва ҷома фиристод . Маъшӯқ гуфт : ин ҷавонро бгўӣид ки :

و بعد از پیک و نامه، زر و جامه فرستاد. معشوق گفت: این جوان را بگویید که:

Агар вусӯли мақсӯду ҳусӯли мафқуд ба муҷарради зар будӣ , пас кон ки мояи дори гнҷҳост , маъшӯқи дилҳо будӣ ва агар зебоӣ ба илми дебое дар канор омадӣ , карами пела ки моя ҳар атлас ва дебост , маҳбӯби ҷонҳо будӣу локини ҳиҷла ороиш дигарасту ҳуҷраи осоиши дигар . Зари ҳалқаи фараҷи астаронро зебад на гӯши дилбаронро .

اگر وصول مقصود و حصول مفقود به مجرد زر بودی، پس کان که مایه‌دار گنج‌هاست، معشوق دل‌ها بودی و اگر زیبایی به علم دیبایی در کنار آمدی، کرم پیله که مایه هر اطلس و دیباست، محبوب جان‌ها بودی و لکن حجله آرایش دیگرست و حجره آسایش دیگر. زر، حلقهٔ فَرْج استران را زیبد نه گوش دلبران را.

Зару ҷомау пайғому нома боз фиристод ва ҷавобҳои дурушт дод . Ҷавон бо дилии пари ҳасрату димоғии пари фикрат , паҳлавии ғам бар бистари ?илами ниҳод ва аз сари дардӣ ба тараннум ва ваҷдӣ мегуфт :

زر و جامه و پیغام و نامه باز فرستاد و جواب‌های درشت داد. جوان با دلی پر حسرت و دماغی پر فکرت، پهلوی غم بر بستر الم نهاد و از سر دردی به ترنم و وجدی می‌گفت:

Ҷавонро изори арғавонӣ дар таҳаммули мшоқи фироқ , заъфаронӣ шуд ва аз ҳамли аъбои асқоли ҳиҷр ки аз арҳоми модари нўоиби даҳр май зод , тири қадаши камони вор хам гирифту ъръри қаду санавбари қоматаш аз осеби сарсари ҳдсону авотифи меҳнати рӯзгор шикаста шуд . Аз ҷамоли висол ба омад шуд хаёл , хурсанд май буду бад-ӣни байт таъаллул менамӯд :

جوان را عذار ارغوانی در تحمل مشاق فراق، زعفرانی شد و از حمل اعبا اثقال هجر که از ارحام مادر نوایب دهر می‌زاد، تیر قدش کمان‌وار خم گرفت و عرعر قد و صنوبر قامتش از آسیب صرصر حدثان و عواطف محنت روزگار شکسته شد. از جمال وصال به آمد شد خیال، خرسند می‌بود و بدین بیت تعلل می‌نمود:

Аз арвоҳ то сабоҳ ва аз фалақ то ғсқ бар сари кӯии дӯсти мӯътакифу муҷовир будӣ мунтазири насими хилватӣ ки аз рўоиҳи риёзи васл ба машом ӯ расад . Дард бедармону меҳнат бепоён бар дилу ҷон ӯ муставле шудау оташи фироқи дамор аз хирмани сабри бароварда ва ба забон ҳол мегуфт :

از ارواح تا صباح و از فلق تا غسق بر سر کوی دوست معتکف و مجاور بودی منتظر نسیم خلوتی که از روایح ریاض وصل به مشام او رسد. درد بی‌درمان و محنت بی پایان بر دل و جان او مستولی شده و آتش فراق دمار از خرمن صبر برآورده و به زبان حال می‌گفت:

То рӯзии гандаи перӣ , ки дасти қўоси рӯзгори устувории қадашро ба инҳино бадал карда буду ҳроси айём бар мавзеи лолаи зораши хурдаи заъфарони бихтаҳ , бар ҷавон бигузашт . Дар вай назар кард , троўоту равнақи гули боғи ҷамолаш пажмурда диду нзрти арғавони рухсораш ба заъфарони бадал шуда ёфт . Ба назари тФрс аз алҳўол ӯ тафаҳҳусӣ кард ва аз мӯҷиби збўл ва наҳавл ӯ таҷассусӣ намӯд ва дар тФсраҳи сафроӣ ӯ нагирист . Бидонаст ки ҷавон дар таби мтбқ ишқаст ва дар ҳарорати мҳрқи ҳиҷрон ки осори асФрор бар сафаҳоти рухсор ӯ зоҳир шуда аст гуфт : эй ҷавон бигӯ чаро офтоби шабоби ту дар бадви ҳол сифрат гирифтасту гулзори ҷавонят ба ҳангоми эътидоли навбаҳори фатрати пазируфта ? агар беморӣ ишқаст табиб май ёбии ҷавон чун ин ишорат дар зимни ин бишорат маълум кард , нафас сард бароварду ашки гарм аз дидаи фурӯи рехти гандаи пер чун рамзи ишқро тафсир бихонаду муҳкаму муташобиҳи ҳиҷронро тоўил бишнохт , гуфт : « алии алхбири баҳои сиқтату алии ибни бҷдтҳои ҳттт » моҷарои хеши бозгуӣ ки то набз нанамое , беморӣ маълум нашавад ва то беморӣ муқарар нагардад , алоҷ муяссар нашавад ҷавон гуфт :

تا روزی گنده‌پیری، که دست قواس روزگار استواری قدش را به انحنا بدل کرده بود و حراث ایام بر موضع لاله‌زارش خُرده‌زعفران بیخته، بر جوان بگذشت. در وی نظر کرد، طراوات و رونق گل باغ جمالش پژمرده دید و نضرت ارغوان رخسارش به زعفران بدل‌شده یافت. به نظر تفرس از احوال او تفحّصی کرد و از موجب ذبول و نحول او تجسسی نمود و در تفسره صفرای او نگریست. بدانست که جوان در تب مطبق عشق است و در حرارت محرّق هجران که آثار اصفرار بر صفحات رخسار او ظاهر شده است گفت: ای جوان بگو چرا آفتاب شباب تو در بدو حال صفرت گرفته‌ست و گلزار جوانی‌ات به هنگام اعتدال نوبهار فترت پذیرفته؟ اگر بیماری عشق است طبیب می‌یابی. جوان چون این اشارت در ضمن این بشارت معلوم کرد، نفس سرد برآورد و اشک گرم از دیده فرو ریخت گنده‌پیر چون رمز عشق را تفسیر بخواند و محکم و متشابه هجران را تاویل بشناخت، گفت: «علی الخبیر بها سقطت و علی ابن بجدتها حططت» ماجرای خویش بازگوی که تا نبض ننمایی، بیماری معلوم نشود و تا بیماری مقرر نگردد، علاج میسّر نشود جوان گفت:

Қиссаи ғуссаи ман дарозасту ҳодисаи мушкили ман бо нишебу фароз .

قصهٔ غصه من دراز است و حادثهٔ مشکل من با نشیب و فراز.

Шаб дар қалақу изтиробаму рӯз дар ҳрқу илтиҳоб . Муддатӣаст ки маъшӯқ , дилам ба дасти ғавғои ишқ боз додаасту ҷонам дар ман язиди ҳиҷри ниҳода . Бар висолаш зафар намеёбем ва аз гули ҷамолаши биҷузи хор наме байнам . Баси ҷаббору ситамкори афтодаи сет .

شب در قلق و اضطرابم و روز در حرق و التهاب. مدتی است که معشوق، دلم به‌دست غوغای عشق باز داده است و جانم در من یزید هجر نهاده. بر وصالش ظفر نمی‌یابم و از گل جمالش بجز خار نمی‌بینم. بس جبار و ستمکار افتاده‌ست.

Гандаи пер чун ин ҳол бишунид , гуфт :

گنده‌پیر چون این حال بشنید، گفت:

Агар робиъа вақтаст , санг дар қандил исматаш андозам ва агар чун Зуҳраи Заҳро бар қуббаи хзрост ба донаи ҳиялат дар домаши орм . Пас рӯзи дигар бар шакли зоҳидае тъўизҳоу тасбеҳ ҳо барграфту Асоу ркўаҳ ба даст кард ва ба хонаи он зан рафт ва худро ба каромот бар вай ҷилва карду дили занро дар қабзаи амр ва наҳй оварад . Ҳар соъат ба тоъат машғӯл шудӣу нофила ва ттўъӣ баровардӣ ба рӯз таом нахурдӣ яъне ки соӣми алдҳрм ва агар ба иттифоқи шабӣ дар всоқ ӯ бимонадӣ ба қурси ҷӯ ифтор кардӣ ва ҳам бар он ихтисор намӯдӣ ва гуфтӣ : гандуми сабаби зулат одам бӯдаасту ҷӯи туъмаи анбиё ва луқма авлиёст барин сирату суннат , рӯзгор май гузаронид то эътиқоди зан дар зуҳду салоҳу иффату исмат ӯ ҳар рӯзи росихтар май гашту ихлос ӯ дар аъмоли динӣу днёўӣ ҳар соъат зоҳиртар мешуд дар ҷумла ба тазвиру шӯъбадау нирнҷ , ҳамагии зан дар забт оварад ва бо худ гуфт :

اگر رابعهٔ وقت است، سنگ در قندیل عصمتش اندازم و اگر چون زهره زهرا بر قبه خضراست به دانه حیلت در دامش آرم. پس روز دیگر بر شکل زاهده‌ای تعویذها و تسبیح‌ها برگرفت و عصا و رکوه به دست کرد و به خانه آن زن رفت و خود را به کرامات بر وی جلوه کرد و دل زن را در قبضه امر و نهی آورد. هر ساعت به طاعت مشغول شدی و نافله و تطوعی برآوردی به‌روز طعام نخوردی یعنی که صائم الدهرم و اگر به‌اتفاق شبی در وثاق او بماندی به قرصِ جو افطار کردی و هم بر آن اختصار نمودی و گفتی: گندم سبب زلّت آدم بوده است و جو طعمهٔ انبیا و لقمهٔ اولیاست برین سیرت و سنت، روزگار می‌گذرانید تا اعتقاد زن در زهد و صلاح و عفت و عصمت او هر روز راسخ‌تر می‌گشت و اخلاص او در اعمال دینی و دنیاوی هر ساعت ظاهر‌تر می‌شد در جمله به تزویر و شعبده و نیرنج‌، همگی زن در ضبط آورد و با خود گفت:

Пас саги бачае ба хонаи бараду муддатӣ дар хона таъаҳҳуд мекард то аз бисёре мурооту иҳтимом , алиФу ҳлиФ ӯ шуд . Пас рӯзии қурсӣ чанд сохту плплу сапандон дар он қурсҳо таъбия карду сагро бо худ ба хонаи зани барад ва чун бншт аз он қурсҳо берун кард ва бидон саг бача медод . Саг қурс мехӯрд ва аз ғояти ҳадату тезии доруи об аз чашмҳои ӯ май давиду гандаи пер бар мувофиқат ӯ об дар дида мегардониду боди сард бар мекашид . Зан чун Қатароти оби чашм саг диду гиряи гандаи пер мушоҳида кард аз вай пурсед : эй модар , ин саги бача чаро мегиряд ва ӯро чаҳ афтодааст ки Қатароти ҳсрот аз мдомъи дида бар сафҳаи рухсор май резад ? ганда пер гуфт : « лои тсолўои ани ашёи ани табади лаками тсўкм » . Зан бесабр шуд ва савгандон дод ки бигӯ . Ганда пер гуфт : эй духтар - ӯро давр аз ту , ҳоле афтодааст ки бар душманони ту бод – қиссаи дард ӯ аҷибасту ҳодиса ӯ нодиру ғариб :

پس سگ بچه‌ای به خانه برد و مدتی در خانه تعهد می‌کرد تا از بسیاری مراعات و اهتمام‌، الیف و حلیف او شد. پس روزی قرصی چند ساخت و پِلپِل و سپندان در آن قرص‌ها تعبیه کرد و سگ را با خود به خانه زن برد و چون بنشت از آن قرص‌ها بیرون کرد و بدان سگ‌بچه می‌داد. سگ قرص می‌خورد و از غایت حدّت و تیزی دارو آب از چشم‌های او می‌دوید و گنده‌پیر بر موافقت او آب در دیده می‌گردانید و باد سرد بر می‌کشید. زن چون قطرات آب چشم سگ دید و گریه گنده‌پیر مشاهده کرد از وی پرسید: ای مادر، این سگ‌بچه چرا می‌گرید و او را چه افتاده است که قطرات حسرات از مدامع دیده بر صفحه رخسار می‌ریزد؟ گنده‌پیر گفت: «لا تسالوا عن اشیا ان تبد لکم تسوکم». زن بی‌صبر شد و سوگندان داد که بگو. گنده‌پیر گفت: ای دختر، او را ـ دور از تو ـ حالی افتاده‌ست که بر دشمنان تو باد – قصهٔ درد او عجیب است و حادثهٔ او نادر و غریب:

Зан чун ин сухан бишунид , мутаҳайиру мутафаккири гашт ва гуфт : ин кароматӣ буд ки ҳақи таъолӣ ба ман намӯд . « ман иъдии аллоҳи Фҳўи алмҳтдӣ » .

زن چون این سخن بشنید، متحیر و متفکر گشت و گفت: این کرامتی بود که حق تعالی به من نمود. «من یعدی الله فهو المهتدی».

Пас гуфт : « ҳоти алҳдиси ани алқдиму алҳдис » . Аз ҳодиса ӯ хабарии гӯй ва аз воқеа ӯ смрӣ тақрир кун . Ганда пер гуфт : бидон ки ин саги бача , духтар амӣрӣаст аз умарои ин шаҳр ки ман аз ҷумлаи хавоси хонау бтонаҳи ошиёна эшон будаму рӯзгор дар зилли анояту риояти эшон басар май барадам . Рӯзии бурноеи ғариб , ба дар сарои эшон бргзшт . Чашми бурно бар ҷамол ӯ афтод . Бар асари назар , дил ба бод дод . Султони ишқ аз манзили дил , маҳмили сохту хаймаи бор дар соҳати ҷони ҷавони бузад . Ҷавон дар ҳиҷрон ӯ рӯз ва шаб мегирист ва дар ранҷ ва меҳнат мезисту духтар ба ҳукми низоми асбоби Комронӣу астзҳори ҷамоли ҷавонӣ , тариқи бедод бар даст гирифту роҳи таҳаввуру тҷбр пеш оварад . Духтар дар парда чун гули раъно аз сари танз бар ҷавон механдиду ҷавон аз сари ниёзи ҳамаи рӯз зор мегирист ва ин байт мегуфт :

پس گفت: «هات الحدیث عن القدیم و الحدیث». از حادثه او خبری گوی و از واقعه او سمری تقریر کن. گنده‌پیر گفت: بدان که این سگ‌بچه، دختر امیری است از امرای این شهر که من از جمله خواص خانه و بطانه آشیانه ایشان بودم و روزگار در ظل عنایت و رعایت ایشان بسر می‌بردم. روزی برنایی غریب، به در سرای ایشان برگذشت. چشم برنا بر جمال او افتاد. بر اثر نظر، دل به باد داد. سلطان عشق از منزل دل، محمل ساخت و خیمهٔ بار در ساحت جان جوان بزد. جوان در هجران او روز و شب می‌گریست و در رنج و محنت می‌زیست و دختر به حکم نظام اسباب کامرانی و استظهار جمال جوانی، طریق بیداد بر دست گرفت و راه تهوّر و تجبّر پیش آورد. دختر در پرده چون گل رعنا از سر طنز بر جوان می‌خندید و جوان از سر نیاز همه‌روز زار می‌گریست و این بیت می‌گفت:

Албата ба сӯзи синаи ҷавон илтифот наменамӯд ва аз охи саҳаргоҳ ӯ намеандешед , чандон ки ҷавон дар ғами ҳиҷрон ӯ ҷон таслим кард ва бо дили хаста ба хоки лаҳади супурд ва ин абёт аз вай ёдгор монад :

البته به سوز سینه جوان التفات نمی‌نمود و از آخ سحرگاه او نمی‌اندیشید، چندان که جوان در غم هجران او جان تسلیم کرد و با دل خسته به خاک لحد سپرد و این ابیات از وی یادگار ماند:

Ҳақи таъолии ин зулм напасандед ва ин духтарро масх гардонид . Одамӣ буд , саг шуд .

حق تعالی این ظلم نپسندید و این دختر را مسخ گردانید. آدمی بود، سگ شد.

Духтар аз шарми ин ҳолат , хештан дар хонаи ман афканд ва ба ҳукми қурбату муҷовирату қадами суҳбату муҳоварат , пинҳон май буд ва аз шарму хиҷолат рӯй ба ҳеҷ кас нанамуд . Муддати ду соласт то тафаққудаш мекунаму таъаҳҳуд воҷиб медорам ва ин роз бар ҳеҷ кас ошкоро накардааму аҷаб онаст ки ҳар куҷои зании соҳиб ҷамол бинад , ашки ҳасрат боридан гирад .

دختر از شرم این حالت، خویشتن در خانه من افکند و به حکم قربت و مجاورت و قدم صحبت و محاورت، پنهان می‌بود و از شرم و خجالت‌، روی به هیچ کس ننمود. مدت دو سال است تا تفقدش می‌کنم و تعهد واجب می‌دارم و این راز بر هیچ کس آشکارا نکرده‌ام و عجب آن است که هر کجا زنی صاحب جمال بیند، اشک حسرت باریدن گیرد.

Зан чун ин моҷаро башнавад , гуфт : маро аз истимоъи ин қисса , ибратҳоу мавъизатҳо ҳосил омад .

زن چون این ماجرا بشنود، گفت: مرا از استماع این قصه، عبرت‌ها و موعظت‌ها حاصل آمد.

Бидон ки муддатӣаст то бурное бар ман ошиқаст ва дар ранҷи ишқ , бадар ӯ ҳилолӣу шахс ӯ хилолӣ шудааст . Сари кӯии мо мтоФ ӯсту гирд дару девори мо каъбаи тавоф ӯ . Ба кароти млтФоту рқъот фиристодааст , мухбир аз сФўти маваддат ва манеҳӣ аз камоли муҳаббат ва ман дар муқобилаи он ақволи латиф , ҷавобҳои ъниФ додааму дил ӯ брнҷонидаҳ . Гандаи пер чун ин сухан башнавад , астҳолтӣ азим намӯд ва гуфт : ҷони модар , хато кардае ки дил ӯ бёзрдаҳ эй . Зинҳор аз хастагони ишқ , марҳамии дареғи мадору бастагони банди ҳиҷронро хор магузор чаҳ ҳар ки афтодагони ишқро даст нагирад , поймол ҳаводис шавад ва ҳар ки бар маҳрӯмони висол , раҳмат нанамояд , марҳӯм гардад . Зан гуфт : эй модар , насоеҳи туро бар дили нигоштам ва бо ту ақди аҳди бастам ки баъд аз ин қадам бар ҷодаи ин насиҳати нуҳуму мурооти ҷониб ӯ воҷиб дорам .

بدان که مدتی است تا برنایی بر من عاشق است و در رنج عشق، بدر او هلالی و شخص او خلالی شده‌است. سر کوی ما مطاف اوست و گرد در و دیوار ما کعبه طواف او. به کرات ملطفات و رقعات فرستاده است، مخبر از صفوت مودت و منهی از کمال محبت و من در مقابله آن اقوال لطیف، جواب‌های عنیف داده‌ام و دل او برنجانیده. گنده‌پیر چون این سخن بشنود، استحالتی عظیم نمود و گفت: جان مادر، خطا کرده‌ای که دل او بیازرده‌ای. زنهار از خستگان عشق، مرهمی دریغ مدار و بستگان بند هجران را خوار مگذار چه هر‌که افتادگان عشق را دست نگیرد، پایمال حوادث شود و هر‌که بر محرومان وصال، رحمت ننماید، مرحوم گردد. زن گفت: ای مادر، نصایح تو را بر دل نگاشتم و با تو عقد عهد بستم که بعد از این قدم بر جاده این نصیحت نهم و مراعات جانب او واجب دارم.

Пас гуфт : эй модар , чун муҳаррами ин ғам , самъи тесту мунаввари ин ҳуҷра , шамъи ту , носеҳии мушфиқу Муътамидӣ ва агар баракати суҳбат ту набӯдӣ , дамор аз рӯзгори ман баромада буд , бояд ки чун он ҷавонро бинӣ дар тамҳиди аъзори маболиғати намоеу ончӣ воҷиб кунад аз лутфи анояту ҳасани риоят , дил ӯ биҷои оре . Перзан дар вақт аз пеши духтар берун омаду ҷавонро бад-ӣни калимоти латифу мҳоўроти зариф бишорат дод ва гуфт :

پس گفت: ای مادر، چون محرم این غم، سمع تست و منور این حجره، شمع تو، ناصحی مشفق و معتمدی و اگر برکت صحبت تو نبودی، دمار از روزگار من برآمده بود، باید که چون آن جوان را بینی در تمهید اعذار مبالغت نمایی و آنچه واجب کند از لطف عنایت و حسن رعایت، دل او بجای آری. پیرزن در وقت از پیش دختر بیرون آمد و جوان را بدین کلمات لطیف و محاورات ظریف بشارت داد و گفت:

Ҷавон дар вақт аз бодияи ҳурмон рӯй ба каъбаи дармони ниҳод . Чун ба дар сарой зан расед , зан ба фаросати ҳолат ва киёст ҳиялат , биҷой оварад ки ошиқ гузарӣ мекунаду буии ҷигари сӯхтау роиҳаи дил бирён бишнохт ки муҳиби қасд маҳбӯб дорад , бо табассуму астбшору башшошату эҳтизоз ба истиқболи ошиқи шитофт ва бо сад ҳазор ноз , ошиқи ниёзмандро ба худ хонд ва гуфт :

جوان در وقت از بادیه حرمان روی به کعبه درمان نهاد. چون به در سرای زن رسید، زن به فراست حالت و کیاست حیلت، به‌جای آورد که عاشق گذری می‌کند و بوی جگر سوخته و رایحه دل بریان بشناخت که محب قصد محبوب دارد، با تبسم و استبشار و بشاشت و اهتزاز به استقبال عاشق شتافت و با صد هزار ناز، عاشق نیازمند را به خود خواند و گفت:

Алқсаҳ , ба далолати гандаи пери порсоу қёдти он зоҳидаи асру баракоти анфосу иқдом ӯ ошиқ ба маъшӯқу толиб ба матлӯб расед ва ҳар ду рӯзгории дароз аз неъмати висол , таматтуъ ҳо мегирифтанду наузи биллоҳи ман фараҳи алқўоду ғазаби алҷлод .

القصه، به دلالت گنده‌پیر پارسا و قیادت آن زاهده عصر و برکات انفاس و اقدام او عاشق به معشوق و طالب به مطلوب رسید و هر دو روزگاری دراز از نعمت وصال، تمتع‌ها می‌گرفتند و نعوذ بالله من فرح القواد و غضب الجلاد.

Ин ҳикоят аз баҳр он гуфтам то рои ҷаҳони орои шоҳро муқарар гардад ки макри занон аз ҳад ва ъад берунасту ҳиялу амали эшон аз ҳасру ҳзри афзӯн . Чун макнуни ин достон ки мазмун ӯ феҳристи макру қонӯн ғдраст ба самъ шоҳ расед , бифармуд то шоҳзодаро ба ҳабси бурданду сиёсат дар таваққуф ниҳоданд .

این حکایت از بهر آن گفتم تا رای جهان آرای شاه را مقرر گردد که مکر زنان از حد و عد بیرون است و حیل و عمل ایشان از حصر و حزر افزون. چون مکنون این داستان که مضمون او فهرست مکر و قانون غدر است به سمع شاه رسید، بفرمود تا شاهزاده را به حبس بردند و سیاست در توقف نهادند.