Дастур гуфт : дар рӯзгори мозӣу айёми солФ , яке аз абнои даҳру деҳоти аср бо худ аҳдӣ кард ки гирди олами бигардаду ҳиялатҳои занону наводири хавотири эшон ҷамъ кунад то агар занӣ хоҳад , аз ҳиялату талбис ӯ дар паноҳи сўну амон ҳифз бошад ва бо худ қарор дод ки агар тамомати умри андари он сарф шавад , мабзул дорад . Пас бар мтиаҳ сафар нишаст ва бар боргири ғурбат савор шуду икрони саёҳати зер рон овараду хуишону пайвастагонро видоъ кард ва гуфт :

دستور گفت: در روزگار ماضی و ایام سالف، یکی از ابنای دهر و دهات عصر با خود عهدی کرد که گرد عالم بگردد و حیلت های زنان و نوادر خواطر ایشان جمع کند تا اگر زنی خواهد، از حیلت و تلبیس او در پناه صون و امان حفظ باشد و با خود قرار داد که اگر تمامت عمر اندر آن صرف شود، مبذول دارد. پس بر مطیه سفر نشست و بر بارگیر غربت سوار شد و یکران سیاحت زیر ران آورد و خویشان و پیوستگان را وداع کرد و گفت:

Ва чун сарсару нкбо аз бидо ба бидо мерафту масофат ба қадам масоҳат мебурид .

و چون صرصر و نکبا از بیدا به بیدا می رفت و مسافت به قدم مساحت می برید.

Ва ба ҳар шаҳрӣ ки мерасед , акёси анносро медиду талабкори он кор май буд . То рӯзӣ дар хотамати мтоФ аз мардӣ нишон ёфт ки ӯро ҳамин маънии домангир шуда буд ва аз ғарраи шабоб то вФўди шеб , ба талаби ин бизоъат , сармояи умри дарин саноат харҷ карда буду таснифоти макру талбисоти ғдри занони ҷумлаи набишта . Ҷавонмарди наздик ӯ рафту шарҳи ҳоли хеш бо вай бигуфт ва сӣ ва се сол пайваста бинишасту домани шаб ба гиребони рӯзи басту тасонифи макру ҳиял занон бинвишт ва чун авоили он ба авоқиби анҷомӣду мабодии он ба авохир расед , қасди ватан худ кард ва рӯй ба самт маъҳуд оварад . Дар шореъи роҳ бар диҳӣ ки ммри корвон буд , мақом кард . Яке аз муқӣмони он мавзе , ҷавонмардро ба хонаи меҳмони бараду камари ҳасани зиёфат бар миёни басту аҳли хонаро дар риояти ҷониб ӯ васият кард ва гуфт :

و به هر شهری که می رسید، اکیاس الناس را می دید و طلبکار آن کار می بود. تا روزی در خاتمت مطاف از مردی نشان یافت که او را همین معنی دامنگیر شده بود و از غره شباب تا وفود شیب، به طلب این بضاعت، سرمایه عمر درین صناعت خرج کرده بود و تصنیفات مکر و تلبیسات غدر زنان جمله نبشته. جوانمرد نزدیک او رفت و شرح حال خویش با وی بگفت و سی و سه سال پیوسته بنشست و دامن شب به گریبان روز بست و تصانیف مکر و حیل زنان بنوشت و چون اوایل آن به عواقب انجامید و مبادی آن به اواخر رسید، قصد وطن خود کرد و روی به سمت معهود آورد. در شارع راه بر دهی که ممر کاروان بود، مقام کرد. یکی از مقیمان آن موضع، جوانمرد را به خانه مهمان برد و کمر حسن ضیافت بر میان بست و اهل خانه را در رعایت جانب او وصیت کرد و گفت:

Ва худ ба шуғлӣ берун рафт . Ҷавонмарди сандӯқҳои китоб дар сарой ӯ барад ва бар тарафӣ биниҳод . Зани мизбон азу пурсед ки дар сандӯқҳо чаҳ дорӣ ва ин бизоъатҳо аз куҷо май оре ва чаҳ чизаст ва бобат куҷост ? ҷавонмард гуфт : дарин борҳо , кутубу дФтрҳост . Зан гуфт : дар он кутуб чаҳ илмҳост ? мард гуфт : ҳиял ва макрҳои занону рангу найрангҳои эшон . Зан таъаҷҷуб намӯд ва ба астқсотр пурсед . Марди аҳволу қисса шарҳ дод . Зан гуфт : ҳар ҳилтӣ ки дар авҳом гунҷад ва дар хотир занон ояд , набишта ва омӯхтае ? мард гуфт : балӣ . Зан табассумӣ кард ва аз сари он сухан дар гузашти оғози ниҳод ба дунбол чашм нигаристану киришмау ғамза кардан ва ба иттифоқ , зани даллолӣ ва ҷамолӣ дошт . Ҷавонмардро ҳавас ӯ дар рабӯд ва ҳар ду хурда дар миён ниҳоданду ҳиҷоби шарм аз миён бардоштанду замонӣ ишқ бохтанд ва чун всоқи холӣ буд , бикҷо дар сохтанд ва хилватӣ карданд ва чун ҷимоъ ба анҷом раседу кори мубошират тамом шуд , зани фарёдӣ саъб кард ва гуфт : алмстғос эй мусулмонони азин ситамкори нобакор . Ҷавонмард аз даҳшати он ҳолату хавфи он мақолат , биҳуши биқтод . Мардумон даромаданд ва аз вай пурседанд ки туро чаҳ раседу мӯҷиби хурӯшу фарёд чаҳ буд ? гуфт : шавҳари ман , ҳар рӯзи ғарибии гуруснаро меҳмони ораду брмн ва худ вабол кунад то аз камоли мҷоът , ба алтқоми таом , ақтҳомии намояду луқмаи зиёдат аз андоза баргирад то дар гулӯаш гирад ва дарон бимирад . Қавлаи таъолӣ : « итҷръаҳу лои икоди исиғаҳу ётиаҳи аламути ман кули макону моҳўи Бамят » дар ҳақ ӯ рост ояд ва ин мардро ин соъат , устихонӣ дар маҷроӣ ҳалқ бимонаду наздик буд ки ҳалок шавад . Ман бтрсидм ки набояд ки азин ғуссаи бимирад ва моро чокар шаҳна бигирад . Бад-ӣни сабаб фарёд кардаму ҷавон ба ҳуши омада буд ва ин мақолат май шунӯду смўти колҳўт май буд то мардумон , об бар рӯй ӯ заданду бншонднд ва гуфтанд : эй ҷавон , нони оҳистатар хуру луқма ба андозау қадари ҳоҷат ба кор бар то ба чунин мубтало нашӯйу тири маргро сипару новаки балоро ҳадаф нагардӣ .

و خود به شغلی بیرون رفت. جوانمرد صندوق های کتاب در سرای او برد و بر طرفی بنهاد. زن میزبان ازو پرسید که در صندوق ها چه داری و این بضاعت ها از کجا می آری و چه چیز است و بابت کجاست؟ جوانمرد گفت: درین بارها، کتب و دفترهاست. زن گفت: در آن کتب چه علم هاست؟ مرد گفت: حیل و مکرهای زنان و رنگ و نیرنگ های ایشان. زن تعجب نمود و به استقصاتر پرسید. مرد احوال و قصه شرح داد. زن گفت: هر حیلتی که در اوهام گنجد و در خاطر زنان آید، نبشته و آموخته ای؟ مرد گفت: بلی. زن تبسمی کرد و از سر آن سخن در گذشت آغاز نهاد به دنبال چشم نگریستن و کرشمه و غمزه کردن و به اتفاق، زن دلالی و جمالی داشت. جوانمرد را هوس او در ربود و هر دو خرده در میان نهادند و حجاب شرم از میان برداشتند و زمانی عشق باختند و چون وثاق خالی بود، بیکجا در ساختند و خلوتی کردند و چون جماع به انجام رسید و کار مباشرت تمام شد، زن فریادی صعب کرد و گفت: المستغاث ای مسلمانان ازین ستمکار نابکار. جوانمرد از دهشت آن حالت و خوف آن مقالت، بیهوش بیقتاد. مردمان درآمدند و از وی پرسیدند که ترا چه رسید و موجب خروش و فریاد چه بود؟ گفت: شوهر من، هر روز غریبی گرسنه را مهمان آرد و برمن و خود وبال کند تا از کمال مجاعت، به التقام طعام، اقتحامی نماید و لقمه زیادت از اندازه برگیرد تا در گلوش گیرد و دران بمیرد. قوله تعالی: «یتجرعه و لا یکاد یسیغه و یاتیه الموت من کل مکان و ماهو بمیت» در حق او راست آید و این مرد را این ساعت، استخوانی در مجرای حلق بماند و نزدیک بود که هلاک شود. من بترسیدم که نباید که ازین غصه بمیرد و ما را چاکر شحنه بگیرد. بدین سبب فریاد کردم و جوان به هوش آمده بود و این مقالت می شنود و صموت کالحوت می بود تا مردمان، آب بر روی او زدند و بنشاندند و گفتند: ای جوان، نان آهسته تر خور و لقمه به اندازه و قدر حاجت به کار بر تا به چنین مبتلا نشوی و تیر مرگ را سپر و ناوک بلا را هدف نگردی.

Ҷавонмард гуфт : пазируфтам ки баъди азин бар шореъи ин тадбир биравам ва аз хиттаи амри шумо қадам брнагирам ва чун мардумони беруни рафтанд , зан гуфт :

جوانمرد گفت: پذیرفتم که بعد ازین بر شارع این تدبیر بروم و از خطه امر شما قدم برنگیرم و چون مردمان بیرون رفتند، زن گفت:

Ин ҳиялати набиштае ва ин тадбир , донистае ? ҷавонмард гуфт :

این حیلت نبشته ای و این تدبیر، دانسته ای؟ جوانمرد گفت:

Ва донист ки оби дарёро ба паймона паймудану реги биёбонро ба дона шумурдан , осонтар аз макри занон донистан ва дар ҳаду ҳаср овардан . Дар ҳол , дафтарҳо берун овараду ҷумлаи бсўзонид ва гуфт :

و دانست که آب دریا را به پیمانه پیمودن و ریگ بیابان را به دانه شمردن، آسانتر از مکر زنان دانستن و در حد و حصر آوردن. در حال، دفترها بیرون آورد و جمله بسوزانید و گفت:

Тавба кардам ки дарин боб хавз накунам ва дарин гирдоб ғӯта нахӯрам ва донистам ки ҳеҷ офарӣдаро бо шимоли маҷол даъвӣ нест .

توبه کردم که درین باب خوض نکنم و درین گرداب غوطه نخورم و دانستم که هیچ آفریده را با شمال مجال دعوی نیست.

Ин ҳикоят аз баҳр он гуфтам то подшоҳро муқарар шавад ки занонро макру ҳиялат бешумораст , чунонкии дасти тадорук ақл бидон нарасаду пои хирад аз идроки он қосир монад ва низ бар хотири мунири подшоҳ пӯшида нагардад аҳкоми вилодати толеъи шоҳзода ки ҳукамо дар толеъ ӯ дидаанд ва ҳафт рӯзи пайваста хатар гуфта ба ҳукми назари трбиъи Зуҳал ба толеъ ӯу баъд аз ҳафт рӯз , саҳли гаштани ин ҳодиса ба ҳукми инқитоъи нҳўсу иттисоли Сауд ва инак бишорат ки ин ҳафт рӯзи гузашту авқоти меҳнату соъоти фатрат мунтаҳӣ шуд . Шоҳ чун ин муқаддамот ва мақолот бишунид , мисол дод то шоҳзодаро ба ҳабс баранд .

این حکایت از بهر آن گفتم تا پادشاه را مقرر شود که زنان را مکر و حیلت بی شمار است، چنانکه دست تدارک عقل بدان نرسد و پای خرد از ادراک آن قاصر ماند و نیز بر خاطر منیر پادشاه پوشیده نگردد احکام ولادت طالع شاهزاده که حکما در طالع او دیده اند و هفت روز پیوسته خطر گفته به حکم نظر تربیع زحل به طالع او و بعد از هفت روز، سهل گشتن این حادثه به حکم انقطاع نحوس و اتصال سعود و اینک بشارت که این هفت روز گذشت و اوقات محنت و ساعات فترت منتهی شد. شاه چون این مقدمات و مقالات بشنید، مثال داد تا شاهزاده را به حبس برند.