Гуфт : чунин овардаанд ки дар айёми мозӣу сўолФи дҳўр , сайёдӣ буд . Сегӣ муаллим дошт , азин паҳни барӣ , борӣки соқӣ , лоғари миёнӣ , фарбеҳи сринӣ , афкандаи гӯшӣ , баргирифтаи дамӣ , бабри синае , уқоби кӣнае , шери зӯрӣ , пели ҳамлае , гурги тозӣ , наҳанги ёзӣ , чун сарсар дар саҳро ва чун нкбо дар фазо , мурғ аз ҳавои даровардӣу оҳӯ дар бидо сайд кардӣ .

گفت: چنین آورده‌اند که در ایام ماضی و سوالف دهور، صیادی بود، سگی مَعلَم داشت، ازین پهن‌بر‌ی، باریک‌ساقی، لاغر میانی، فربه‌سرینی، افکنده‌گوشی، برگرفته‌دمی، ببر سینه‌ای، عقابْ کینه‌ای، شیر زوری، پیل حمله‌ای، گرگ‌تازی، نهنگ‌یازی، چون صرصر در صحرا و چون نکبا در فضا، مرغ از هوا درآوردی و آهو در بیدا صید کردی.

Ва ин сайёд , асбоби маоши зану фарзандону қавоми нафақау ҳазинаи эшон ба вай тақвим кардӣ ва бидон рӯзгори басари барадӣ . Рӯзии ин сайёд дар кӯҳӣ ба шикори рафта буд ва бар асари сайдӣ май давид , ба дар ғорӣ расед , шикофӣ дид ки асал аз вай мечакид . Беҳтар назар кард , наҳл бисёр дид дар ваии хонаи сохтау рӯзу шаб дар он кӯҳсор аз атрофи ашҷор , тлӣ ки бар заҳроти риёзу шаҷарот ғёз уфтад , иқтибос мекарданд ва бар гул ва сунбул мечареданд . Рӯз бар авроқ наргис меғалтиданду шаб дар сродқоти мсдс ки аз мум сохта буданд , мехуфтанд . Амири алнҳл барои сиёсат бар сару дарбон аз барои дафъи олӯдагон бар дар ва шаҳдҳои мухталифи алолўон барои захираи зимистон муҳайё карда . Мард чун он бидид , бо худ гуфт : бе ҳеҷ ранҷӣ , пой ба ганҷӣ фурӯ шуд ва бе ҳеҷ кӯшишӣ , бахшишӣ ба чанг омад . « асбти Фолзму ваҷдати Фоғнм » . Ҳеҷ ранҷии азин ноҷҳтар ва ҳеҷ илмии азин солеҳ тар нахоҳад буд . Маслиҳати он буд ки ҳар рӯзи азин ангабин , қадре ба шаҳр май барам ва аз баҳоии он масолеҳи маишат май созаму ҳоле , въоиӣ ки дошт пар кард ва дар шаҳр оварад ва бар баққолӣ арза карду баҳо қарор доду ангабин дар тарозуи ниҳод . Баққоли хост ки ангабин бар синҷиду вазни он маълум кунад , қатрае ангабин бар замин чакиду баққолро дар дукон аз барои дафъи мӯашон , росуе буд , даст омӯзу бозигар ки зарари дасти мўзён дафъ кардӣ . Чун қатра ангабин бидид , бадвед ва ба забони блисид . Саги сайёд бар сиблати одат , росу мушоҳида кард , тазоди табиӣу хилофи сниъӣ дар вай биҷунбед . Дар ҷусту росуро бикушт . Баққол чун росуро кушта дид , аз хашм бар худ печид , сангӣ бар сар саг зад ва аз ҷон , беҷон кард . Сайёд чун он ҳол мушоҳида кард , шамшер бар кашиду дасти баққоли биндохт . Бозорён чун баққолро бар он сифати диданд , сайёдро ба захм гирифтанд ва чандон бзднд ки ҳалок шуд . Хабар ба самъ волӣ расед ки баққолро бе мӯҷибии дасти биндохтнду сайёдиро бозорён дар ғавғо ба қатл мсқл бикуштанд . Лашкарён аз барои дафъи шару итфои он ноираҳ барнишастанд то авбошу ғавғоро аз тҳиҷи ҳарбу фитна боз доранд . Ғавғо гирд шуданд ва бо лашкарён дар кор зор истоданду мқотлтии азиму ҳарбии қавӣ падед омад ва он фитна бидон ҷои анҷомӣд ки ҳафтод ҳазор кас кушта шуданду шаҳри хароби гашт . Мисл зананд ки сад солаи ҷавру зулми мулӯк ба аз ду рӯзаи шари авом ва фитна ғавғост .

و این صیاد، اسباب معاش زن و فرزندان و قوام نفقه و هزینه ایشان به وی تقویم کردی و بدان روزگار بسر بردی. روزی این صیاد در کوهی به شکار رفته بود و بر اثر صیدی می‌دوید، به در غاری رسید، شکافی دید که عسل از وی می‌چکید. بهتر نظر کرد، نحل بسیار دید در وی خانه ساخته و روز و شب در آن کوهسار از اطراف اشجار، طلی که بر زهرات ریاض و شجرات غیاض افتد، اقتباس می‌کردند و بر گل و سنبل می‌چریدند. روز بر اوراق نرگس می‌غلتیدند و شب در سرادقات مسدس که از موم ساخته بودند، می‌خفتند. امیر النحل برای سیاست بر سر و دربان از برای دفع آلودگان بر در و شهدهای مختلف‌الالوان برای ذخیره زمستان مهیا کرده. مرد چون آن بدید، با خود گفت: بی‌هیچ رنجی، پای به گنجی فرو شد و بی هیچ کوششی، بخششی به چنگ آمد. «اصبت فالزم و وجدت فاغنم». هیچ رنجی ازین ناجح‌تر و هیچ علمی ازین صالح‌تر نخواهد بود. مصلحت آن بوَد که هر روز ازین انگبین، قدری به شهر می‌برم و از بهای آن مصالح معیشت می‌سازم و حالی، وعایی که داشت پر کرد و در شهر آورد و بر بقالی عرضه کرد و بها قرار داد و انگبین در ترازو نهاد. بقال خواست که انگبین بر‌سنجد و وزن آن معلوم کند، قطره‌ای انگبین بر زمین چکید و بقال را در دکان از برای دفع موشان، راسویی بود، دست آموز و بازیگر که ضرر دست موذیان دفع کردی. چون قطره انگبین بدید، بدوید و به زبان بلیسید. سگ صیاد بر سبیل عادت، راسو مشاهده کرد، تضاد طبیعی و خلاف صنیعی در وی بجنبید. دَر‌جَست و راسو را بکشت. بقال چون راسو را کشته دید، از خشم بر خود پیچید، سنگی بر سر سگ زد و از جان، بی‌جان کرد. صیاد چون آن حال مشاهده کرد، شمشیر بر کشید و دست بقال بینداخت. بازاریان چون بقال را بر آن صفت دیدند، صیاد را به زخم گرفتند و چندان بزدند که هلاک شد. خبر به سمع والی رسید که بقال را بی‌موجبی دست بینداختند و صیادی را بازاریان در غوغا به قتل مثقل بکشتند. لشکریان از برای دفع شر و اطفای آن نایره برنشستند تا اوباش و غوغا را از تهیّج حرب و فتنه باز دارند. غوغا‌گر شدند و با لشکریان در کارزار ایستادند و مقاتلتی عظیم و حربی قوی پدید آمد و آن فتنه بدان جای انجامید که هفتاد هزار کس کشته شدند و شهر خراب گشت. مثل زنند که صد ساله جور و ظلم ملوک به از دو روزه شرّ عوام و فتنه غوغاست.

Ва ман бандаи ин қисса ба самъи аъло подшоҳ - асмъаҳи аллоҳи алмсор - аз баҳри он гузаронидам то маълум ва муқарар шавад ки хори фитна , Модати ташвиши малик ва давлат бошад ва агар ба дафъу қалъи он кӯшида нашавад , садумати ҳадату заҳмати азияту мърти машаққат ӯ ба касрати ибтилоу тавотури бало адо кунад .

و من بنده این قصه به سمع اعلی پادشاه- اسمعه الله المسار- از بهر آن گذرانیدم تا معلوم و مقرر شود که خار فتنه، مادت تشویش ملک و دولت باشد و اگر به دفع و قلع آن کوشیده نشود، صدمت حدت و زحمت اذیت و معرت مشقت او به کثرت ابتلا و تواتر بلا ادا کند.

Ва ман чун аз адли шоҳ навмед шудам , ба тазаррӯъу абтҳол бар даргоҳи зулҷалоли паноҳи гирам ва дар ҳазрати рубубият , ба арз додани ҳоҷати мувозибати намоям ки « ман қръи боби аллоҳи лоихиб » . Шоҳ аз истимоъи ин муқаддамот , мутағаййир ва мутаассир шуд . Мисол дод ки шоҳзодаро сиёсат кунанд ва онро таърихи қавонини адлу умдаи абвоб инсоф гардонанд то оламён бидонанд ки чун бо ҷигари гӯшау қурраи алъайн муҳобо намефармоед , бо ҳеҷ аҷнабӣ мувосот нахоҳад рафту бузургон чунин гуфтаанд ки « алсёсаҳи асоси алрёсаҳ » . Чун ин хабар ба самъи вазир панҷум расед , ҷаллодро ба тохири сиёсат , ишорат фармуд ва гуфт : таваққуф кун то ман ба хизмати ҳазрати рӯму зарари астъҷол дар тақрйви оҷол бар рои олӣ ӯ арзи даҳум .

و من چون از عدل شاه نومید شدم، به تضرع و ابتهال بر درگاه ذوالجلال پناه گیرم و در حضرت ربوبیت، به عرض دادن حاجت مواظبت نمایم که «من قرع باب الله لایخیب». شاه از استماع این مقدمات، متغیر و متاثر شد. مثال داد که شاهزاده را سیاست کنند و آن را تاریخ قوانین عدل و عمده ابواب انصاف گردانند تا عالمیان بدانند که چون با جگر‌گوشه و قرةالعین محابا نمی‌فرماید، با هیچ اجنبی مواسات نخواهد رفت و بزرگان چنین گفته‌اند که «السیاسه اساس الریاسه». چون این خبر به سمع وزیر پنجم رسید، جلاد را به تاخیر سیاست، اشارت فرمود و گفت: توقف کن تا من به خدمت حضرت روم و ضرر استعجال در تقریب آجال بر رای عالی او عرض دهم.