Юсуфии конҷм сапандаш сӯхтанд

یوسفی کانجم سپندش سوختند

Даҳ бародар чун варои бФрўхтнд

ده برادر چون ورا بفروختند

Молики дърш чу зишон май харид

مالک دعرش چو زیشان می‌خرید

Хати эшон хост , кор зон май харид

خط ایشان خواست، کار زان می‌خرید

Хати ситад зон қавми ҳам бар ҷойгоҳ

خط ستد زان قوم هم بر جایگاه

Пас гирифт он даҳ бародарро гувоҳ

پس گرفت آن ده برادر را گواه

Чун азизи Мисри Юсуфро харид

چون عزیز مصر یوسف را خرید

Он хати пари ғдр бо Юсуф расед

آن خط پر غدر با یوسف رسید

Оқибат чун гашти Юсуфи подшоҳ

عاقبت چون گشت یوسف پادشاه

Даҳ бародар омаданд он ҷойгоҳ

ده برادر آمدند آن جایگاه

Рӯй Юсуф боз ме нашнохтанд

روی یوسف باز می‌نشناختند

Хешро дар пеш ӯ андохтанд

خویش را در پیش او انداختند

Хештанро чора ҷон хостанд

خویشتن را چارهٔ جان خواستند

Оби худ бурданд то нон хостанд

آب خود بردند تا نان خواستند

Юсуф садиқ гуфт эй мардумон

یوسف صدیق گفت ای مردمان

Ман хаттӣ дорам ба ъбронии забон

من خطی دارم به عبرانی زبان

наменаёрад хонд аз хайлам касе

می‌نیارد خواند از خیلم کسی

Гар шумо хонед нони бахшами басӣ

گر شما خوانید نان بخشم بسی

Ҷумла ибрӣ хон баданд вохтёр

جمله عبری خوان بدند واختیار

Шодмон гуфтанд шоҳо хат биор

شادمان گفتند شاها خط بیار

Кӯри дили боди онки ин ҳол аз ҳузур

کور دل باد آنک این حال از حضور

Қисса худ нашунӯд чанд аз ғурур

قصهٔ خود نشنود چند از غرور

Хати эшон Юсуфи эшонро бидод

خط ایشان یوسف ایشان را بداد

Ларза бар андоми эшон брФтод

لرزه بر اندام ایشان برفتاد

На хаттӣ зон хат тавонистанд хонд

نه خطی زان خط توانستند خواند

На ҳадисӣ низ донистанд ронад

نه حدیثی نیز دانستند راند

Ҷумла аз ғам дар таъассуфи монданд

جمله از غم در تأسف ماندند

Мубталои кори Юсуфи монданд

مبتلای کار یوسف ماندند

Суст шуд ҳолеи забони он ҳама

سست شد حالی زبان آن همه

Шуд зи кори сахти ҷони он ҳама

شد ز کار سخت جان آن همه

Гуфт Юсуфи гӯйе бе ҳаши шадид

گفت یوسف گوییی بی‌هش شدید

Вақти хати хондан чаро хомаши шадид

وقت خط خواندن چرا خامش شدید

Ҷумла гуфтандаш ки моу тан задан

جمله گفتندش که ما و تن زدن

Ба азин хати хондану гардан задан

به ازین خط خواندن و گردن زدن

Чун нигаҳ карданд он сӣ мурғи зор

چون نگه کردند آن سی مرغ زار

Дар хати он рқъаҳи пари эътибор

در خط آن رقعهٔ پر اعتبار

Ҳарч эшон карда буданд он ҳама

هرچ ایشان کرده‌بودند آن همه

Буд карда нақш то поёни ҳама

بود کرده نقش تا پایان همه

Он ҳамаи худ буд сахти ин буд лек

آن همه خود بود سخت این بود لیک

Кони асирон чун нигаҳ карданд нек

کان اسیران چون نگه کردند نیک

Рафта буданду тариқии сохта

رفته بودند و طریقی ساخته

Юсуфи худро ба чоҳ андохта

یوسف خود را به چاه انداخته

Ҷони Юсуфро ба хории сӯхта

جان یوسف را به خواری سوخته

Вонгаҳ ӯро бар сиррии бФрўхтаҳ

وانگه او را بر سری بفروخته

намендонӣ ту гадои ҳеҷ кас

می‌ندانی تو گدای هیچ کس

Май фурӯшии Юсуфӣ дар ҳар нафас

می‌فروشی یوسفی در هر نفس

Юсуфат чун Подшаҳ хоҳад шудан

یوسفت چون پادشه خواهد شدن

Пешвоӣ пишгаҳ хоҳад шудан

پیشوای پیشگه خواهد شدن

Ту ба охири ҳам гадо , ҳам гурусна

تو به آخر هم گدا، هم گرسنه

Сӯй ӯ хоҳӣ шудан ҳам бараҳна

سوی او خواهی شدن هم برهنه

Чун азу кори ту бар хоҳад фурухт

چون از و کار تو بر خواهد فروخت

Аз чаҳ ӯро ройгон бояд фурухт

از چه او را رایگان باید فروخت

Ҷони он мурғони зи тшўиру ҳаё

جان آن مرغان ز تشویر و حیا

Шуд ҳаёии маҳз ва ҷон шуд тўтё

شد حیای محض و جان شد توتیا

Чун шуданд аз кули кули поки он ҳама

چون شدند از کل کل پاک آن همه

Ёфтанд аз нури ҳазрати ҷони ҳама

یافتند از نور حضرت جان همه

Боз аз сари бандаи нав ҷон шуданд

باز از سر بندهٔ نو جان شدند

Боз аз навъе дигар ҳайрон шуданд

باز از نوعی دگر حیران شدند

Кардау нокардаи деринаи шан

کرده و ناکردهٔ دیرینه شان

Поки гашту маҳви гашт аз синаи шан

پاک گشت و محو گشت از سینه‌شان

Офтоби қурбат аз пишон битофт

آفتاب قربت از پیشان بتافت

Ҷумларо аз партави он ҷон битофт

جمله را از پرتو آن جان بتافت

Ҳам зи акс рӯй симурғи ҷаҳон

هم ز عکس روی سیمرغ جهان

Чеҳраи симурғи диданд аз ҷаҳон

چهرهٔ سیمرغ دیدند از جهان

Чун нигаҳ карданд он сӣ мурғи зуд

چون نگه کردند آن سی مرغ زود

Бе шаки ин сӣ мурғи он симурғ буд

بی‌شک این سی مرغ آن سیمرغ بود

Дар таҳайюри ҷумла саргардон шуданд

در تحیر جمله سرگردان شدند

Боз аз навъе дигар ҳайрон шуданд

باز از نوعی دگر حیران شدند

Хешро диданди симурғи тамом

خویش را دیدند سیمرغ تمام

Буд худ симурғи сӣ мурғи мудом

بود خود سیمرغ سی مرغ مدام

Чун сӯй симурғ кардандӣ нигоҳ

چون سوی سیمرغ کردندی نگاه

Буд ин симурғи ин кини ҷойгоҳ

بود این سیمرغ این کین جایگاه

Вари басӯи хеш кардандӣ назар

ور بسوی خویش کردندی نظر

Буд ин симурғи эшон он дигар

بود این سیمرغ ایشان آن دگر

Вари назар дар ҳар ду кардандӣ баҳам

ور نظر در هر دو کردندی بهم

Ҳар ду як симурғ будӣ беш ва кам

هر دو یک سیمرغ بودی بیش و کم

Буд ин як он ва он як буд ин

بود این یک آن و آن یک بود این

Дар ҳамаи олам касе нашунӯд ин

در همه عالم کسی نشنود این

Он ҳамаи ғарқи таҳайюри монданд

آن همه غرق تحیر ماندند

Бе тафаккури вази тафаккури монданд

بی تفکر وز تفکر ماندند

Чун надонистанд ҳеҷ аз ҳеҷ ҳол

چون ندانستند هیچ از هیچ حال

БезФон карданд аз он ҳазрати савол

بی زفان کردند از آن حضرت سؤال

Кашфи ин сари қавӣ дар хостанд

کشف این سر قوی در خواستند

Ҳали мое ва тӯй дархостанд

حل مایی و توی درخواستند

БезФон омад аз он ҳазрати хитоб

بی زفان آمد از آن حضرت خطاب

Кина сети ин ҳазрат чун офтоб

کاینه‌ست این حضرت چون آفتاب

Ҳар ки ояд хештан бинад дарав

هر که آید خویشتن بیند درو

Ҷону тани ҳам ҷон ва тан бинад дарав

جان و تن هم جان و تن بیند درو

Чун шумо сӣ мурғ ӣнҷо омадед

چون شما سی مرغ اینجا آمدید

Сӣ дарин ойӣна пайдо омадед

سی درین آیینه پیدا آمدید

Гар чл ва панҷоҳ мурғ ойед боз

گر چل و پنجاه مرغ آیید باز

Пардае аз хеш бигушоӣед боз

پرده‌ای از خویش بگشایید باز

Гарчи бисёре ба сар гардӣда ед

گرچه بسیاری به سر گردیده‌اید

Хешро байнед ва худро дида ед

خویش را بینید و خود را دیده‌اید

Ҳеҷ касро дида бар мо кӣ расад

هیچ کس را دیده بر ما کی رسد

Чашми мӯрӣ бар сурайё кӣ расад

چشم موری بر ثریا کی رسد

Дидае мӯрӣ ки санадон барграфт

دیده ای موری که سندان برگرفت

Пашшаи пелӣ ба дандон барграфт

پشهٔ پیلی به دندان برگرفت

Ҳарч донистӣ , чу дидӣ он набӯд

هرچ دانستی، چو دیدی آن نبود

Ва онч гуфтӣ ва шунидӣ , он набӯд

و آنچ گفتی و شنیدی، آن نبود

Ин ҳамаи водӣ ки аз пас карда ед

این همه وادی که از پس کرده‌اید

Венаи ҳамаи мардӣ ки ҳар кас карда ед

وین همه مردی که هر کس کرده‌اید

Ҷумла дар афъоли мое рафта ед

جمله در افعال مایی رفته‌اید

Водии зоти сифатро хуфта ед

وادی ذات صفت را خفته‌اید

Чун шумо сӣ мурғи ҳайрон монда ед

چون شما سی مرغ حیران مانده‌اید

Бедил ва бесабр ва беҷон монда ед

بی‌دل و بی‌صبر و بی‌جان مانده‌اید

Мо ба симурғии басии аўлитрим

ما به سیمرغی بسی اولیتریم

Зонк симурғ ҳақиқӣ гавҳарем

زانک سیمرغ حقیقی گوهریم

Маҳв мо гардид дар сад ъзу ноз

محو ما گردید در صد عز و ناز

То ба мо дар хешро ёбед боз

تا به ما در خویش را یابید باز

Маҳв ӯ гаштанди охир бар давом

محو او گشتند آخر بر دوام

Соя дар хуршед гум шуд вассалом

سایه در خورشید گم شد والسلام

То ки май рафтанд ва мегуфт ин сухан

تا که می‌رفتند و می‌گفت این سخن

Чун расиданд ва на сар монад ва на бен

چون رسیدند و نه سر ماند و نه بن

Лоҷарами ӣнҷои сухан кӯтоҳ шуд

لاجرم اینجا سخن کوتاه شد

Раҳи рӯу раҳи брнмонд ва роҳ шуд

ره رو و رهبر نماند و راه شد