Шоҳзода гуфт : дар рӯзгори мозӣ , мардии лашкарӣ бар зании шаҳрии ошиқ буд ва дар маваддату муҳаббат ӯ баён ва бурҳон менамӯд . Рӯзии маъшӯқ назд ӯ пайғом фиристод :

شاهزاده گفت: در روزگار ماضی، مردی لشکری بر زنی شهری عاشق بود و در مودت و محبت او بیان و برهان می نمود. روزی معشوق نزد او پیغام فرستاد:

Лашкарӣ чун паёму салом маъшӯқ бишунид , онро аз мавоҳиби айёму нафоиси захоири рӯзгори шимурд ва гуфт :

لشکری چون پیام و سلام معشوق بشنید، آن را از مواهب ایام و نفایس ذخایر روزگار شمرد و گفت:

Дар вақт , тӯҳфае ки лоиқи маъшӯқи икдлу маҳбӯби якто буд , рост кард ва рӯй ба всоқ ӯ оварад . Чун ба мақар ва матлаб раседу ҷамол ӯ бидид , соъатии ғам ва шодӣ гуфтанд . Лашкарии хилватии хост . Зан дар хонаи тифлии ду сола дошт бғоити фаҳиму ҳозиқу зираку доҳӣ . Зан гуфт : лаҳзае таваққуф кун то хӯрдании созам ва ин Тифлро бидон машғӯл кунам то бар асрори мо вуқуфии наёбад . Мард гуфт : то ту хӯрданисозӣ муддат гирад ва набояд ки аз чашми бади рӯзгор , ба мо осебӣ расад ки ин фурсат , Фоит шавад ва ин ғанимат ҳазимат гардад ва низ умр дар манзил риҳлатаст ва ҳар соъат ки меравад онро ивазу бадал мумкин нест , хоссаи соъоти васл ки тмри мари алҳсобу тсири сайри алшҳоб .

در وقت، تحفه ای که لایق معشوق یکدل و محبوب یکتا بود، راست کرد و روی به وثاق او آورد. چون به مقر و مطلب رسید و جمال او بدید، ساعتی غم و شادی گفتند. لشکری خلوتی خواست. زن در خانه طفلی دو ساله داشت بغایت فهیم و حاذق و زیرک و داهی. زن گفت: لحظه ای توقف کن تا خوردنی سازم و این طفل را بدان مشغول کنم تا بر اسرار ما وقوفی نیابد. مرد گفت: تا تو خوردنی سازی مدت گیرد و نباید که از چشم بد روزگار، به ما آسیبی رسد که این فرصت، فایت شود و این غنیمت هزیمت گردد و نیز عمر در منزل رحلت است و هر ساعت که می رود آن را عوض و بدل ممکن نیست، خاصه ساعات وصل که تمر مر الحساب و تسیر سیر الشهاب.

Порае нон дар даст ӯ на то бидон машғӯл шавад . Зан гуфт : ту аз шаҳомат ва киёсту дурбинӣу фаросат ӯ хабари надорӣ ва аз ҳуҷҷати гӯйӣу баҳонаи ҷӯӣ ӯ огоҳ нае .

پاره ای نان در دست او نه تا بدان مشغول شود. زن گفت: تو از شهامت و کیاست و دوربینی و فراست او خبر نداری و از حجت گویی و بهانه جویی او آگاه نه ای.

Мард гуфт : агар чунинаст ту беҳтари доне . Ончӣ аз қзити савобу мӯҷиби истисвоб лозим ояд , тақдим мекун ки « аломҳоти аълами бобноӣҳо » то бар мо хурда нагираду ғароматӣ лозим накунад . Зани дег бар ниҳод ва аз баҳр ӯ грнҷи пухт ва чун тамом шуд , порае дар ғзораҳ Эй карду пеши кӯдаки ниҳод . Кӯдак гуфт : ин андакаст , бештар хоҳам . Қадре дигар бадв дод . Дигари бор алҳоҳ кард ки ин миқдор ҳақираст , маро кифоят набӯду азуи ишбоъӣ ҳосил наёяд . Порае дигар бидод . Ҳам басанда намекард ва мехурӯшед ки зиёдат мехоҳам . Чун грнҷ тамом шуд , гуфт : шукр ва равған хоҳам . Зани шукр ва равған биоварад . Кӯдаки ҳам бар он минволи аъодт ва муроҷиат менамӯд то лашкарӣ аз ҳирсу шарау фузулии кӯдак малул шуд , гуфт : эй бдхўӣ бехирад , охир чанд мкос кунӣу зиёдати талабӣ ? ончии ту дорӣ аз таом , се мардро тамом буд . Кӯдак ҷавоб дод ки бехираду бдхўӣ ва бе адаби тўӣӣ на ман ва агар ту илму ақли дорӣ , бадоне ки ин шуғл ки ту дар пеши гирифтаеу қоидаи ин кор ки ту ниҳодае , банноӣаст « алии шифои ҷрФи ҳор ӯ алии шифои ҳуфраи ман алнор » . Бад-ӣни ҷаҳони мустуҷиби мазаммати мардумоне ва бидон олами мустаҳаққи уқубати яздону бад-ӣни хуй ки ту дорӣ ва ин тухм ки ту май корӣ , ҳар соъати осмон бар ту механдаду рӯзгор бар ту мегиряду забони замон бо ту мегуяд :

مرد گفت: اگر چنین است تو بهتر دانی. آنچه از قضیت صواب و موجب استصواب لازم آید، تقدیم می کن که «الامهات اعلم بابنائها» تا بر ما خرده نگیرد و غرامتی لازم نکند. زن دیگ بر نهاد و از بهر او گرنج پخت و چون تمام شد، پاره ای در غضاره ای کرد و پیش کودک نهاد. کودک گفت: این اندکست، بیشتر خواهم. قدری دیگر بدو داد. دیگر بار الحاح کرد که این مقدار حقیر است، مرا کفایت نبود و ازو اشباعی حاصل نیاید. پاره ای دیگر بداد. هم بسنده نمی کرد و می خروشید که زیادت می خواهم. چون گرنج تمام شد، گفت: شکر و روغن خواهم. زن شکر و روغن بیاورد. کودک هم بر آن منوال اعادت و مراجعت می نمود تا لشکری از حرص و شره و فضولی کودک ملول شد، گفت: ای بدخوی بی خرد، آخر چند مکاس کنی و زیادت طلبی؟ آنچه تو داری از طعام، سه مرد را تمام بود. کودک جواب داد که بی خرد و بدخوی و بی ادب توئی نه من و اگر تو علم و عقل داری، بدانی که این شغل که تو در پیش گرفته ای و قاعده این کار که تو نهاده ای، بنایی است «علی شفا جرف هار او علی شفا حفره من النار». بدین جهان مستوجب مذمت مردمانی و بدان عالم مستحق عقوبت یزدان و بدین خوی که تو داری و این تخم که تو می کاری، هر ساعت آسمان بر تو می خندد و روزگار بر تو می گرید و زبان زمان با تو می گوید:

Умр дар ҷаҳлу ғифлат майгузорӣу рӯзгор дар ҳамоқату залолат ба сар май барӣ ва ҳар чаҳ зӯдтари риъ ва назул ин кишт бурдорӣу бадоне ки :

عمر در جهل و غفلت می گذاری و روزگار در حماقت و ضلالت به سر می بری و هر چه زودتر ریع و نزل این کشت برداری و بدانی که:

Бози ман агар дар грнҷ хостан алҳоҳ кардам , грнҷ зиёдат ёфтаму шукру равған бештар гирифтам ва аз гиристан , ртўботи зҷоҷӣу млҳӣ ба ҳукми қӯти ғарӣзии мунҳал ва музмаҳил шуд . Димоғи софӣу чашми равшани гашт ва то дарин будам , грнҷ биёсуду шукру равған бар вай кардам то муътадил мизоҷ шуду сариъи алҳзми гашту аҷзои шикам ба ҳукми латофати аҷзои ғизо латиф гардонидам то ҳавосро софӣу димоғро қавӣ кунад . Натоиҷи бдхўиии ман ин буд , бози натоиҷу самароти андешаи ту заъфи ҳосаҳ басарасту нуқсони ҷавҳари димоғ ва истилоӣ баравадату юбусату талошии қӯту Фтўри аҷзоу сустии аъсобу аъзоу кӯтоҳии умру мазаммати мардумони дарин ҷаҳону уқубату схти яздон дар он ҷаҳону захираи авоқиби вахим ва азоб ?илем . Акнӯн бдхўӣу нодони туе ё ман ? марди лашкарии ҳозиқу зирак буд , чун ин мақолоти маъқӯлу даллолот машрӯъ бишунид , аҷаб дошт ва гуфт :

باز من اگر در گرنج خواستن الحاح کردم، گرنج زیادت یافتم و شکر و روغن بیشتر گرفتم و از گریستن، رطوبات زجاجی و ملحی به حکم قوت غریزی منحل و مضمحل شد. دماغ صافی و چشم روشن گشت و تا درین بودم، گرنج بیاسود و شکر و روغن بر وی کردم تا معتدل مزاج شد و سریع الهضم گشت و اجزای شکم به حکم لطافت اجزای غذا لطیف گردانیدم تا حواس را صافی و دماغ را قوی کند. نتایج بدخویی من این بود، باز نتایج و ثمرات اندیشه تو ضعف حاسه بصر است و نقصان جوهر دماغ و استیلای برودت و یبوست و تلاشی قوت و فتور اجزا و سستی اعصاب و اعضا و کوتاهی عمر و مذمت مردمان درین جهان و عقوبت و سخط یزدان در آن جهان و ذخیره عواقب وخیم و عذاب الیم. اکنون بدخوی و نادان تویی یا من؟ مرد لشکری حاذق و زیرک بود، چون این مقالات معقول و دلالات مشروع بشنید، عجب داشت و گفت:

Ва бидонаст ки ҳақ дар ҷониби кӯдак роҷҳаст ва ӯ дар визру вабол ва хазӣ ва накол бар худ гушӯдаасту бад-ӣни гуноҳи млўму мъоқбу мазмум ва мухотабаст . Бар пой хост ва аз кӯдаки узрҳо хост ва бо худ назр кард ки бар амсоли ин гуноҳи дигар иқдом нанамояд ва худро дар ваболи оҷл ва накол оҷили ниФкнд ва ба амсоли ин ҳол , руҷӯъ накунад . Пас гуфт : эй кӯдак , марои маъзӯри дору бад-ӣни далерӣ ки намудем дар гузор , чаҳ ман гумони барадам ки ба хонаи дӯсту маъшӯқ омадаам ва надонистам ки ба хонаи Буқроту суқроти ҳаким рафтаам то чандини ъавоиду фавойиди иқтибоси намояму чандини манофеу мноҷҳ астФодт кунаму занро гуфт : турои бад-ӣни кӯдаки ҳаким табъ бахшедам ва аз хона берун рафту сар хеш гирифт . Шоҳ фармуд ки достони кӯдаки панҷ сола чигунааст ? бигӯӣ

و بدانست که حق در جانب کودک راجح است و او در وزر و وبال و خزی و نکال بر خود گشوده است و بدین گناه ملوم و معاقب و مذموم و مخاطب است. بر پای خاست و از کودک عذرها خواست و با خود نذر کرد که بر امثال این گناه دیگر اقدام ننماید و خود را در وبال آجل و نکال عاجل نیفکند و به امثال این حال، رجوع نکند. پس گفت: ای کودک، مرا معذور دار و بدین دلیری که نمودم در گذار، چه من گمان بردم که به خانه دوست و معشوق آمده ام و ندانستم که به خانه بقراط و سقراط حکیم رفته ام تا چندین عواید و فواید اقتباس نمایم و چندین منافع و مناجح استفادت کنم و زن را گفت: ترا بدین کودک حکیم طبع بخشیدم و از خانه بیرون رفت و سر خویش گرفت. شاه فرمود که داستان کودک پنج ساله چگونه است؟ بگوی