Шоҳзода гуфт : чунин овардаанд ки дар шҳўри солФаҳу аъўоми мозӣа , се кас аз деҳоти оламу кафот банӣ одам бар сиблати мушорикат , мтоҷрт мекарданду марои баҳс фароҳам меовараданд . Чун динор ба ҳазор расед , гуфтанд : қисмат кунем . Яке аз он се кас ки доҳии табъу кофии рой буд ва дар ҳаводис тҷрбт ёфта ва муҳаззаб гашта , гуфт : қисмат кардан ҳазор динори мутааззиру дшхўор буд ва аз ксўру қусӯр холӣ набошад . Ин кӣсаи наздики Муътамидӣ ба амонат наҳем то чун рбҳи он ба ҳазор ва панҷсад расед , онгаҳ қисмат кунем . Ҳар якро насибии комилу қистии вофир ҳосил ояд ва аз он нассоб , насибаи рифоҳату фароғат дар боқии умри моро мдхр гардад . Чаҳ ёфтан манол бе всилти мол , дшхўору номумкин буд ва ҳар ки дар он боби ғифлату хўоркории намояд , аз лиззату масаррат бебаҳра монад ва аз фароғату рифоҳат маҳрӯм гардад . Пас ҳар се ба иттифоқи якдигар кӣса барграфтанд ва ба хонаи перзании рафтанд ки ба амонату сдоди мавсуф ва ба самти ифофу салоҳи мавсӯм буд ва ӯро гуфтанд : ин ҳазор динори наздики ту ба амонат ва вадиат менаҳем ва васоят мекунем ки то ҳар се ҷамъ нишуем , ин кӣса ба касе надиҳӣ ва худ бирафтанду рӯзгорӣ бар он бигузашт то вақте иттифоқ афтод ки ба гармобаи раванд ва истеҳмомӣ кунанд . Яке аз он се гуфт : дар ҳамсоягии он зани гармоба Эйаст , ҳамонҷо рӯем ва аз гандаи пер , гулу шонаи хоҳем . Чун онҷои расиданд , ду кас таваққуф карданд ва он ки зирактар буд , гуфт : шумо ҳамин ҷой бошед то ман гулу шонаи орм ва ва ба хонаи ганда пер омад ва гуфт : кӣсаи зар ба ман даҳ . Перзан гуфт : то ҳар се ҷамъ нигарадед , ман амонат надаҳум . Мард гуфт : он ду ёри ман дар пас хонаи ту истодаанд . Ту бар боми хеши рӯ ва бигӯӣ : ончии ёр шумо мехоҳад , бадви даҳум ё на ? перзан бар бом хона рафт ва суол кард ки ончии ёр шумо мехоҳад ба ваии даҳум ? гуфтанд : бидиҳ ки ӯро мо фиристодаем ва мо хостаем . Зани гумони барад ки эшон кӣса зар мегӯйанд , кӣса ба мард дод . Мард кӣса барграфт ва бирафт .

شاهزاده گفت: چنین آورده اند که در شهور سالفه و اعوام ماضیه، سه کس از دهات عالم و کفات بنی آدم بر سبیل مشارکت، متاجرت می کردند و مرا بحث فراهم می آوردند . چون دینار به هزار رسید، گفتند: قسمت کنیم. یکی از آن سه کس که داهی طبع و کافی رای بود و در حوادث تجربت یافته و مهذب گشته، گفت: قسمت کردن هزار دینار متعذر و دشخوار بود و از کسور و قصور خالی نباشد. این کیسه نزدیک معتمدی به امانت نهیم تا چون ربح آن به هزار و پانصد رسید، آنگه قسمت کنیم. هر یک را نصیبی کامل و قسطی وافر حاصل آید و از آن نصاب، نصیبه رفاهت و فراغت در باقی عمر ما را مدخر گردد. چه یافتن منال بی وسیلت مال، دشخوار و ناممکن بود و هر که در آن باب غفلت و خوارکاری نماید، از لذت و مسرت بی بهره ماند و از فراغت و رفاهت محروم گردد. پس هر سه به اتفاق یکدیگر کیسه برگرفتند و به خانه پیرزنی رفتند که به امانت و سداد موصوف و به سمت عفاف و صلاح موسوم بود و او را گفتند: این هزار دینار نزدیک تو به امانت و ودیعت می نهیم و وصایت می کنیم که تا هر سه جمع نشویم، این کیسه به کسی ندهی و خود برفتند و روزگاری بر آن بگذشت تا وقتی اتفاق افتاد که به گرمابه روند و استحمامی کنند. یکی از آن سه گفت: در همسایگی آن زن گرمابه ای است، همانجا رویم و از گنده پیر، گل و شانه خواهیم. چون آنجا رسیدند، دو کس توقف کردند و آن که زیرکتر بود، گفت: شما همین جای باشید تا من گل و شانه آرم و و به خانه گنده پیر آمد و گفت: کیسه زر به من ده. پیرزن گفت: تا هر سه جمع نگردید، من امانت ندهم. مرد گفت: آن دو یار من در پس خانه تو ایستاده اند. تو بر بام خویش رو و بگوی: آنچه یار شما می خواهد، بدو دهم یا نه؟ پیرزن بر بام خانه رفت و سوال کرد که آنچه یار شما می خواهد به وی دهم؟ گفتند: بده که او را ما فرستاده ایم و ما خواسته ایم. زن گمان برد که ایشان کیسه زر می گویند، کیسه به مرد داد. مرد کیسه برگرفت و برفت.

Он ду мард замонӣ буданд . Пас ба наздики ганда пер омаданд ва гуфтанд : ёри мо куҷо рафт ? перзан гуфт : кӣсаи зари бастад ва бирафт . Он ду мард мутаҳайир шуданд ва ҳар ду чанг дар перзан заданд ки дурӯғ май гӯйӣ , зари мо боздиҳу ҷумла ба ҳоким шаҳр омаданд ва ҳар як бар гандаи пер даъвӣ карданду гандаи пер воқеа бигуфт ки ман зар ба ёр эшон додам . Қозӣ ҳукм кард ки зари боздиҳ , чун шарти он буд ки то ҳар се ҳозири нёинд зар надиҳӣ , чаро додӣ ? ғаромат бар ту лозимасту товони воҷиб . Гандаи пер ҳар чанд изтироб намӯд , фоида Эй набӯд . Хурушону нафири кунон аз пеши ҳокими бозгашт ва дар он роҳ бар ҷамоатии кӯдакони гузашт . Кӯдакии панҷ солаи пеш ӯ давид ва пурсед ки эй модар , туро чаҳ ҳодис шудааст ки чунин мустаманду ранҷурӣ ? гуфт : эй кӯдак , воқеаи ман муъзаласту ҳодисаи ман мушкил . Ту чора он ндонӣу тадбир он натавонӣ .

آن دو مرد زمانی بودند. پس به نزدیک گنده پیر آمدند و گفتند: یار ما کجا رفت؟ پیرزن گفت: کیسه زر بستد و برفت. آن دو مرد متحیر شدند و هر دو چنگ در پیرزن زدند که دروغ می گویی، زر ما بازده و جمله به حاکم شهر آمدند و هر یک بر گنده پیر دعوی کردند و گنده پیر واقعه بگفت که من زر به یار ایشان دادم. قاضی حکم کرد که زر بازده، چون شرط آن بود که تا هر سه حاضر نیایند زر ندهی، چرا دادی؟ غرامت بر تو لازم است و تاوان واجب. گنده پیر هر چند اضطراب نمود، فایده ای نبود. خروشان و نفیر کنان از پیش حاکم بازگشت و در آن راه بر جماعتی کودکان گذشت. کودکی پنج ساله پیش او دوید و پرسید که ای مادر، ترا چه حادث شده است که چنین مستمند و رنجوری؟ گفت: ای کودک، واقعه من معضل است و حادثه من مشکل. تو چاره آن ندانی و تدبیر آن نتوانی.

То кӯдаки алҳоҳ дар миён овараду савгандони ғлозу шаддод бар вай дод . Гандаи пери ҳодиса шарҳ дод . Кӯдак гуфт : агар ман ин нозилаи мдғўъ ва ин воқеаи мрФўъи гардонам ва ин ранҷ аз дил ту баргирам , маро ба як дирами дурусти хурмои харӣ ? ганда пер гуфт : хуррам . Кӯдак гуфт : талофии ин муъзалу тадоруки ин мушкил онаст ки ин соъати пеши ҳоким рӯйу хасмонро ҳозир кунӣ ва бигӯе то дар ҳузури ҷамоатӣ аз аъёну удӯлу сқот , қиссаи ҳол аз рқбаҳ то ркбаҳ ва аз аввал то охир бигӯянду ҳозиронро бар он ашҳод фармое . Пас гӯйӣ : зиндагонии ҳокими дарози бод . Кӣсаи эшон ман дораму зар бо манаст . Аммо шарти миён мо онаст ки то ҳар се ҷамъ нигараданд , ин вадиат ба эшон таслим накунам . Бифармоӣ то ёри сеюмро ҳозири оранду амонат худ бигиранд . Перзани ин ҳуҷҷатҳо ёд гирифт ва бар бдиҳаҳи пеш ҳоким рафт ва гуфт :

تا کودک الحاح در میان آورد و سوگندان غلاظ و شداد بر وی داد. گنده پیر حادثه شرح داد. کودک گفت: اگر من این نازله مدغوع و این واقعه مرفوع گردانم و این رنج از دل تو برگیرم، مرا به یک درم درست خرما خری؟ گنده پیر گفت: خرم. کودک گفت: تلافی این معضل و تدارک این مشکل آنست که این ساعت پیش حاکم روی و خصمان را حاضر کنی و بگویی تا در حضور جماعتی از اعیان و عدول و ثقات، قصه حال از رقبه تا رکبه و از اول تا آخر بگویند و حاضران را بر آن اشهاد فرمایی. پس گویی: زندگانی حاکم دراز باد. کیسه ایشان من دارم و زر با منست. اما شرط میان ما آنست که تا هر سه جمع نگردند، این ودیعت به ایشان تسلیم نکنم. بفرمای تا یار سوم را حاضر آرند و امانت خود بگیرند. پیرزن این حجت ها یاد گرفت و بر بدیهه پیش حاکم رفت و گفت:

Ва ҳамчунон ки кӯдак талқин карда буд , боз гуфт . Ҳоким чун таркиби алфоз мухталиф диду ҳуҷҷат муҳкам шунид , мутаҳайир шуд ва ҳукм кард ки хасмон боз гирданду ёри сеюмро ҳозир гардонанду амонат худ бигиранд , чаҳ ҳақ инасту ҳукми шаръ ҳамчунин . Хасмони хоиб ва хоср бирафтанду гандаи пер наҷот ёфт .

و همچنان که کودک تلقین کرده بود، باز گفت. حاکم چون ترکیب الفاظ مختلف دید و حجت محکم شنید، متحیر شد و حکم کرد که خصمان باز گردند و یار سوم را حاضر گردانند و امانت خود بگیرند، چه حق اینست و حکم شرع همچنین. خصمان خایب و خاسر برفتند و گنده پیر نجات یافت.

Онгоҳи ҳоким рӯй ба ганда пер оварад ва аз вай суол кард ки ин чароғ аз шамъ ки афрӯхтӣ ва ин ҳуҷҷати муҳкам аз ки омухтӣ ? гуфт : аз хотир худ гуфтам ва аз фикрату рӯяти худ истинбот кардам . Ҳоким гуфт : кизбати Форҷъӣ . Ин ҳуҷҷати бобати ақл занон нест ки товуси фикрат дар вкри димоғи занони ин байза наниҳад ва аз ошёни ғроб , товус напарад ва дар санги сурб , зар наравед ва дар поргин , садаф дар назояд ва аз оҳӯии крдрӣ , машк барбарӣ нахезад . Рост бигӯӣ ки ин ҳуҷҷати матини туро ки талқин кардааст ? перзан гуфт : кӯдакии хиради панҷ сола . Ҳоким аҷаб дошт ва мисол дод то кӯдакро ҳозир карданд ва аз хираду хотир ӯ пурсед . Чун дар ваии осори рушд ва киёст дид , бнўохту тақрйву трҳиб арзонӣ дошту эъзоз ва икром карду ашФоқ ва анъом фармуду баъд аз он дар мушкилоту мубҳамот бо вай мушовират мекард ва фоида мегирифт . Шоҳ фармуд ки достони пери нобӣно чигунааст ? бози гӯй .

آنگاه حاکم روی به گنده پیر آورد و از وی سوال کرد که این چراغ از شمع که افروختی و این حجت محکم از که آموختی؟ گفت: از خاطر خود گفتم و از فکرت و رویت خود استنباط کردم. حاکم گفت: کذبت فارجعی. این حجت بابت عقل زنان نیست که طاووس فکرت در وکر دماغ زنان این بیضه ننهد و از آشیان غراب، طاووس نپرد و در سنگ سرب، زر نروید و در پارگین، صدف در نزاید و از آهوی کردری، مشک بربری نخیزد. راست بگوی که این حجت متین ترا که تلقین کرده است؟ پیرزن گفت: کودکی خرد پنج ساله. حاکم عجب داشت و مثال داد تا کودک را حاضر کردند و از خرد و خاطر او پرسید. چون در وی آثار رشد و کیاست دید، بنواخت و تقریب و ترحیب ارزانی داشت و اعزاز و اکرام کرد و اشفاق و انعام فرمود و بعد از آن در مشکلات و مبهمات با وی مشاورت می کرد و فایده می گرفت. شاه فرمود که داستان پیر نابینا چگونه است؟ باز گوی.