Шоҳзода гуфт : дар шҳўри добру синӣни ғобр , занӣ бӯдааст ки мтобъти шаҳавот шайтонӣ кардӣу мувофиқати лаззот ҷавонӣ намӯдӣ ва бар асбоби муошират , ҳирсии ғолибу шрҳии толиб ва наҳимматӣ роғиб дошту авқоту соъот бар таҳсили лаззоту идроки нуҳумот мқсўр карда буд ва ин маънии вирди худ сохта :
شاهزاده گفت: در شهور دابر و سنین غابر، زنی بوده است که متابعت شهوات شیطانی کردی و موافقت لذات جوانی نمودی و بر اسباب معاشرت، حرصی غالب و شرهی طالب و نهمتی راغب داشت و اوقات و ساعات بر تحصیل لذات و ادراک نهمات مقصور کرده بود و این معنی ورد خود ساخته:
Бурдор пиёлау сабуӣ эй дилҷӯй
بردار پیاله و سبوی ای دلجوی
Фориғ биншин ту бар лаби сабзау ҷӯй
فارغ بنشین تو بر لب سبزه و جوی
Баси шахси азизро ки даҳр эй ма рӯй
بس شخص عزیز را که دهر ای مه روی
Садбор пиёла кард ва сад бори сабуӣ
صدبار پیاله کرد و صد بار سبوی
Рӯзии сабуии об ва расан барграфт ва ба талаби об бар срчоаҳ рафту кӯдакии Тифл дар бар дошт . Чун ба сар чоҳ расед , маъшӯқро дид бар лаби чоҳи истодау чашми интизори кушода ва бо худ мегуфт :
روزی سبوی آب و رسن برگرفت و به طلب آب بر سرچاه رفت و کودکی طفل در بر داشت. چون به سر چاه رسید، معشوق را دید بر لب چاه ایستاده و چشم انتظار گشاده و با خود می گفت:
Интизорами мада ки оташу об
انتظارم مده که آتش و آب
Накунад ончӣ интизор кунад
نکند آنچه انتظار کند
Ҳосили улҳоли баъди тӯли алмқоли он буд ки чун назари зан бар маҳбӯб ва матлӯб афтод , ҳолат бар ваии чунон мтбдл шуд ки рӯзи равшани пеши чашм ӯ чун шаб тира намӯд . Мураккаби шаҳват , Аннани сабру виқор аз даст ӯ бастад ва ӯ Аннани сабку рикоб гарон карда дар майдони бихўдии ҷавлон кардан сохту муборизат намӯдан гирифт .
حاصل الحال بعد طول المقال آن بود که چون نظر زن بر محبوب و مطلوب افتاد، حالت بر وی چنان متبدل شد که روز روشن پیش چشم او چون شب تیره نمود. مرکب شهوت، عنان صبر و وقار از دست او بستد و او عنان سبک و رکاب گران کرده در میدان بیخودی جولان کردن ساخت و مبارزت نمودن گرفت.
эй ишқ чаҳ чизеу куҷои хезии ту ?
ای عشق چه چیزی و کجا خیزی تو؟
Каз оби равони гирди барангезии ту
کز آب روان گرد برانگیزی تو
Чун замонии баромаду хотираш ба хона илтифотӣ дошт , хост ки расан дар гардани сабуии бандад , бухори шаҳват , ҳиҷоби ғифлати пеши чашм ӯ чунон бдоштаҳ буд ки сабуиро аз кӯдак фарқ накард ва аз ғояти шарау ниҳояти шбқ , расан дар гардани кӯдаки баст ва ба чоҳ фурӯ гузошт . Ҳар чанд кӯдак фарёд мекард албата суд надошт ва фоида накард ки дар хоби ғифлат , хаёл маҳол медид ва аз паймонаи ътлт , хирмани шаҳват май паймӯд ва бо худ ин маънӣ мегуфт :
چون زمانی برآمد و خاطرش به خانه التفاتی داشت، خواست که رسن در گردن سبوی بندد، بخار شهوت، حجاب غفلت پیش چشم او چنان بداشته بود که سبوی را از کودک فرق نکرد و از غایت شره و نهایت شبق، رسن در گردن کودک بست و به چاه فرو گذاشت. هر چند کودک فریاد می کرد البته سود نداشت و فایده نکرد که در خواب غفلت، خیال محال می دید و از پیمانه عطلت، خرمن شهوت می پیمود و با خود این معنی می گفت:
ё ъозли алъошқини дъи Фӣаҳ
یا عاذل العاشقین دع فئه
Азлҳои аллоҳи Киеви тршдҳо
اضلها الله کیف ترشدها
Лӣси иҳики алмломи фии ҳамм
لیس یحیک الملام فی همم
Ақрбҳои мнки ънки абъдҳо
اقربها منک عنک ابعدها
То мардӣ бариседу кӯдакро бар он сифат бидид , расан бигирифт ва аз чоҳ баровард . Ҳоли бандаи ҳамин буд ки дар соҳати сбўт ба майдони мсобқт бар мураккаб наҳиммат ба чавгони ғифлат , гӯии шаҳвати рабӯда буду Аннани ақлу хирад ба шайтони мўсўс ҳаво дода ва дар ҳоўиаҳи ҳаво , зимоми ком ба дасти ғӯли ғифлати супурдау мтобъти лаъибу лаҳв бар худ лозими шимурда ва чун мавсими сбўти гузашту ҳангоми ақл ва тҷрбт расед , аз ахлоқи ҷоҳилона эъроз намудем ва бар касби илму таҳсили донишу адхори ҳикмат , иқбол кардаму бдонстм ки олами ҷаҳли злмонисту олами илми нӯронӣу илм дар вай чун оби ҳаёту ҷумлаи мавҷӯдот чун сангу суфолу хзФ ва садафанду лаълу гавҳар дар ваии ҳикмат ва донишаст . То хирадмандон дар зломи залол , оби ҳаёти ҳикмат талаб кунанд ва аз хзФу садафу ҳаҷару мдр ӯ зару гавҳари ҳикмату илми беруни оранд ва бидон асткмол нафас ёбанд .
تا مردی برسید و کودک را بر آن صفت بدید، رسن بگرفت و از چاه برآورد. حال بنده همین بود که در ساحت صبوت به میدان مسابقت بر مرکب نهمت به چوگان غفلت، گوی شهوت ربوده بود و عنان عقل و خرد به شیطان موسوس هوا داده و در هاویه هوا، زمام کام به دست غول غفلت سپرده و متابعت لعب و لهو بر خود لازم شمرده و چون موسم صبوت گذشت و هنگام عقل و تجربت رسید، از اخلاق جاهلانه اعراض نمودم و بر کسب علم و تحصیل دانش و ادخار حکمت، اقبال کردم و بدانستم که عالم جهل ظلمانیست و عالم علم نورانی و علم در وی چون آب حیات و جمله موجودات چون سنگ و سفال و خزف و صدف اند و لعل و گوهر در وی حکمت و دانش است. تا خردمندان در ظلام ضلال، آب حیات حکمت طلب کنند و از خزف و صدف و حجر و مدر او زر و گوهر حکمت و علم بیرون آرند و بدان استکمال نفس یابند.
Алълми фӣаи ҷалолау мҳобаҳ
العلم فیه جلاله و مهابه
Ва алълми анФъи ман кнўзи алҷўҳр
و العلم انفع من کنوز الجوهر
ТФнии алкнўзи алӣ алзмону асра
تفنی الکنوز علی الزمان و عصره
Ва алълми ибқии боқӣоти алодҳр
و العلم یبقی باقیات الادهر
Ва чун ҳиммату ъқидт бо сиҳҳати азимат муқорин афтод , рӯй ба таҳзиб ахлоқ оварадам ва аз мтобъти шаҳавот муҷонибат намудему ҳиммат ва наҳиммат бар таҳсили илму ҳикмат мқсўр гардонидам ва бо худ гуфтам :
و چون همت و عقیدت با صحت عزیمت مقارن افتاد، روی به تهذیب اخلاق آوردم و از متابعت شهوات مجانبت نمودم و همت و نهمت بر تحصیل علم و حکمت مقصور گردانیدم و با خود گفتم:
Рзинои қисмаи алҷбори Фнё
رضینا قسمه الجبار فنیا
Лнои илму ллоъдоءи мол
لنا علم و للاعداء مال
?фони алмоли иФнӣ анқариб
فان المال یفنی عنقریب
Ва ани алълми боқи лоязол
و ان العلم باق لایزال
Шоҳ аз вай пурсед : эй қурраи босираи сиёдат вае самараи шаҷараи саодат , ҳеҷ каси аи худ донотар дидаеу муҳаззаби ақволу афъол тар шунидае ? гуфт : балӣ , се кас аз ман дар вуҷӯҳи таҷориб зиёдат бӯдаанд ва дар шаҳомат ва киёст бар ман роҷҳи омада : яке тифлии ду сола , дувуми кӯдакии панҷ сола , сеюм перии нобӣно . Шоҳ пурсед : чигунааст достони кӯдаки дусола ? бозгуӣ .
شاه از وی پرسید: ای قره باصره سیادت و ای ثمره شجره سعادت، هیچ کس ا خود داناتر دیده ای و مهذب اقوال و افعال تر شنیده ای؟ گفت: بلی، سه کس از من در وجوه تجارب زیادت بوده اند و در شهامت و کیاست بر من راجح آمده: یکی طفلی دو ساله، دوم کودکی پنج ساله، سوم پیری نابینا. شاه پرسید: چگونه است داستان کودک دوساله؟ بازگوی.