Сандбод гуфт : овардаанд ки дар мўозии шҳўру синӣн , гиреҳгӣу рӯбоҳӣу уштурӣ дар роҳӣ мроФқт намуданд ва аз рӯй мусоҳибат , мусофирӣ карданд ва бо эшон аз ваҷҳи зоду тӯша , гардае беш набӯд чун замонӣ бирафтанду ранҷи роҳу ънои сафар дар эшон асар карду ҳарорати аташ қӯт гирифту юбусати мҷоът , истило оварад , бар канор обӣ нишастанду миёни эшон аз барои гардаи мухосамат ва мҷодлтӣ рафт ҳар кас аз эшон бар истеҳқоқи хеш беоне менамӯд то охири аламр бар он қарор гирифт ки ҳар кадом аз эшон ба зоди бештар буд , бад-ӣни гарда хӯрдан аўлитр бошад гург гуфт : пеш аз онкии худои таъолии ин ҷаҳони бёФрид , маро ба ҳафт рӯзи пештар , модарами бзод рӯбоҳ гуфт : рост май гӯйии ман он шаб дар он мавзе ҳозир будам ва шуморо чароғи фаро май доштаму модаратро аъонт мекардам уштур чун мақолоти гург ва рӯбоҳ бишунид , гардан дароз кард ва гарда барграфт ва гуфт : ҳар ки маро бинад , бҳқиқт донад ки ман дӯш назодаам аз модар ва аз шумо ба соли бзргтрму ҷаҳондидатар пас ҷумлаи ҳукамо бар он иттифоқ карданд ки дар ин ҳодисаро ҷузи кифояти сандбоди калиди натавонад буд ва ба самъи шоҳ анҳо карданд шоҳ мисол дод то сандбод ҳозир омаду шарафи тақрйв ва трҳиб ёфт ва ба мФоўзту муҳоварати мушаррафи гашт шоҳ гуфт : ин фарзанд , зубдаи давлату хулосаи мамлакату унвони масаррату феҳристи баҳҷат манаст ва дар муддати имтидоди умри ман аз давҳаи вуҷӯд , самара беш аз ин зоҳир нагаштаст бояд ки ӯро макорими ахлоқу мҳомди аъроқу мқоииси сиёсату қавонини раёсату одоби салтанату дақоиқи шариъату ҳақоиқи тариқат таълим кунӣ то муҷарраб ва муҳаззаб гардаду баъд аз фазли акрами алокрмину файзи арҳми алроҳмин , сқту эътимод бар кифояту шаҳомати тест ва чун осори он бар сафаҳоти аҳволу ҳавошии аъмол ӯ зоҳир гардад , ҳуқуқи мносҳт дар шароити мкрмт ба адо расонида ояд сандбод хизмат кард ва гуфт : ҳар чаҳ дар вусъи башарият мумкин шавад аз тақрири лавозими насоеҳу мавоҷиби таълим ба ғояти тоқ ва қсороӣ макунат тақдим карда ояд пас ба таълими шоҳзодаи машғӯли гашту ончӣ аз тараф ва натуфу нкту дақоиқи улӯм буд ба баёну бурҳон бо ӯ мегуфт ва ба самъи маймун ӯ май расонид аммо ба ҳукми онкии шоҳзода дар ҳдости сину бдоити сабо буд , он ғрру дрр чун сабо май шимурду дил бар таҳсили илму таҳаммули аъбои машаққати ҳифзу такрор наме ниҳод то муддатии барин гузашт ва дар хазинаи сина ӯ аз нқўди улӯми ҳеҷ чиз мдхр нашуду сандбоди ончӣ дар втои тоқату въои қудрат ӯ гунҷид аз тафҳиму таълим , мҷҳўди хеш базл мекард ва дар сабоҳу мсо ба лаълу ъсии рӯзгор май бараду мунтазири фурсатӣ май буду соъоти саодатро чашм медошт ва мегуфт : « лаъли аллоҳи иҳдси баъди злки умаро »

سندباد گفت: آورده اند که در مواضی شهور و سنین،گرگی و روباهی و اشتری در راهی مرافقت نمودند و از روی مصاحبت، مسافری کردند و با ایشان از وجه زاد و توشه، گرده ای بیش نبود چون زمانی برفتند و رنج راه و عنای سفر در ایشان اثر کرد و حرارت عطش قوت گرفت و یبوست مجاعت، استیلا آورد، بر کنار آبی نشستند و میان ایشان از برای گرده مخاصمت و مجادلتی رفت هر کس از ایشان بر استحقاق خویش بیانی می نمود تا آخر الامر بر آن قرار گرفت که هر کدام از ایشان به زاد بیشتر بود، بدین گرده خوردن اولیتر باشد گرگ گفت: پیش از آنکه خدای تعالی این جهان بیافرید، مرا به هفت روز پیشتر، مادرم بزاد روباه گفت: راست می گویی من آن شب در آن موضع حاضر بودم و شما را چراغ فرا می داشتم و مادرت را اعانت می کردم اشتر چون مقالات گرگ و روباه بشنید، گردن دراز کرد و گرده برگرفت و گفت: هر که مرا بیند، بحقیقت داند که من دوش نزاده ام از مادر و از شما به سال بزرگترم و جهاندیده تر پس جمله حکما بر آن اتفاق کردند که در این حادثه را جز کفایت سندباد کلید نتواند بود و به سمع شاه انها کردند شاه مثال داد تا سندباد حاضر آمد و شرف تقریب و ترحیب یافت و به مفاوضت و محاورت مشرف گشت شاه گفت: این فرزند، زبده دولت و خلاصه مملکت و عنوان مسرت و فهرست بهجت من است و در مدت امتداد عمر من از دوحه وجود، ثمره بیش از این ظاهر نگشتست باید که او را مکارم اخلاق و محامد اعراق و مقاییس سیاست و قوانین ریاست و آداب سلطنت و دقایق شریعت و حقایق طریقت تعلیم کنی تا مجرب و مهذب گردد و بعد از فضل اکرم الاکرمین و فیض ارحم الراحمین، ثقت و اعتماد بر کفایت و شهامت تست و چون آثار آن بر صفحات احوال و حواشی اعمال او ظاهر گردد، حقوق مناصحت در شرایط مکرمت به ادا رسانیده آید سندباد خدمت کرد و گفت: هر چه در وسع بشریت ممکن شود از تقریر لوازم نصایح و مواجب تعلیم به غایت طاق و قصارای مکنت تقدیم کرده آید پس به تعلیم شاهزاده مشغول گشت و آنچه از طرف و نتف و نکت و دقایق علوم بود به بیان و برهان با او می گفت و به سمع میمون او می رسانید اما به حکم آنکه شاهزاده در حداثت سن و بدایت صبا بود، آن غرر و درر چون صبا می شمرد و دل بر تحصیل علم و تحمل اعبای مشقت حفظ و تکرار نمی نهاد تا مدتی برین گذشت و در خزینه سینه او از نقود علوم هیچ چیز مدخر نشد و سندباد آنچه در وطای طاقت و وعای قدرت او گنجید از تفهیم و تعلیم، مجهود خویش بذل می کرد و در صباح و مسا به لعل و عسی روزگار می برد و منتظر فرصتی می بود و ساعات سعادت را چشم می داشت و می گفت:«لعل الله یحدث بعد ذلک امرا»

Ин маънӣ ба самъи шоҳ анҳо карданд таҳайюр бар хотири отир ӯ муставле шуд ва бо худ гуфт : охири марди сайқал ба тсбту тоне аз ҷавоҳири оҳани зулмоне ба рӯзӣ чанд , оина Эй мекунад ки ҷавҳари мзлм ӯ дар сқолту сФўт ба ҳаддӣ мекашад ки акс намой маҳосин « сўркми Фоҳсни сўркм » мегардаду мҳокии латоифи ҳайат башар мешавад чунонкии мутолиаи оёти маҷди подшоҳӣу тамошои риёзи сунъи илоҳӣ ба восита ӯ мумкин мешавад аҷзои табиату қриҳти фарзанди ман аз оҳани сулбтар ва аз ҷавҳар ӯ мзлмтр нест бадоеъи таълиму саноеъи ин ҳакимро асарӣ боистӣу мқосоти ранҷҳои ӯро ки дар ин муддат таҳмил кардааст , таъсиии пас бо худ ин байт мегуфт :

این معنی به سمع شاه انها کردند تحیر بر خاطر عاطر او مستولی شد و با خود گفت: آخر مرد صیقل به تثبت و تانی از جواهر آهن ظلمانی به روزی چند، آینه ای می کند که جوهر مظلم او در صقالت و صفوت به حدی می کشد که عکس نمای محاسن «صورکم فاحسن صورکم» می گردد و محاکی لطایف هیات بشر می شود چنانکه مطالعه آیات مجد پادشاهی و تماشای ریاض صنع الهی به واسطه او ممکن می شود اجزای طبیعت و قریحت فرزند من از آهن صلبتر و از جوهر او مظلمتر نیست بدایع تعلیم و صنایع این حکیم را اثری بایستی و مقاسات رنجهای او را که در این مدت تحمیل کرده است، تاثیری پس با خود این بیت می گفت:

Шоҳи бад-ӣни сабаб мутафаккир шуду осори тағайюр бар сафаҳоти вҷнот ӯ зоҳири гашти вузаро ва надамо забон астФсор бикшоданд ки мӯҷиби тағйири табъи Карим подшоҳ чист ? гуфт :

شاه بدین سبب متفکر شد و آثار تغیر بر صفحات وجنات او ظاهر گشت وزرا و ندما زبان استفسار بگشادند که موجب تغییر طبع کریم پادشاه چیست؟ گفت:

Ореи хўшдлии анқои мағрибу кибряти аҳмару зумуррад асФраст ҳар касеро ба қадари ҳиммати влоиқи ҳолат , Фкртӣ ва ҳайратӣаст .

آری خوشدلی عنقای مغرب و کبریت احمر و زمرد اصفر است هر کسی را به قدر همت ولایق حالت، فکرتی و حیرتی است.

Пас фармуд : бидонед ки хотири маро ба ҷониби ин фарзанд , назарии азиму илтифотӣ тамомаст ва то ин ғоят мунтазир мебудам ки дар риёзи табъ ӯ ниҳолӣ аз ақл ба самара илм расад ё дар чамани дил ӯ хзртӣу нзртӣ зоҳир шавад ки ба самти илми мавсӯм ва мазкӯр гардад .

پس فرمود: بدانید که خاطر مرا به جانب این فرزند، نظری عظیم و التفاتی تمام است و تا این غایت منتظر می بودم که در ریاض طبع او نهالی از عقل به ثمره علم رسد یا در چمن دل او خضرتی و نضرتی ظاهر شود که به سمت علم موسوم و مذکور گردد.

Худ сандбоди путк бар оҳан сард задааст ва бар рӯй об нақш карда ва рост гуфтаанд :

خود سندباد پتک بر آهن سرد زده است و بر روی آب نقش کرده و راست گفته اند:

Охири овозӣ дар кӯҳии диҳӣ , садое боз диҳад ва дар тели рег чоҳӣ кунӣ , обӣ падед ояд аФодти таълиму аФозти талқини сандбодро асар кам аз он набӯд ва мисол дод то сандбодро ҳозир карданд ва ин маъонӣ шарҳ дод ва гуфт : асби ту сунниро ки ба роизӣ диҳанд , таълими роиз дар дақоиқи риёзат , бҳимаҳро муртоз мегирданду муаллим ва муҳаззаб мекунад то ба ишорати Аннану ҳаракати рикоби брхФёту ҷлёти иродат ӯ матлаъ ва мушарраф мешаваду тавсаниро ки боис ваҳшатаст , видоъ мекунаду табъи бҳимиро ки доъия бехўиштӣу муҳайиҷи хлиъ алъзорӣаст аз худ давр мегирданд ва он дар муддатии исир , тисир май пазирад чаро бояд ки қриҳту ҷабалати шоҳзода ки аз арўмаҳи кирому давҳа ашрофаст бо чандини мувозибату мудовимату машаққати тааллуму меҳнати таълим бо адабу ҳикмат алиф нагираду ниҳолӣ ки зинати чамани дайну давлату ороиши боғи малик ва миллат хоҳад буд мусмир нагардад ? магар дар тарбияту риояти ҷониби азизи ваии тақсирӣ ҷоиз доштае ? сандбод чун ин муқаддамот бишунид , барпоӣ хост ва аз шоҳу ҳозирони дастурии хост ва гуфт : бақои акобри давлату амосли ҳазрат дар зилоли ҷалолу мазиди иҷлоли боди тамҳиди аъзор дар муқобилаи ин хитоб агар иҷозат буд бигӯям фармуданд : бигӯӣ .

آخر آوازی در کوهی دهی، صدایی باز دهد و در تل ریگ چاهی کنی، آبی پدید آید افادت تعلیم و افاضت تلقین سندباد را اثر کم از آن نبود و مثال داد تا سندباد را حاضر کردند و این معانی شرح داد و گفت: اسب تو سنی را که به رایضی دهند، تعلیم رایض در دقایق ریاضت، بهیمه را مرتاض می گرداند و معلم و مهذب می کند تا به اشارت عنان و حرکت رکاب برخفیات و جلیات ارادت او مطلع و مشرف می شود و توسنی را که باعث وحشت است، وداع می کند و طبع بهیمی را که داعیه بی خویشتی و مهیج خلیع العذاری است از خود دور می گرداند و آن در مدتی یسیر، تیسیر می پذیرد چرا باید که قریحت و جبلت شاهزاده که از ارومه کرام و دوحه اشراف است با چندین مواظبت و مداومت و مشقت تعلم و محنت تعلیم با ادب و حکمت الف نگیرد و نهالی که زینت چمن دین و دولت و آرایش باغ ملک و ملت خواهد بود مثمر نگردد؟ مگر در تربیت و رعایت جانب عزیز وی تقصیری جایز داشته ای؟ سندباد چون این مقدمات بشنید، برپای خاست و از شاه و حاضران دستوری خواست و گفت: بقای اکابر دولت و اماثل حضرت در ظلال جلال و مزید اجلال باد تمهید اعذار در مقابله این خطاب اگر اجازت بود بگویم فرمودند: بگوی.

Сандбод гуфт : бар рои шарифи бузургон ки ситорагони осмони фазлу раёҳин бӯстон адланд , пӯшида намонад ки ин маддоҳи давлати олияро дар фунуни улӯму сунуфи ҳукми табаҳҳурӣ зоҳираст ва дар тҷориби ҳаводис , тафаккурии соибу муддати умр дар таълиму тааллуму аФодт ва астФодт гузоштаст ва агар сӯрати ин ҳол дар маъраз тақсираст , ман тақсир раво надоштаам ва ҳар мқосоту иҷтиҳод ки мумкин гардаду тасвири пазирад , тақдим намӯдаам аммо бе таъйиди осмонӣу анояти раббонӣ ба ҳиялати башарӣ , саодати мақсӯди ҷамол наме намояду анвоъи тадобири мувофиқи анвор мақодӣр намеояду чеҳраи матлӯб , ниқоб аз чеҳраи вуҷӯди худ бар намедорад мокли ман талабу ҷаду ҷаду мокли ман зҳби вирд .

سندباد گفت: بر رای شریف بزرگان که ستارگان آسمان فضل و ریاحین بوستان عدلند، پوشیده نماند که این مداح دولت عالیه را در فنون علوم و صنوف حکم تبحری ظاهر است و در تجاریب حوادث، تفکری صایب و مدت عمر در تعلیم و تعلم و افادت و استفادت گذاشتست و اگر صورت این حال در معرض تقصیر است، من تقصیر روا نداشته ام و هر مقاسات و اجتهاد که ممکن گردد و تصویر پذیرد، تقدیم نموده ام اما بی تایید آسمانی و عنایت ربانی به حیلت بشری، سعادت مقصود جمال نمی نماید و انواع تدابیر موافق انوار مقادیر نمی آید و چهره مطلوب، نقاب از چهره وجود خود بر نمی دارد ماکل من طلب و جد و جد و ماکل من ذهب ورد.

Ва чун ба ҳақиқати ин ҳол тааммул мекунам , кори ман бо шоҳзодаи ҳамон мизоҷ дорад ки пелу пилбон бо подшоҳ Кашмӣр пурседанд : чигуна буд он достон ? бигӯӣ .

و چون به حقیقت این حال تامل می کنم، کار من با شاهزاده همان مزاج دارد که پیل و پیلبان با پادشاه کشمیر پرسیدند: چگونه بود آن داستان؟ بگوی.