Гуфт : овардаанд ки дар рӯзгори гузашта , рӯбоҳӣ ҳар шаб ба хонаи кафшгар ӣ даромадӣу чарми пораҳо бдздидӣ ва бихӯрадӣу кафшгар дар ғусса май печид ва рӯй растгорӣ намедид ки бо рӯбоҳи дузд басанда набӯд , чаҳ забун шуда буд .

گفت: آورده‌اند که در روزگار گذشته، روباهی هر شب به خانه کفش‌گر‌ی درآمدی و چرم پاره‌ها بدزدیدی و بخوردی و کفشگر در غصه می‌پیچید و روی رستگاری نمی‌دید که با روباه دزد بسنده نبود، چه زبون شده بود.

Чун кори кафшгар ба ниҳоят расед , шабӣ биёмад ва назд рахнаи шористон ки рӯбоҳи даромадӣ , мутарассид бинишаст , чун рӯбоҳ аз рахна даромад , рахна муҳкам кард ва ба хона омад . Рӯбоҳро дар хона дид , бар одати гузаштаи гирди чармҳо бар меомад . Кафшгар чӯбӣ барграфту қасд рӯбоҳ кард . Рӯбоҳ чун савлати кафшгару ҳадати ғазаб ӯ мушоҳида кард , бо худ гуфт : рост гуфтаанд ки « азои ҷоءи аҷали албъири иҳўми ҳавли албир » , ҳар ки хиёнату дуздӣ пеша созад , ӯро аз чӯби ҷаллоду меҳнати зиндон чора набӯду ҳирсу шараи марои дарин гирдоби хатару мӯҳликаи афканду доноро чун хатарӣ рӯй намояду балои истилои орад , худро ба навъе ки мумкин гардад ва аз ғарқоби хатар бар соҳили зафари афканд ва акнӯн вақти ҳазимат ва фирораст ва бузургон гуфтаанд : ҳазимат ба ҳангом , ғаниматаст тамом ва ба так аз хонаи буруни ҷуст ва рӯй сӯии рахнаи ниҳод . Чун ба рахна расед , роҳи рахна устувор дид , бо худ гуфт : бало омад ва қазо расед .

چون کار کفشگر به نهایت رسید، شبی بیامد و نزد رخنه شارستان که روباه درآمدی، مترصد بنشست، چون روباه از رخنه درآمد، رخنه محکم کرد و به خانه آمد. روباه را در خانه دید، بر عادت گذشته گرد چرم‌ها بر می‌آمد. کفشگر چوبی برگرفت و قصد روباه کرد. روباه چون صولت کفشگر و حدت غضب او مشاهده کرد، با خود گفت: راست گفته‌اند که «اذا جاء اجل البعیر یحوم حول البیر»، هر که خیانت و دزدی پیشه سازد، او را از چوب جلاد و محنت زندان چاره نبود و حرص و شره مرا درین گرداب خطر و مهلکه افکند و دانا را چون خطری روی نماید و بلا استیلا آرد، خود را به نوعی که ممکن گردد و از غرقاب خطر بر ساحل ظفر افکند و اکنون وقت هزیمت و فرار است و بزرگان گفته‌اند: هزیمت‌ِ به‌هنگام‌، غنیمت است تمام و به تک از خانه برون جست و روی سوی رخنه نهاد. چون به رخنه رسید، راه رخنه استوار دید، با خود گفت: بلا آمد و قضا رسید.

Дарҳои ҳаводис бозаст ва дарҳои наҷоти фароз . Агар даҳшату ҳайрат ба худ роҳи даҳум , бар ҷони худ ситам карда бошам ва бар тани азизи зинҳори хӯрда . Вақти ҳиялат ва макрасту ҳангоми хдоъу ғдр . Бошад ки ба ҳиялати азин мӯҳликати хатар , наҷот ёбаму барҳам . Пас хештанро мурдаи сохт ва бар рахна рафт ва монанди мурдагон бихуфт . Кафшгар чун онҷо расед , рӯбоҳро мурда дид , чӯбӣ чанд бар пушту паҳлавӣ ӯ зад ва бо худ гуфт : алҳмди ллаҳ ки ин мудаббир шавам аз олами ҳаёт ба хиттаи мамот нақл карду зарари иқдому мърти ақтҳом ӯ бурӣда шуду машаққати аъмолу афъол ӯ мунқатиъи гашт ва бо фироқи бол , мураффаҳи улҳол ба хона рафт ва бар бистари фатҳу зафар хеш бихуфт . Рӯбоҳ бо худ гуфт : ин соъати дарҳои шористон бастаасту рахнаи устувор , агар ҳаракатӣ кунам , сегон огаҳ шаванду марои бими ҷон буд , чаҳ ҳеҷ душмани марои қавитар аз вай нест . Сабр кунам то муқаддамаи субҳи козиб дар гузараду талиъаи субҳи содиқ дар расаду абўолиқзони рўоҳ дар тбошири сабоҳ , Нидои ҳии алии алсбоҳ бар орад ва дарҳои шористон бигушоӣанд . Онгаҳ сари хеши гирам , бошад ки аз миёни ин балои ҷони бркронии афканам . Чун ройоти хусрави ақолими боло аз уфуқи машриқ пайдо шуду хурӯси сабоҳ дар навой сёҳ чун муаззинони Нидои ҳии алии алФлоҳ дар доду аҳли шористон ар хонаҳо берун омаданд , рӯбоҳии диданди мурда , ба рахнаи афканда . Яке гуфт : чунин шунидаам ки ҳар ки забони рӯбоҳ бо хештан дорад , саг бар вай бонг накунад , корд бикашеду забони рӯбоҳ аз ҳалқ бибаред . Рӯбоҳ бар он зарар мсобрт намӯд ва бар он ъноу балои ҷаллодти брзид . Дайгарӣ гуфт : дами рӯбоҳ , нарми рўб нек ояд ва ба корди дами рӯбоҳ аз пушти мозў ҷудо кард . Рӯбоҳи барин уқубат низ дандони биФшрд . Дайгарӣ гуфт : ҳар ки гӯши рӯбоҳ аз гаҳвораи Тифли дроўизд , Тифли гирёну кӯдаки бдхўӣ аз гиристани бози истаду нек хуй гардаду гӯши рӯбоҳ аз биногваш ҷудо кард . Рӯбоҳ бар он машаққату билет низ сабр кард . Дайгарӣ гуфт : ҳар ки дандон рӯбоҳ бишикаст . Рӯбоҳи барин шдоид ва ?мукуаеду нўоибу мсоиб , эҳтимол ва мудоро мекарду тсбр ва шикебе менамӯд ва бар чандон тъзибу ташдид , ҷаллодту ҷуръат май брзид . Дайгарӣ биёмад ва гуфт : ҳар крои дил дард кунад , дили рӯбоҳ бирён кунад ва бихӯрад , бёромд ва корд баркашид то шикам рӯбоҳ бишкофад . Рӯбоҳ гуфт : акнӯн ҳангом рафтану сари хештан гирифтанаст . То кор ба даму гӯшу забону дандон буд , сабр кардам , акнӯн корд ба устихону кор ба ҷонам расед , таъхиру таваққуфро маҷол намонаду бтоқи тоқати бигусаст . Аз ҷой биҷуст ва ба так аз дар шористони беруни ҷуст ва гуфт .

درهای حوادث بازست و درهای نجات فراز. اگر دهشت و حیرت به خود راه دهم، بر جان خود ستم کرده باشم و بر تن عزیز زنهار خورده. وقت حیلت و مکرست و هنگام خداع و غدر. باشد که به حیلت ازین مهلکت خطر، نجات یابم و برهم. پس خویشتن را مرده ساخت و بر رخنه رفت و مانند مردگان بخفت. کفشگر چون آنجا رسید، روباه را مرده دید، چوبی چند بر پشت و پهلوی او زد و با خود گفت: الحمد لله که این مدبر‌ِ شوم از عالم حیات به خطه ممات نقل کرد و ضرر اقدام و معرت اقتحام او بریده شد و مشقت اعمال و افعال او منقطع گشت و با فراغ بال، مرفه الحال به خانه رفت و بر بستر فتح و ظفر خویش بخفت. روباه با خود گفت: این ساعت درهای شارستان بسته است و رخنه استوار، اگر حرکتی کنم، سگان آگه شوند و مرا بیم جان بود، چه هیچ دشمن مرا قوی‌تر از وی نیست. صبر کنم تا مقدمه صبح کاذب در گذرد و طلیعه صبح صادق در رسد و ابوالیقظان رواح در تباشیر صباح، ندای حی علی الصباح بر آرد و درهای شارستان بگشایند. آنگه سر خویش گیرم، باشد که از میان این بلا جان برکرانی افکنم. چون رایات خسرو اقالیم بالا از افق مشرق پیدا شد و خروس صباح در نوای صیاح چون مؤذنان ندای حی علی الفلاح در داد و اهل شارستان ار خانه‌ها بیرون آمدند، روباهی دیدند مرده، به رخنه افکنده. یکی گفت: چنین شنیده‌ام که هر که زبان روباه با خویشتن دارد، سگ بر وی بانگ نکند، کارد بکشید و زبان روباه از حلق ببرید. روباه بر آن ضرر مصابرت نمود و بر آن عنا و بلا جلادت برزید. دیگری گفت: دم روباه، نرم‌روب نیک آید و به کارد دم روباه از پشت مازو جدا کرد. روباه برین عقوبت نیز دندان بیفشرد. دیگری گفت: هر که گوش روباه از گهواره طفل درآویزد، طفل گریان و کودک بدخوی از گریستن باز ایستد و نیک‌خوی گردد و گوش روباه از بناگوش جدا کرد. روباه بر آن مشقت و بلیت نیز صبر کرد. دیگری گفت: هر که دندان روباه بشکست. روباه برین شداید و مکاید و نوایب و مصایب، احتمال و مدارا می‌کرد و تصبر و شکیبایی می نمود و بر چندان تعذیب و تشدید، جلادت و جرأت می‌برزید. دیگری بیامد و گفت: هر کرا دل درد کند، دل روباه بریان کند و بخورد، بیارامد و کارد برکشید تا شکم روباه بشکافد. روباه گفت: اکنون هنگام رفتن و سر خویشتن گرفتن است. تا کار به دم و گوش و زبان و دندان بود، صبر کردم، اکنون کارد به استخوان و کار به جانم رسید، تأخیر و توقف را مجال نماند و بطاق طاقت بگسست. از جای بجست و به تک از در شارستان بیرون جست و گفت.

Кори ман имрӯзи ҳамин мизоҷ дорад . Бар ҳамаи уқубатҳо сабр тавонам кард , магар бар дил шикофтан ва ё ин ҳамаи фармони худованди рост .

کار من امروز همین مزاج دارد. بر همه عقوبت‌ها صبر توانم کرد، مگر بر دل شکافتن و یا این همه فرمان خداوند راست.

Шоҳ аз писар пурсед ки подоши кирдори ноМаҳмӯди ин бдкрдор беоқибат чист ? гуфт : бар занон куштан набӯд , хосса ки қатл ба ҳукми шаръ вуҷуб надорад . Аммо ба наздик ман онаст ки мӯӣ ӯ бистаранд ва рӯй ӯ сиёҳ кунанд ва бар харӣ сиёҳ нишонанду гирди шаҳри бгрдоннд ва мунодӣ фармойанд ки ҳар ки бо вале неъмати хеши хиёнати андешад , ҷазоӣ ӯ ин бошад . Пас мисол фармуд то ҳам барин гӯнаи тأдиб дар боб ӯ тақдим карданд .

شاه از پسر پرسید که پاداش کردار نامحمود این بدکردار بی‌عاقبت چیست؟ گفت: بر زنان کشتن نبود، خاصه که قتل به حکم شرع وجوب ندارد. اما به نزدیک من آنست که موی او بسترند و روی او سیاه کنند و بر خری سیاه نشانند و گرد شهر بگردانند و منادی فرمایند که هر که با ولی نعمت خویش خیانت اندیشد، جزای او این باشد. پس مثال فرمود تا هم برین گونه تأدیب در باب او تقدیم کردند.

Қоли аллоҳи таъолӣ : «у ҷазои сиӣаҳи сиӣаҳи мислҳо » . Шоҳ рӯй ба сандбод оварад ва гуфт : ин миннат аз ту дорем ё аз фарзанди хеш ? санад бод гуфт : ин миннат аз эзади таъолӣ бояд дошт ки ҳамаи корҳо ба ҳукм ӯст . Қавлаи таъолӣ : « иФъли аллоҳи мо ишоу иҳкми мо ирид » . Ҳаводис ба амр ӯ нозил шаваду вақойиъ ба ҳукм ӯ нофиз гардад ва ҳеҷ офарӣдаро аз тақдири эзадӣу бахшиши яздоне гурез нест .

قال الله تعالی: «و جزا سیئه سیئه مثلها». شاه روی به سندباد آورد و گفت: این منت از تو داریم یا از فرزند خویش؟ سند باد گفت: این منت از ایزد تعالی باید داشت که همه کارها به حکم اوست. قوله تعالی: «یفعل الله ما یشا و یحکم ما یرید». حوادث به امر او نازل شود و وقایع به حکم او نافذ گردد و هیچ آفریده را از تقدیر ایزدی و بخشش یزدانی گریز نیست.

Ва ба самъи подшоҳ расида бошад ҳикояти вазири шоҳи Кашмӣру писар ӯ . Шоҳ пурсед ки чигунааст ? бигӯӣ .

و به سمع پادشاه رسیده باشد حکایت وزیر شاه کشمیر و پسر او. شاه پرسید که چگونه است؟ بگوی.