Дастури равшани рои мушкил гушой гуфт : зиндагонии подшоҳ рӯй замину хусрави чину Мочӣн дар сояи рои матину анвори ақли мубину асби Комронӣ дар зери зину басити замини зери нигин , дар тамомии шҳўру синӣни дарози боду бории таъолии Носиру муайян . Чунин овардаанд аз сқоти рӯоту удӯли кафот ки дар ҳудӯди кобул дар навоҳии омул , деҳқонӣ буд мутадаййину муслеҳу мтъФФу мФлҳ . Баёзи рӯз ба иктисоб маишат гузоштӣу саводи шаб ба таҳсили тоъат зинда доштӣ . Барзигарӣ кардӣ ва аз ҳросту зироат нон хӯрдӣ ва ӯро занӣ буд ба ваъдаи рӯбаҳи бозӣ , ба ишваи шери шикорӣ . Рӯй чун рӯзи некӯкорону зулф чун шаби гуноҳкорон ва ӯро маъшӯқӣ буд азин сарви болоӣ , каши хиромӣ , зебои рӯе . Рӯзии деҳқон аз хонаи ғоиб буд , ошиқи гирди ҳарими хона ӯ чун ҳуҷҷоҷ тавоф мекард ва ба каъбаи висол ӯ паноҳ май ҷуст то тқбили ҳаҷари алосўду таъзими масҷидулҳаром тақдим кунад . Маъшуқа бар боми кохи истода буд , чун чашм бар ошиқи афканд , сари бҷнбониду даст бар гардан вау гӯшу синаи бимолид ва аз бом ба зер омад . Мард бо он ҳаракот вуқуфӣ наёфт , бо таҳайюру тафаккур ба хона омад ва бо гандаи пер ӣ ки гирди Осиёи ҳаводиси айём бар сараш нишаста буду дасти мшъбди рӯзгор , рухсор ӯ ба он заъфарони шаста , ин маънӣ шарҳ дод ва аз рой ӯ истисвобу астълоҷии ҷуст . Ганда пер гуфт : туро чунин гуфтааст ки канизакии расида , ва бару пистони баромадаи наздик ман фирист . Мард , канизакӣ ҳамчунин наздик ӯ фиристод ва бар забон ӯ пайғом ва салом фиристод ва гуфт :

دستور روشن‌رای مشکل‌گشای گفت: زندگانی پادشاه روی زمین و خسرو چین و ماچین در سایه رای متین و انوار عقل مبین و اسب کامرانی در زیر زین و بسیط زمین زیر نگین، در تمامی شهور و سنین دراز باد و باری تعالی ناصر و معین. چنین آورده‌اند از ثقات روات و عدول کفات که در حدود کابل در نواحی آمل، دهقانی بود متدین و مصلح و متعفف و مفلح. بیاض روز به اکتساب معیشت گذاشتی و سواد شب به تحصیل طاعت زنده داشتی. برزگری کردی و از حراثت و زراعت نان خوردی و او را زنی بود به‌وعده روبه بازی، به عشوه شیر شکاری. روی چون روز نیکوکاران و زلف چون شب گناهکاران و او را معشوقی بود ازین سرو بالایی، کش خرامی‌، زیبا‌رویی. روزی دهقان از خانه غایب بود، عاشق گرد حریم خانه او چون حجاج طواف می‌کرد و به کعبه وصال او پناه می‌جست تا تقبیل حجر الاسود و تعظیم مسجد الحرام تقدیم کند. معشوقه بر بام کاخ ایستاده بود، چون چشم بر عاشق افکند، سر بجنبانید و دست بر گردن و و گوش و سینه بمالید و از بام به زیر آمد. مرد با آن حرکات وقوفی نیافت، با تحیّر و تفکر به خانه آمد و با گنده‌پیر‌ی که گَرد‌ِ آسیای حوادث ایام بر سرش نشسته بود و دست مشعبد روزگار، رخسار او به آن زعفران شسته، این معنی شرح داد و از رای او استصواب و استعلاجی جست. گنده‌پیر گفت: ترا چنین گفته‌است که کنیزکی رسیده‌، و بر و پستان برآمده نزدیک من فرست. مرد، کنیزکی همچنین نزدیک او فرستاد و بر زبان او پیغام و سلام فرستاد و گفت:

Охири дарди фироқро дармонӣу шаби ҳиҷронро поёнӣ бояд . Канизак чун пайғом ва салом бирасонед , зани хештанро дар хашм карду канизакро дашном дод ва рӯй ӯ сиёҳ кард ва аз оброҳаи руз берун фиристод ва гуфт : « сазои он ки сухани но андешӣда гуяд , ин буд . » канизак боз омаду шарҳ ҳол бигуфт . Мард бо гандаи пер тадбир кард . Гуфт : ӯ туро чунин гуфтааст : чун рӯй рӯзи олами афрӯз , тирау чашми офтоб аз злом хира шавад , аз роҳи об , наздики ман ой . Мард бар қзити ин тадбир , намоз хуфтан берун омад ва аз роҳи оброҳаи руз дар кох маъшуқа рафт . Зан берун омад ва бар лаби об , ҷома хоб бияфканад ва ҳар ду ба якҷоӣ бихуфтанд . Падари шӯии зан аз ҷиҳати ҳаросати ҳрсу зироат , гирди руз тавоф мекард , чун бидон мавзе расед , зани писарро дид бо марди бегонаи хуфта . Оҳиста фароз омаду пои брнҷн аз пои зани писар берун кард ва бирафт . Зан бедор шуд ва он ҳол маълум кард , дар вақти маъшӯқро боз фиристоду наздик шӯй рафт ва чун замонӣ бихуфт , гуфт : эй мард ! маро тоса мекунад . Мард гуфт : турои гарм шудааст , биё то ба саҳро рӯем . Ҳар ду берун омаданд ва бар ҳамон мавзе бихуфтанд . Чун замонии ббўд , шӯйро бедор кард ва гуфт : ин соъати падар ту биёмаду пои брнҷни ман бдздид ва ман донистам , аммо шарми доштами чизеи гуфтан . Мард бо падар дар хашм шуд . Чун бомдоди падар шӯй даромаду пой брнҷн бинмуду ончии дида буд бозгуфт : писар гуфт : рост гуфтаанд ки душмании хусраву зани писар чун душмании мӯш ва гурбааст ки ба ҳеҷ вақт аз якдигар эмин натавонанд буд . Дӯш ман будам бидон мавзе бо зани хеши хуфта . Ту ғалати дидае . Хусрав хаҷал шуд ва аз пеши писар , ранҷур берун омад ва аз зани узри хост ва гуфт :

آخر درد فراق را درمانی و شب هجران را پایانی باید. کنیزک چون پیغام و سلام برسانید، زن خویشتن را در خشم کرد و کنیزک را دشنام داد و روی او سیاه کرد و از آبراهه رز بیرون فرستاد و گفت: ‌«سزای آن که سخن نا اندیشیده گوید، این بوَد.‌» کنیزک باز آمد و شرح حال بگفت. مرد با گنده‌پیر تدبیر کرد. گفت: او ترا چنین گفته است: چون روی روز عالم‌افروز‌، تیره و چشم آفتاب از ظلام خیره شود، از راه آب، نزدیک من آی. مرد بر قضیت این تدبیر، نماز خفتن بیرون آمد و از راه آبراهه رز در کاخ معشوقه رفت. زن بیرون آمد و بر لب آب، جامه خواب بیفکند و هر دو به یکجای بخفتند. پدر‌شوی‌ِ زن از جهت‌ِ حراست حرث و زراعت، گرد رز طواف می‌کرد، چون بدان موضع رسید، زن‌ِ پسر را دید با مرد بیگانه خفته. آهسته فراز آمد و پای‌بَرَنجَن از پای زن پسر بیرون کرد و برفت. زن بیدار شد و آن حال معلوم کرد، در وقت معشوق را باز فرستاد و نزدیک شوی رفت و چون زمانی بخفت، گفت: ای مرد‌! مرا تاسه می‌کند. مرد گفت: ترا گرم شده است، بیا تا به صحرا رویم. هر دو بیرون آمدند و بر همان موضع بخفتند. چون زمانی ببود، شوی را بیدار کرد و گفت: این ساعت پدر تو بیامد و پای‌برنجن‌ِ من بدزدید و من دانستم‌، اما شرم داشتم چیزی گفتن. مرد با پدر در خشم شد. چون بامداد پدر شوی درآمد و پای برنجن بنمود و آنچه دیده بود بازگفت: پسر گفت: راست گفته‌اند که دشمنی‌ِ خَسور و زن‌ِ پسر چون دشمنی موش و گربه است که به هیچ وقت از یکدیگر ایمن نتوانند بود. دوش من بودم بدان موضع با زن خویش خفته. تو غلط دیده‌ای. خسور خجل شد و از پیش پسر، رنجور بیرون آمد و از زن عذر خواست و گفت:

Ин достон аз дастони занон аз баҳр он гуфтам то бар фикрати муниру хотири хатири шоҳ равшан шавад ки занон , бедиёнат ва амонат бошанд ва аз хотири маъкӯсу зеҳни мнкўс , тхриҷот ва таснифот кунанд ва бар мӯҷиби ҳавоу муроди худ раванд ва ба омад хеш хоҳанд . Шоҳ чун ин ҳикоят бишунид , мисол дод то сиёсат дар таъхир доранду шоҳзодаро ҳабс кунанд .

این داستان از دستان‌ِ زنان از بهر آن گفتم تا بر فکرت منیر و خاطر خطیر شاه روشن شود که زنان‌، بی‌دیانت و امانت باشند و از خاطر معکوس و ذهن منکوس، تخریجات و تصنیفات کنند و بر موجب هوا و مراد خود روند و به آمد خویش خواهند. شاه چون این حکایت بشنید، مثال داد تا سیاست در تأخیر دارند و شاهزاده را حبس کنند.